Social

Ja ok N=1 (oh nee, 3, 4, and counting) maar dit zijn geluiden van VVD'ers met een netwerk in de partij dus zie het als een muis die we over de digitale Twittervloer zien lopen, waardoor we weten dat er nog veel meer in de scheuren van het tere vaasje van Mark Rutte wonen. Wat we met deze metafoor die ongeveer net zo lekker loopt als het minderheidscampagne willen zeggen: er klinkt GEROMMEL binnen de VVD. En het is een keer niet vanwege asiel, maar vanwege het middelpunt van de #tochmaarweervvd-campagne, te weten de hardwerkende Nederlander. Die moet namelijk weer betalen wat hij altijd moet betalen: de rekening voor allemaal onzin. Volgens de Raad van State (en die heeft het van het CPB, advies hierrr) is 5,8 miljard van de 6 miljard euro aan lastenverzwaringen belasting op arbeid. Ondertussen is de fractie van de VVD ontzettend druk met box 3. Ook erg, maar toch vooral een resultaat van bestuurlijk onvermogen (en losgeslagen rechters). Je zou haast gaan denken dat de VVD er alleen maar is voor rijke patsers die de hele dag op hun luie reet zitten! Extra veel zin in de APB nu.

Handig!

Social

BREEK - DE VVD

Mooi nieuws voor iedereen die vandaag hoopte dat de Algemene Politieke Beschouwingen, een soort Songfestival voor mensen zonder ritmegevoel, weinig vrienden en een bovenmatige interesse in de Aof-premie (wij dus), niet overschaduwd zou worden door sabotage op het spoor: de treinen rijden weer (nou ja, niet allemaal) en de belangrijkste file komt door een vrachtwagen met pech. Het is nog steeds niet duidelijk welke leipo's gisteren de treinen hebben stilgezet, al weten we wel dat het LTO niet was (huh), dat Farmers Defence Force weigert de acties af te keuren (hieronder) én dat de NOS van "bronnen in agrarische kringen" heeft gehoord "dat de afgelopen dagen in online groepen is gesproken over vergaande acties op Prinsjesdag". Dat zullen dus wel de Russen zijn geweest, toch Francisco?

Social

European Commission president says EU is also the strongest it has ever been, but warns the bloc is ‘dealing with an openly hostile world’

Von der Leyen says “kickstarting Europe’s economy is our number one priority,” as Europe needs to tap into its huge market, world class industries and services.

She says its single market remains too fragmented and needs to reform further, with the aim of completing it by the end of next year.

“Do we want to rally around our European idea that together we can decide our own destiny? Or do we let our democracies be undermined by the proxies and puppets of authoritarians?

Whether it is the ultra nationalist or the anti-European, whether it’s Russian interference or disinformation, the names may be different, but their goal is the same.

Continue reading...

String of female murder victims found near Johannesburg’s international airport, including five in the past week

The discovery of the bodies of seven women around Johannesburg’s international airport, including five in the past week, has prompted an outpouring of fear, grief and anger over a lack of progress in tackling femicide.

When Elizabeth “Tsontso” Moselakgomo did not return after going for a run on 9 September, her eight-year-old daughter alerted relatives, who contacted police. The 38-year-old’s body was found on Saturday and identified by relatives on Monday. The news of her disappearance had gone viral.

Continue reading...

Captain looking forward to intimidating atmosphere when Wearsiders host AZ, after 53 years away

When Sunderland last played European football, club directors viewed it as a useful means of raising the cash necessary to fund floodlight upgrades at Roker Park necessitated by England’s widespread adoption of colour television.

Back in the autumn of 1973 a lighting system compatible with the demands of broadcasting in black and white was proving increasingly outdated and Sunderland responded by doubling admission prices for the second leg of their opening European Cup Winners’ Cup tie against Vasas of Budapest. Coming at a moment when miners and railway workers were engaged in long-running industrial action and north-easterners’ finances were duly tight, it dictated that a disappointing crowd of under 23,000 turned out to watch Dennis Tueart’s penalty secure a 3-0 aggregate win.

Continue reading...

• Lions to play five fixtures in New Zealand in 2027

• Sky has held live rights for men’s Lions since 1997

The inaugural women’s British & Irish Lions tour of New Zealand next year is expected to be broadcast live on Sky Sports in a significant boost for the women’s game. Sky has held live rights for men’s Lions fixtures since the 1997 tour of South Africa, and the broadcaster is understood to be in advanced discussions about adding the women’s series to its portfolio.

The first women’s Lions will play three Tests against the Black Ferns and two tour matches next September, with Sky expected to broadcast all five fixtures.

