Een paus die zelf, vanaf het raam boven het Sint-Pietersplein, vertelt dat hij geopereerd moet worden: dat zie je niet vaak. Paus Leo XIV (71) maakte zondag na het angelusgebed bekend dat artsen een knobbeltje in zijn long hebben gevonden. "Het is goed gelokaliseerd en ook goed ingekapseld."

Dinsdag aan het eind van de ochtend wordt hij opgenomen in het Gemelli-ziekenhuis in Rome. De precieze datum van de operatie is nog niet bevestigd. Na de ingreep blijft hij naar verwachting ongeveer een week in het ziekenhuis.

De vraag die iedereen bezighoudt: hoe ernstig is dit?

Wat is een longnodule?

Een nodule is een klein, afgegrensd plekje weefsel in de long, kleiner dan drie centimeter. Zo'n plekje wordt meestal bij toeval ontdekt op een röntgenfoto of CT-scan. Bij de paus kwam het naar boven tijdens routinecontroles, niet door klachten.

Dan het geruststellende nieuws: de meeste longnodules zijn goedaardig. Vaak gaat het om littekenweefsel van een oude infectie of om een onschuldig lymfekliertje. Een scherp afgegrensde nodule kan er zelfs op wijzen dat kanker minder waarschijnlijk is.

Waarom dan toch opereren?

Hier zit de nuance. Kleine nodules worden vaak eerst gevolgd met een nieuwe scan na zes tot twaalf maanden. Besluiten artsen meteen tot een operatie, zonder eerst een biopt te nemen? Dan kan dat erop wijzen dat ze zich meer zorgen maken over wat ze op de scan zien.

Tegelijk is opereren bij een fitte patiënt een gangbare route. Een naaldbiopt in de long is lastig en levert niet altijd genoeg informatie op. Als het knobbeltje wordt weggehaald en onder de microscoop gaat, krijgen artsen een definitief antwoord.

En als het kanker is?

Dan is het moment van ontdekken bepalend. In Nederland leeft na vijf jaar ongeveer 69 procent van de mensen bij wie niet-kleincellige longkanker in stadium 1 is gevonden. Bij stadium 4, met uitzaaiingen, is dat zo'n 10 procent.

Vroeg ontdekte longkanker is dus vaak goed te behandelen. Soms is de operatie zelfs de hele behandeling. Pas het weefselonderzoek laat zien of er nog iets nodig is.

Opvallend: ongeveer één op de vijf mensen met longkanker heeft nooit gerookt. Van Leo is niet bekend dat hij rookt. Hij had ook geen bekende gezondheidsproblemen en houdt zich fit met tennis en zwemmen.

Wat betekent het voor zijn agenda?

Bij een kleine ingreep lopen patiënten vaak binnen een dag of twee weer rond. Wordt er meer longweefsel weggehaald, dan kan volledig herstel drie tot vier weken duren. Op zijn leeftijd mogelijk langer.

Er zijn al afspraken geschrapt, waaronder de mis van woensdag op het Sint-Pietersplein. De grote reis naar Uruguay, Argentinië en Peru, vanaf 6 november, staat voorlopig nog.

Opvallend open

Die openheid valt op. Over de gezondheid van paus Franciscus, die in april 2025 overleed na een lange ziekenhuisopname, kwam informatie vaak mondjesmaat en soms verwarrend naar buiten. Franciscus miste bovendien al sinds zijn jonge jaren een deel van een long.

Leo kiest een andere aanpak: het zelf vertellen voordat het uitlekt. Of het knobbeltje goed- of kwaadaardig is, wordt pas duidelijk na het weefselonderzoek.

Meer weten?

• NOS: Paus Leo moet operatie ondergaan vanwege longknobbel
• Kanker.nl: Overlevingscijfers van niet-kleincellige longkanker
• Longkanker Nederland: Is een longnodule kanker?

Borden even onder de kraan, tablet in het bakje, deur dicht. Vaatwasserexpert Andrew Laughlin slaat de eerste twee stappen over. Hij schrijft voor de Britse consumentenorganisatie Which?, die elk jaar meer dan zestig vaatwassers test. Daar noemt hij vijf dingen die hij nooit zou doen. Op één punt krijgt hij tegenspraak van de Consumentenbond.

1. Voorspoelen

De meeste programma's spoelen de vaat zelf voor, schrijft Laughlin. Borden eerst onder de kraan houden kost dus alleen water en geld. Hij schraapt de etensresten in de afvalbak en zet de borden zo in de machine. Een moderne alles-in-één-tablet kan die viezigheid aan.

De Consumentenbond en Milieu Centraal zijn het met hem eens. Stoppen met voorspoelen onder de warme kraan scheelt volgens Milieu Centraal ongeveer een derde water en energie. Spoel je toch voor, doe dat dan met koud water.

2. Het zeepbakje gebruiken

Laughlin legt zijn tablet los onderin de machine. "Hij werkt dan nog steeds," schrijft hij. Een tablet lost in de voorwas meestal toch niet helemaal op. Bovendien gaat het bakje weleens kapot: in een onderzoek van Which? naar de betrouwbaarheid van vaatwassermerken kwam ongeveer 6 procent van de storingen door een kapot zeepbakje. Hij raadt wel aan om te kijken wat de fabrikant adviseert.

De Consumentenbond adviseert het tegenovergestelde. Een los tablet kan te vroeg oplossen en wegspoelen. "Het is dus beter om hem in het daarvoor bestemde bakje te doen," schrijft de bond.

