Vier vormen van kanker worden vaker vastgesteld bij Nederlanders onder de 50. Maar een grote stijging betekent niet altijd grote aantallen.
Kanker geldt nog altijd vooral als ziekte van ouderen. Toch worden vier vormen steeds vaker vastgesteld bij Nederlanders onder de 50: darmkanker, nierkanker, leverkanker en baarmoederhalskanker.
Dat blijkt uit een analyse van de Nederlandse Kankerregistratie over 2000 tot en met 2023. De stijging is statistisch significant, maar vraagt om nuance. Kanker blijft overwegend een ziekte van mensen boven de 50, en lang niet elke soort neemt toe.
Onderzoekers telden per jaar het aantal nieuwe diagnoses van een reeks kankersoorten bij Nederlanders jonger dan 50. Bij vier soorten nam dat aantal significant toe. Voor het begin- en eindjaar zijn bovendien leeftijdsgecorrigeerde cijfers berekend, zodat verschillen in leeftijdsopbouw de vergelijking niet vertekenen.
|
Kankersoort |
Groep onder de 50 |
2000 |
2023 |
|
Darmkanker |
Mannen |
5,0 |
7,2 |
|
Darmkanker |
Vrouwen |
4,8 |
6,0 |
|
Nierkanker |
Mannen |
2,0 |
3,2 |
|
Nierkanker |
Vrouwen |
1,0 |
1,8 |
|
Leverkanker |
Mannen |
0,4 |
0,8 |
|
Leverkanker |
Vrouwen |
0,2 |
0,6 |
|
Baarmoederhalskanker |
Vrouwen |
6,3 |
9,3 |
Leeftijdsgecorrigeerd aantal nieuwe gevallen per 100.000.
In werkelijke aantallen kregen in 2023 340 mannen en 285 vrouwen onder de 50 darmkanker. Baarmoederhalskanker werd 465 keer vastgesteld, tegenover 349 keer in 2000.
Een verdrievoudiging klinkt alarmerend, maar het gaat om nog geen dertig diagnoses per jaar.
Leverkanker bij vrouwen onder de 50 laat zien waarom percentages alleen een vertekend beeld geven. Het cijfer steeg van 0,2 naar 0,6 per 100.000: een verdrievoudiging. In werkelijke aantallen ging het om 10 diagnoses in 2000 en 29 in 2023.
Ook darmkanker blijft op jonge leeftijd relatief zeldzaam. Ongeveer 5 procent van alle darmkankerpatiënten is jonger dan 50.
Zo lees je deze cijfers
- Leeftijdsgecorrigeerd: het cijfer houdt rekening met de leeftijdsopbouw van de bevolking, zodat jaren eerlijker te vergelijken zijn.
- Significant: de stijging berust naar alle waarschijnlijkheid niet op toeval.
- Absolute aantallen: het werkelijke aantal diagnoses in een jaar.
Kijk altijd naar beide: een grote procentuele stijging kan over kleine aantallen gaan.
Waarom jongere mensen vaker deze vormen van kanker krijgen, is nog niet duidelijk. De analyse brengt trends in kaart, maar onderzoekt geen oorzaken.
Er zijn wel bekende risicofactoren per soort. Roken en overgewicht vergroten de kans op nierkanker, alcohol en overgewicht de kans op leverkanker. Als mogelijke verklaringen voor de bredere trend gelden onder meer leefstijl, veranderingen in het milieu en betere opsporing.
Een bekende risicofactor is nog geen bewezen verklaring voor de stijging.
De conclusie 'jongeren krijgen vaker kanker doordat ze ongezonder leven' gaat dan ook verder dan deze cijfers kunnen dragen.
Longkanker daalt juist. Bij vrouwen onder de 50 nam het aantal diagnoses af van 335 in 2000 naar 164 in 2023, bij mannen van 288 naar 182.
Ook internationaal verschilt het beeld. In Engeland stegen zeven kankersoorten significant bij mensen onder de 50, in de Verenigde Staten vijf. Buitenlandse cijfers zijn dus niet zomaar op Nederland te plakken.
De Nederlandse cijfers geven een gericht signaal: enkele vormen van kanker komen vaker voor vóór het vijftigste levensjaar. Dat vraagt om meer onderzoek, niet om paniek.
Meer weten?
- WCRF ziet kanker toenemen bij Nederlanders onder de 50: vooral deze 4 soorten vallen op (Metro)
- Darmkanker neemt toe bij jonge mensen, maar blijft relatief zeldzaam (IKNL)
- Wat vergroot de kans op kanker? (kanker.nl)