Continue reading...

Annual increase in August comes as Bank of England prepares for decision on interest rates

• Business live – latest updates

UK inflation has returned above 3% as soaring energy prices fuelled by the Iran war heap renewed pressure on British households.

Figures from the Office for National Statistics show inflation as measured by the consumer prices index rose from 2.9% in July to 3.1% in August. City economists had forecast a rise to 3.1%.

Continue reading...

Frankrijk is bereid tot steun aan de kandidatuur van Klaas Knot om president van de Europese Centrale Bank (ECB) te worden. Voorwaarde is wel dat een andere invloedrijke post, die van ECB-hoofdeconoom, naar een Franse kandidaat gaat. Dat meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden.

Knot was tot vorig jaar president van De Nederlandsche Bank (DNB). Hij bekleedde die functie veertien jaar lang. Hij wordt al langer genoemd als mogelijke opvolger van de Française Christine Lagarde. Haar termijn loopt nog tot in oktober volgend jaar. Er zijn ook geruchten dat ze mogelijk eerder stopt. De termijn van ECB-hoofdeconoom Philip Lane loopt in mei af.

Knot is niet de enige kanshebber voor de toppositie. Voormalig baas van de Spaanse centrale bank Pablo Hernández de Cos wordt gezien als Knots belangrijkste rivaal. Volgens Reuters hoopt Frankrijk met zijn plan het hoofdeconoomschap voor zichzelf op te eisen. Maar dit kan op felle weerstand vanuit Duitsland stuiten. In Berlijn zou eveneens interesse zijn in die post.

SAN FRANCISCO (ANP/BLOOMBERG) - OpenAI voert verkennende gesprekken met investeerders over een nieuwe financieringsronde, meldt persbureau Bloomberg op basis van ingewijden. Met die nieuwe financieringsronde zou een waarde aan de maker van ChatGPT toegekend worden van meer dan 1,2 biljoen dollar, oftewel 1200 miljard dollar.

OpenAI zou daarmee zijn belangrijkste concurrent Anthropic, bekend van chatbot Claude, voorbij kunnen streven. Anthropic werd tijdens een financieringsronde in mei gewaardeerd op 965 miljard dollar.

Een eventueel besluit om door te gaan met het ophalen van nieuw kapitaal hangt volgens de bronnen af van het moment waarop OpenAI besluit naar de beurs te gaan. OpenAI-topman Sam Altman zei onlangs in een interview met zakenblad Fortune dat de langverwachte beursgang van het bedrijf nog steeds in de planning staat, maar niet dit jaar zal plaatsvinden. Volgens Altman is het bedrijf momenteel bezig met het aanpakken van veiligheidsproblemen van kunstmatige intelligentie (AI) en is dit jaar daarom een "ongelukkig moment" voor een beursgang.

Beurs

De OpenAI-topman sloot zich afgelopen weekend samen met andere topbestuurders van AI-bedrijven aan bij de oproep van Anthropic-topman Dario Amodei om de ontwikkeling van AI-modellen te vertragen om de veiligheid te waarborgen. Bronnen meldden eerder dit jaar aan Bloomberg dat OpenAI dit najaar naar de beurs zou gaan. Het AI-bedrijf diende in juni wel al een aanvraag voor een beursgang in. AI-rivaal Anthropic lijkt nog wel dit jaar naar de beurs te gaan.

Het besluit van OpenAI om extra kapitaal aan te trekken zou het bedrijf volgens de bronnen de flexibiliteit bieden om de beursgang mogelijk nog een of twee kwartalen uit te stellen. Ook zou het bedrijf met het extra geld meer overnames kunnen doen.

Het geduld van VVD-kiezers met Dilan Yeşilgöz raakt op. Niet alleen buiten de partij groeit de kritiek op haar optreden, ook onder de eigen achterban is het vertrouwen stevig weggezakt.

Uit een peiling van EenVandaag en Verian blijkt dat nog maar de helft van de mensen die bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 op de VVD stemden vertrouwen heeft in Yeşilgöz als partijleider. Halverwege juni lag dat aandeel nog rond de driekwart. In enkele weken tijd verloor zij dus een aanzienlijk deel van haar eigen electorale basis.

Steun binnen de VVD brokkelt af

Voor een partijleider is steun onder de eigen achterban essentieel. Kiezers kunnen het oneens zijn met een standpunt, teleurgesteld zijn in een kabinetsbesluit of twijfelen over een campagne. Maar wanneer zij ook niet meer overtuigd zijn van de persoon aan het roer, ontstaat een veel fundamenteler probleem.