3. Onderhoud overslaan

Laughlin houdt het glansspoelmiddel en het zout op peil. Het zout stem je af op de hardheid van je leidingwater. Die kun je opzoeken bij je waterbedrijf, meldt de Consumentenbond.

Verder maakt hij het filter schoon en controleert hij af en toe de sproeiarmen en de rubbers van de deur. De sproeiarmen zijn de draaiende armpjes die het water rondspuiten. Af en toe zet hij de deur op een kier. De lucht kan dan circuleren en schimmel en bacteriën krijgen minder kans.

Milieu Centraal raadt aan om eens per maand een programma op hoge temperatuur te draaien, een zogeheten pannenwas. Daarmee maak je de machine vetvrij.

4. Lukraak inruimen

Slecht inruimen is volgens Laughlin vaak de reden dat de vaat niet schoon wordt. Zijn vuistregels:

• Borden en platte spullen met de vieze kant naar binnen.
• Pannen en diepe kommen ondersteboven.
• Niets voor de sproeiarm.
• Niet te vol, met wat ruimte tussen de spullen.

5. De verkeerde spullen in de vaatwasser zetten

Sommige spullen kun je beter met de hand afwassen:

• Houten keukenspullen: die kunnen opzwellen en splinteren.
• Scherpe messen: die worden bot van herhaald wassen.
• Anti-aanbakpannen: die kunnen hun coating verliezen.
• Thermosbekers: de meeste kunnen hun vacuüm kwijtraken.

Zo haal je meer uit je vaatwasser

Milieu Centraal en de Consumentenbond geven nog drie tips:

• Zet de machine pas aan als hij vol is. Vol in plaats van driekwart vol scheelt bijna 20 procent stroom.
• Kies het ecoprogramma. Dat verbruikt meer dan 25 procent minder stroom en meer dan 20 procent minder water dan het standaardprogramma. Het duurt wel langer.
• Gaat de deur niet vanzelf open, zet hem dan 15 tot 30 minuten na afloop open. Doe je hem meteen open, dan ontsnapt de warmte die de vaat nodig heeft om te drogen. Wacht je te lang, dan slaat de waterdamp weer neer op de vaat.

Over het zeepbakje blijven de Britse en de Nederlandse testers het voorlopig oneens.

Meer weten?

• Which?: 5 things I'd never do as a dishwasher expert (Engels)
• Consumentenbond: veelgestelde vragen over vaatwassers
• Milieu Centraal: vaatwasser, koop- en bespaartips

BRUSSEL (ANP) - De NAVO zegt te kijken of zij de bescherming van de Zwarte Zee moet opschroeven. NAVO-landen aan die zee zouden dat graag zien nu de oorlog van Rusland tegen Oekraïne daar weer vaker ook koopvaardijschepen raakt.

NAVO-topman Mark Rutte belde dinsdag met de Bulgaarse premier Rumen Radev, nadat opnieuw twee vrachtschepen waren getroffen door drones. Radev zegt nog niet te kunnen hardmaken dat Rusland daarachter zat, maar dat alles wel in die richting wijst. Zijn regering ontbood alvast de Russische ambassadeur. Sofia vroeg de NAVO onder meer om hulp bij het onderzoek naar de aanvallen.

"De NAVO heeft zijn opstelling langs de oostflank al versterkt en zal de veiligheidssituatie blijven monitoren", liet Rutte na het telefoontje weten op X. De NAVO past volgens hem "waar nodig" haar opstelling aan. De NAVO kijkt, wakend over de veiligheid van Zwarte Zeelanden Roemenië, Bulgarije en Turkije, volgens een NAVO-woordvoerder sowieso mee bij het onderzoek naar de incidenten.

Onze recensent deelt vandaag graag enkele tv-zinnen die haar erg bezighouden.

Hiro_A has added a photo to the pool:

peaceful-jp-scenery has added a photo to the pool:

Umi Jigoku
海地獄

At Umi Jigoku (Sea Hell), the hot spring waters keep you nice and warm, and even tropical plants thrive. The hot spring is 98°C.

温泉でポカポカ、南国の植物も育つ海地獄です。温泉は98℃だそうです。

Beppu city, Oita pref, Japan

peaceful-jp-scenery posted a photo:

Umi Jigoku
海地獄

At Umi Jigoku (Sea Hell), the hot spring waters keep you nice and warm, and even tropical plants thrive. The hot spring is 98°C.

温泉でポカポカ、南国の植物も育つ海地獄です。温泉は98℃だそうです。

Beppu city, Oita pref, Japan

peaceful-jp-scenery posted a photo:

Blood Pond Hell
血の池地獄

An orange-colored hot spring, what a wonderful gift! This hot spring 78℃.

オレンジ色の温泉、素晴らしい恵みです！こちらの温泉は78℃です。

Beppu city, Oita pref, Japan

Tsuyoshi Watanabe lijkt inzetbaar voor de wedstrijd die Feyenoord woensdag in de Champions League speelt tegen Como 1907. De Japanse verdediger ontbrak zaterdag tegen AZ (2-0), maar trainde dinsdag mee met de groep.

De politie gaat de komende dagen opnieuw zoeken naar het mogelijke moordwapen van de vergismoord op GGZ-directeur Rob Zweekhorst in Berkel en Rodenrijs. Dat gebeurt in de Ringvaartplas in Rotterdam. Bij eerdere zoekacties werd niets gevonden dat met de moord te maken had. Een nieuwe scan van de bodem heeft nu meerdere opvallende plekken opgeleverd.