Je bent al weken moe en halverwege de trap moet je even op adem
komen. Een bloedtest bij de huisarts wijst op een ijzertekort. Ben je
ouder dan 50, dan begint daar het zoeken naar de oorzaak.
Bij jongere vrouwen verklaart een hevige menstruatie meestal het
tekort. Boven de 50 ligt dat anders. “Je verliest langere tijd kleine
beetjes bloed via je maag of darmen. Dit is vaak de oorzaak bij mensen
ouder dan 50 jaar,” schrijft Thuisarts.nl, de patiëntensite van de
huisartsen.
Daarom stuurt de huisarts je soms door voor onderzoek van je maag of
darmen, ook zonder buikklachten. “Dit is om zeker te zijn dat het geen
maagkanker of darmkanker is.” Zie je bloed bij je ontlasting of
verandert je stoelgang, lees dan ook over de
signalen van darmkanker die je niet negeert.
IJzer heb je nodig om hemoglobine te maken, het eiwit in je rode
bloedcellen dat zuurstof door je lichaam vervoert. Bij een tekort maak
je er minder van. Thuisarts noemt deze klachten bij bloedarmoede:
- moe en slap voelen
- buiten adem raken op de trap of bij het sporten
- duizelig worden of bijna flauwvallen
- een bonzend hart in je borst of keel
- hoofdpijn, zweten of oorsuizen
- een bleek gezicht
Dezelfde klachten kunnen ook komen door een tekort aan vitamine B12
of foliumzuur. Bovendien merk je een ijzertekort vaak pas laat. “Als
mensen bloedarmoede krijgen, wijst dat meestal op een ijzertekort dat al
een tijd bestaat,” zegt Irogue Igbinosa, docent perinatologie aan
Stanford University, tegen National Geographic.
Mannen en vrouwen na de overgang hebben volgens het Voedingscentrum
11 milligram ijzer per dag nodig. Vrouwen tot de overgang hebben 16
milligram nodig, omdat ze elke maand bloed verliezen. Een tekort na de
overgang verklaart de menstruatie dus niet meer.
“Als mensen bloedarmoede krijgen, wijst dat meestal op een ijzertekort dat al een tijd bestaat.”
Je lichaam neemt ijzer uit vlees, vis en kip het best op: ongeveer 25
procent. Van het ijzer uit brood, groente en peulvruchten neem je 1 tot
10 procent op. Groente of fruit met vitamine C bij de maaltijd verhoogt
dat.
Biykem Bozkurt, hoogleraar cardiologie aan het Baylor College of
Medicine in de VS, wijst op het functionele ijzertekort. Je lichaam
heeft dan te weinig ijzer beschikbaar, terwijl je nog geen bloedarmoede
hebt. “Zelfs bij een functioneel ijzertekort, voordat het bloedarmoede
wordt, zijn er aanwijzingen voor nadelige gevolgen,” zegt Bozkurt.
“Het hart is een pomp die het bloed naar het lichaam stuurt, maar ook
naar zijn eigen spier,” zegt de cardioloog. Heb je een vernauwing in een
kransslagader en ook een ijzertekort, dan krijgt je hartspier moeilijker
genoeg zuurstof.
Van de mensen met chronisch hartfalen heeft 35 tot 60 procent een
ijzertekort, schrijft het Laurentius Ziekenhuis in Roermond in zijn
patiëntenfolder. Zij krijgen het ijzer daar via een infuus, met effect
na een tot twee weken. Behandeling verbetert volgens Bozkurt de
kwaliteit van leven, ook bij patiënten zonder bloedarmoede, en ze hoeven
minder vaak terug naar het ziekenhuis.
Moeheid en kortademigheid horen ook bij de
onverwachte tekenen dat je hart verzwakt. De klachten zeggen dus
niet vanzelf wat er speelt.
“Het hart is een pomp die het bloed naar het lichaam stuurt, maar ook naar zijn eigen spier.”
Ijzerpillen van de drogist tegen moeheid lijken onschuldig. Het
Voedingscentrum raadt supplementen met ijzer af en adviseert
ijzertabletten alleen na overleg met een arts. Te veel ijzer kan je
lever beschadigen. Ongeveer 0,5 procent van de mensen heeft
hemochromatose, een erfelijke aandoening waarbij je lichaam ijzer
opstapelt; zij mogen geen ijzertabletten slikken.
Slik je zelf ijzer, dan kan het tekort verdwijnen terwijl de oorzaak
blijft. De huisarts kiest de behandeling op basis van die oorzaak.
- Neem de tablet ’s ochtends op een lege maag. Met
een sinaasappel of kiwi erbij neem je meer ijzer op.
- Drink er geen koffie, thee of melk bij. Die remmen
de opname, dus houd er een paar uur tussen.
- Slik je maagzuurremmers? Overleg dan met de
huisarts, want ook die verminderen de opname.
- Last van buikpijn of harde ontlasting? Drink veel
water, eet vezels en neem de tablet na het eten. Zwarte ontlasting is
een bekende bijwerking van ijzertabletten.
- Laat na vier weken opnieuw prikken. Is je
hemoglobine weer normaal, dan slik je nog acht tot twaalf weken door om
je voorraad aan te vullen.
Bronnen: National
Geographic, Thuisarts,
Voedingscentrum