Dat lijkt nu te gebeuren bij de VVD. Volgens de peiling ziet minder dan de helft van de eigen kiezers Yeşilgöz als een geschikte premier. Dat is pijnlijk voor een partij die zich graag presenteert als bestuurderspartij: ervaren, betrouwbaar en klaar om verantwoordelijkheid te dragen.

De terugval is extra opvallend omdat de VVD traditioneel sterk leunt op een trouwe groep kiezers. Juist die groep verlangt doorgaans duidelijkheid over belastingen, veiligheid, migratie, woningbouw en de economie. Als deze kiezers het gevoel krijgen dat de partij te veel in de verdediging zit, onvoldoende richting biedt of vooral met interne onrust wordt geassocieerd, gaan zij eerder rondkijken.

Niet alleen een persoonlijk probleem

De dalende waardering voor Yeşilgöz is niet los te zien van de positie van de VVD als geheel. De partij stond de afgelopen periode onder druk door tegenvallende peilingen, concurrentie op rechts en voortdurende discussie over de politieke koers.

Veel voormalige VVD-stemmers hebben inmiddels alternatieven. Zij kunnen uitwijken naar partijen die nadrukkelijker inzetten op migratie en veiligheid, zoals PVV of JA21. Anderen voelen zich mogelijk meer aangesproken door het CDA, dat onder Henri Bontenbal een rustiger en bestuurlijker profiel probeert neer te zetten.

In dezelfde peilingen werd Bontenbal juist relatief positief beoordeeld op duidelijkheid en integriteit. Voor de VVD is dat een ongemakkelijke vergelijking. De partij die jarenlang synoniem stond voor bestuurlijke stabiliteit, moet nu uitleggen waarom kiezers die kwaliteit elders denken te vinden.

Vertrouwen daalt al langer

De cijfers passen in een langere neerwaartse beweging. Eind april 2026 had 61 procent van de VVD-kiezers nog vertrouwen in Yeşilgöz, tegen 75 procent in januari van dat jaar. Ook de waardering voor de VVD zelf en voor het kabinetsbeleid stond onder druk.

Een Ipsos I&O-peiling uit mei 2026 liet bovendien zien dat 52 procent van de VVD-kiezers ontevreden was over het kabinet, tegenover 35 procent die tevreden was. Yeşilgöz kreeg in die meting gemiddeld een 4,3 als minister en partijleider, al beoordeelde haar eigen achterban haar duidelijk milder met een 7,1. 2

Dat verschil is belangrijk. Binnen de harde VVD-kern kan nog loyaliteit bestaan, maar een verkiezing wordt niet gewonnen met alleen een kern van trouwe aanhangers. De partij moet ook twijfelaars vasthouden en voormalige kiezers terughalen. Juist daar lijkt Yeşilgöz kwetsbaar.

De VVD staat voor een keuze

De vraag is niet alleen of Yeşilgöz de juiste persoon is om de VVD te leiden. De grotere vraag is waarvoor de partij precies wil staan. De VVD kan niet onbeperkt tegelijk concurreren met rechts-populistische partijen op migratie én met het CDA op betrouwbaarheid en bestuurservaring.

Kiezers willen weten wat de VVD onderscheidt. Is de partij vooral de verdediger van ondernemers, lagere belastingen en economische groei? Is zij de partij van orde, veiligheid en een strenger migratiebeleid? Of wil de VVD opnieuw de brede midden-rechtse bestuurspartij zijn die compromissen sluit, maar wel duidelijk richting geeft?

Zonder helder antwoord dreigt de partij verder te versnipperen. De steun voor Yeşilgöz is daarbij meer dan een persoonlijk rapportcijfer: zij is een graadmeter voor het ongemak dat een deel van de VVD-achterban voelt over de koers, de uitstraling en de toekomst van de partij.

DEN HAAG (ANP) - De troonrede bevatte "niets, maar dan ook echt niets, positiefs voor de veehouderij", meldt landbouworganisatie Agractie. Volgens de belangenorganisatie voor boeren en tuinders valt voor de zoveelste keer te lezen dat er met het kabinetsbeleid weer duidelijkheid en perspectief ontstaat voor boeren. "Met het woord 'perspectief' worden zowel veehouders als burgers op het verkeerde been gezet", stelt Agractie.

In werkelijkheid wordt de sector "met de stapeling van maatregelen voor een onmogelijke opgave geplaatst. Voor veel melkveehouders zal er niets anders opzitten dan het bijltje erbij neer te gooien", concludeert de boerenactiegroep.

