Brussel zoekt toenadering tot Canada, en dat valt in Washington bijzonder slecht. Donald Trump noemt het voorstel "belachelijk" en houdt de EU een keuze voor die vooral op een dreigement lijkt. Nederlandse exporteurs weten al hoe de vorige ronde uitpakte.
Ursula von der Leyen deed woensdag in Straatsburg in haar jaarlijkse State of the Union een aanbod dat in de EU-geschiedenis niet eerder is gedaan: Canada zou het eerste "geassocieerde lid" van de Unie kunnen worden. De Canadese premier Mark Carney zat in de zaal.
"Ik zou graag met u werken aan het openen van de deur voor Canada om het eerste geassocieerde lid van de EU te worden"
Concrete uitwerking gaf ze niet. Wel kondigde ze een technologie-alliantie aan, nauwere samenwerking tussen de defensie-industrieën en een gezamenlijk Arctisch project. Het partnerschap is "niet tegen iemand anders" gericht, zei ze er nadrukkelijk bij.
Die nuance haalde het Witte Huis niet. Gevraagd naar het plan zei Trump tegen verslaggevers in North Carolina dat hij het "belachelijk" vindt en dat Canada "een verschrikkelijke handelspartner" is geweest.
"Als ze dat doen, en ik beschouw het ook maar enigszins als een vijandige daad, dan leg ik zeer zware heffingen op of stop ik op veel gebieden met de handel met Europa"
Hij verbond zijn dreigement aan de bedoelingen van de Europeanen: zijn die goed, dan is er niets aan de hand; zijn ze slecht, dan volgen zeer hoge tarieven. Waarop hij dat oordeel baseert, liet hij open. Daarmee hangt het scenario dus vooral aan één persoonlijke inschatting.
Voor Nederlandse bedrijven is dit geen abstract steekspel. Sinds augustus 2025 geldt in de VS een algemeen invoertarief van 15 procent op goederen uit de EU. In het eerste halfjaar van 2026 exporteerde Nederland voor 13,0 miljard euro aan goederen naar de VS, een kwart minder dan een jaar eerder. Dat is een verlies van 4,3 miljard euro in zes maanden.
De hardste tik viel bij machines en vervoermaterieel (min 25,8 procent) en bij chemische producten, vooral geneesmiddelen (min 30,5 procent). Het aandeel van de VS in de Nederlandse goederenexport zakte van 5,5 naar 4,0 procent. Ondertussen steeg de invoer uit de VS met 19 procent, grotendeels door duurdere minerale brandstoffen.
Een status die in de EU-verdragen niet bestaat. Volwaardig lidmaatschap is voor Canada uitgesloten: artikel 49 van het EU-verdrag opent de deur alleen voor Europese staten. Het idee is dus een op maat gemaakte constructie, waarvan de inhoud, de rechten en de besluitvormingsroute nog volledig moeten worden uitgedacht en door de lidstaten goedgekeurd.
De toenadering blijft niet bij handel. Carney maakte deze week bekend dat Canada zich formeel heeft aangemeld bij de Joint Expeditionary Force, de door het Verenigd Koninkrijk geleide snelle interventiemacht van tien Noord-Europese NAVO-landen, waaronder Nederland. Londen steunt de aanvraag.
Carney reageerde zelf voorzichtig op het Brusselse aanbod: hij verwelkomde het "voorstel" voor een "veel sterker, ambitieuzer bondgenootschap in de toekomst", zonder het woord geassocieerd lidmaatschap over te nemen. Donderdag spreekt hij het Europees Parlement toe, waar hij zijn idee van een "unieke alliantie" verder wil uitleggen.
Meer weten?
- CBS: Goederenexport naar VS daalt met 25 procent
- Telegraaf: Trump dreigt handel met EU te verbreken
- BNR: EU en Canada schuiven naar elkaar toe