Op een oude boomstronk in je tuin staan ineens dichte bundels gele paddenstoeltjes met een oranje hartje. Grote kans dat je naar de gewone zwavelkop kijkt. Bij de allereerste Nationale Paddenstoelentuintelling, vorig jaar, werd geen paddenstoel in zoveel Nederlandse tuinen gevonden als deze.
Afgelopen weekend, van vrijdag 9 tot en met zondag 11 oktober, telde Nederland voor de tweede keer de paddenstoelen in eigen tuin, via Tuintelling.nl. De uitslag is er nog niet. Vorig jaar publiceerde Nature Today de resultaten op 21 oktober. Het spannende is dit keer niet alleen wie wint, maar ook wat de kurkdroge zomer met de tuinpaddenstoelen heeft gedaan.
Bij de eerste editie, van 10 tot en met 12 oktober 2025, werden volgens Nature Today in totaal 13.500 vruchtlichamen doorgegeven. Alle 32 soorten die op de lijst stonden, werden ook echt gevonden. De gewone zwavelkop stond in 112 tuinen en er werden 3.282 exemplaren van geteld.
Op twee eindigde de gazonvlekplaat, met 78 tuinen en 1.212 exemplaren. De russula werd derde, met 72 tuinen en 655 exemplaren. Regionale sites van nieuws.nl noemden destijds overigens de weidekringzwam als nummer drie. Volgens die sites deden er 357 mensen mee, goed voor 391 tellingen.
Bijna drie keer zoveel zwavelkoppen als de nummer twee: 3.282 tegen 1.212.
Volgens Kijken in de Natuur groeit de gewone zwavelkop op stronken en liggende stammen van loof- en naaldbomen, vaak in dichte bundels. De hoed is zwavelgeel met een oranjebruin midden en wordt tot 6 centimeter breed. De plaatjes onder de hoed zijn eerst geelgroenig en worden later donkerbruin. Je kunt de soort van mei tot en met november tegenkomen.
Lijken de zwavelkoppen gewoon uit het gras of de border te komen? Dan zit er volgens Zwammen in Zuidhorn hout onder de grond: houtsnippers, een stronk of de wortels van een gerooide boom. Verwarren met de eetbare hanenkam hoeft niet, schrijft Met Zonder Jas: groeit het op een boomstam, dan is het sowieso geen hanenkam. Wel lijkt de dennenzwavelkop op de gewone zwavelkop.
De gewone zwavelkop is bitter en giftig. Wie ervan eet, krijgt volgens Zwammen in Zuidhorn binnen enkele uren maag- en darmklachten die dagenlang kunnen aanhouden. Wat je doet als je kind of hond toch een paddenstoel uit de tuin heeft gegeten, beschreven we eerder in 'Ineens een heksenkring in je gazon? Goed nieuws voor je tuin, minder voor je peuter of hond'.
In de tuin doet de zwavelkop nuttig werk. Het is een zogenoemde witrotter, die het hout bijna helemaal afbreekt, aldus Wilde natuur in Mechelen. Voor levende bomen is hij volgens Pepe's Moestuin geen directe bedreiging, maar hij verschijnt soms wel op verzwakte stammen.
Volgens Nature Today laat de top drie mooi zien hoe verschillend een tuin kan zijn. De zwavelkop leeft van dood hout, de gazonvlekplaat zit tussen het gras en russula's leven samen met bomen.
De gazonvlekplaat is een kleine bruine paddenstoel met een hoed van ongeveer 4 centimeter. Hij verschijnt na regen, vaak nog dezelfde dag. Volgens Paddenstoelenonderzoek Nederland duurt zijn leven soms maar 24 uur. Je herkent hem aan de gevlekte, licht- tot donkerbruine plaatjes. Heksenkringen vormt hij niet, schrijft Paddenstoelen in Friesland: dat doet de weidekringzwam.
De zomer van 2026 was volgens de organisatoren uitzonderlijk warm en droog. Paddenstoelen waren daardoor lang nauwelijks te zien. De schimmeldraden onder de grond, in hout en tussen het strooisel bleven wel gewoon aanwezig. Sinds eind augustus is er weer regen gevallen.
Volgens Buienradar is de bodem na de zomer vaak nog relatief warm, terwijl regen ervoor zorgt dat de grond minder snel uitdroogt. Dat zijn gunstige omstandigheden voor paddenstoelen. Nature Today houdt alle opties open: misschien staat de zwavelkop opnieuw bovenaan, misschien komt er een heel andere winnaar. Dit jaar telden er ook meer soorten mee dan vorig jaar.
De schimmel zat de hele zomer gewoon in je stronk. Hij wachtte alleen op regen.
- Kijk niet alleen in het gazon. Paddenstoelen staan ook op houtsnippers, dood hout, tussen bladeren en op de composthoop.
- Zie je oranjegele bundels op een stronk? Laat ze staan en eet ze niet. Houd peuters en huisdieren er even bij weg.
- Twijfel je over de soort? Gebruik de Paddenstoelenzoekkaart van Paddenstoelenonderzoek Nederland of het soortenboek op Tuintelling.nl.
- Bruine paddenstoeltjes in het gras na een regenbui zijn vaak gazonvlekplaten. Die zijn meestal snel weer verdwenen.
- Houd Tuintelling.nl en Nature Today in de gaten voor de uitslag van de tweede telling.
- Tel mee met de tweede Nationale Paddenstoelentuintelling (Nature Today)
- Meer dan 13.000 paddenstoelen geteld bij eerste Nationale paddenstoelentuintelling (Nature Today)
- Eendagsvliegen in het gazon (Paddenstoelenonderzoek Nederland)
Bronnen: Nature Today, Nature Today (uitslag 2025), nieuws.nl, Kijken in de Natuur, Zwammen in Zuidhorn, Met Zonder Jas, Wilde natuur in Mechelen, Pepe's Moestuin, Paddenstoelenonderzoek Nederland, Nature Today (gazonvlekplaat), Paddenstoelen in Friesland, Buienradar