Agractie verwijst naar een recent rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving, waarin staat dat met het kabinetsbeleid de veestapel met 30 tot 40 procent krimpt.

ROTTERDAM (ANP) - Een crowdfundingactie voor de zaterdag bij een politieactie overleden Alfredo Goeloe heeft tot nu toe 10.000 euro opgebracht. Volgens de GoFundMe-pagina zal het geld worden gebruikt om zijn familie te steunen en om hem "een waardig afscheid" te geven. Het streefbedrag, dat eerder op 7000 euro stond, is 13.000 euro.

De 51-jarige Goeloe werd aangehouden door de politie na een melding van een gestolen fatbike. Omdat hij geen identificatie kon tonen, werd hij gearresteerd. Tijdens zijn arrestatie werd hij onwel en overleed hij. De rijksrecherche doet onderzoek naar het politieoptreden. De fatbike waarop Goeloe reed, bleek niet de fiets te zijn waar de politie naar op zoek was. De oudste dochter van Goeloe gaat aangifte doen tegen de agenten, zei haar advocaat Gerald Roethof maandag.

Na afloop van een stille tocht ter nagedachtenis aan Goeloe maandagavond werd het onrustig bij een politiebureau in Rotterdam-Zuid. Een persoon werd gearresteerd.

Minstens vijf grote bezuinigingen uit de Miljoenennota 2027 zijn niet geschrapt, maar doorgeschoven naar 2028 en 2029. De koopkracht daalt volgend jaar gemiddeld met 0,1 procent, maar de gestapelde rekening die erachter schuilgaat, heeft niemand doorgerekend.

Die klap komt later nog

Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen waarschuwde na de Miljoenennota dat verschillende nadelige maatregelen niet van tafel zijn gehaald, maar uitgesteld met een jaar. 'Die klap komt dus mogelijk later nog,' aldus Gijsbertsen. Het kabinet trekt €1,5 miljard uit om de koopkracht in 2027 te repareren, maar de doorgeschoven bezuinigingen zitten in die reparatie niet verwerkt.

Wat is er uitgesteld?

• Eigen risico: extra verhoging van €60 per persoon, uitgesteld van 2027 naar 2028
• Kindgebonden budget: volledig afbouwpercentage van 12,8% pas vanaf 2028 (in 2027 verzacht naar 9,95%)
• Compensatieregeling transitievergoeding: afschaffing doorgeschoven van 2027 naar 2028
• WW-halvering: maximale duur van 24 naar 12 maanden, uitgesteld naar 2029
• Tegemoetkoming arbeidsongeschikten: afschaffing uitgesteld, met €311 miljoen hogere uitkeringslasten

Eigen risico: van €385 naar €455

Het eigen risico stijgt in 2027 door indexatie naar €400. De extra verhoging uit het coalitieakkoord schuift door naar 2028: het bedrag gaat dan naar verwachting alsnog omhoog naar €455. Wie jaarlijks het eigen risico volledig opmaakt, betaalt €70 meer dan de €385 van 2026. Voor een stel is dat tot €140 per jaar. In de jaren daarna volgt verdere indexatie, tot €520 in 2030.

Kindgebonden budget: volle klap pas in 2028

Het kabinet verzacht de afbouw van het kindgebonden budget in 2027 door het afbouwpercentage boven €60.000 inkomen in twee stappen in te voeren: 9,95 procent in 2027, 12,8 procent in 2028. Eerder berekenden we dat gezinnen boven die grens gemiddeld €670 per jaar minder ontvangen en dat circa 114.000 huishoudens hun recht volledig verliezen. Doordat de afbouw in 2027 lager uitvalt dan gepland, wordt een deel van die klap doorgeschoven naar 2028.

Het koopkrachtpakket van €1,5 miljard dekt 2027. De rekening voor 2028 heeft niemand doorgerekend.

WW en WIA: verschoven, niet verdwenen

De halvering van de maximale WW-duur van 24 naar 12 maanden is uitgesteld naar 2029. Met dat uitstel is volgens RTL Nieuws €684 miljoen gemoeid. De tegemoetkoming arbeidsongeschikten bedraagt in 2026 netto €226 per jaar en de afschaffing daarvan schuift eveneens door. Beide maatregelen raken niet iedereen direct, maar voor wie na 2029 werkloos of arbeidsongeschikt raakt, is het vangnet een stuk kleiner. Eerder schreven we wat de WW-halvering per persoon kan kosten.

Gaat dit door?

Dat is de grote onbekende. Het kabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer en heeft steun van oppositiepartijen nodig om de plannen door te voeren. Maar maatregelen als 'uitgesteld' in de begroting laten staan is ook een signaal: de intentie is er. Wie zijn huishoudboekje opmaakt voor de komende jaren, doet er verstandig aan niet alleen naar 2027 te kijken. De echte verrassing kan een jaar later komen.

Bronnen: Rijksfinanciën (Miljoenennota 2027) · Reformatorisch Dagblad · Zorgwijzer · Flexmarkt · NOS · UWV

​Hard seltzer-merk STËLZ is op zoek naar een nieuwe smaak om toe te voegen aan het assortiment. Daarom hebben ze een prijsvraag uitgeschreven: wie bedenkt de leukste én lekkerste nieuwe smaak? Wij helpen natuurlijk graag een handje en doen hierbij tien voorstellen. Doe er je voordeel mee!

1. Zoete wraak
2. Quice-ham-prei
3. Magnetronmaaltijd-lasagne
4. Nagelbijten nadat je chips hebt gegeten
5. Een geplette banaan
6. Navelpluis
7. Iets met Kesbeke
8. Een broodje met beleg op het middenplein
9. Frikandel broodje met energydrank
10. Mandarijn na het tandenpoetsen

Heb jij dé nieuwe STELZ-smaak in gedachten? Stuur ’m via DM in en maak kans op €50.000 én eeuwige roem. Wie weet wordt jouw smaak straks de nieuwe favoriet van Nederland!

&

Unpredictable token bills haunted the first half of 2026 as AI experimenters pushed deeper into the tech and often found useful results could only be achieved after surprising and unwelcome expenditure. We've gone from tokenmaxxers to tokenmisers, counting every character we send to AI services. That changed the way we used AI, focusing users on the ticking meter and unable to cast their eyes up and explore the possible. Those blinkers fell away in the middle of August when Alibaba delivered Qwen3.8-27B, byte-for-byte probably the most powerful language model ever created – and also capable of running on a high-spec laptop. The community of “local AI” enthusiasts noticed and have spent the intervening weeks whittling Qwen down to fit on an ever-widening array of devices, including – surprisingly – my M4 MacBook Air. Their work means millions of similar devices can now access near-frontier-level artificial intelligence from free software. The gap between my MacBook Air and a smartphone isn’t vast. As local AI developers continue whittling Qwen down to size, a few hundred million smartphones will also be capable of running top-tier AI. While that hasn't happened yet, it won't be more than six months away. At the rate things are unfolding, probably closer to six weeks. Suddenly, "good enough" AI isn't something that we will have to rent. We can have it, at no cost, on our desktops, our kitchen tables, our classrooms and in our pockets. That’s great, but also scary because we've been caught unprepared by AI effectively becoming free. Nobody yet knows what we will do with free AI, or if we are ready for it. On the positive side of the ledger, we stand to benefit from a growing “cognition surplus” that brings more thinking capacity into the home or office. Need to wrangle your way through a baroque accounting system? Give it to the AI. Sorting through twenty years of smartphone snaps? Again, let the AI do the heavy lifting. How about a personal newspaper gathered while you sleep, and presented on your tablet at the breakfast table? It's all doable now. All of that feels very much like something I remember clearly from the early 1980s, when the promise of the “home computer” was managing recipes. We knew the device would find a use, but it wasn't until the one-two punch of GUIs and the Web that most people had any real use for a home computer. That's exactly how this moment feels. Sure, managing smartphone photos will be helpful for millions, but the biggest win will be on the darker side of the ledger – where every bad actor – from script kiddies with a grudge through to the worst of the worst – now have equal access to powerful AI that will go with them everywhere. They’ll use it to lie, cheat and vex, at a speed and on a scale never before seen. To deal with that, we'll fight fire with fire. The most important job our AIs will be tasked with will be keeping us as safe as possible from other AIs. We’ll only be aware of this when it fails. But “good enough” AI and “intelligence everywhere” will enable resource pools and defensive techniques that our adversaries could never harness for themselves, so we stand a solid chance. ®

Het geldt altijd als het belangrijkste politieke debat van het jaar, maar dit jaar beloven de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) nog spannender te worden dan normaal.

jspeter9191 has added a photo to the pool:

In the morning at Coalcliff, south coast, NSW, Sydney, Australia.
Peace be with you.

Keith Midson has added a photo to the pool:

My place - a lawn daisy taken with a vintage Canon 10D and 28mm lens.

"Ubuntu has managed to do away with GNU Core Utilities in its default stack," reports the blog It's FOSS.


The last three utilities — cp, mv and rm — have been moved to versions from the uutils project (which reimplements utilities in Rust).

Everything else, from ls and cat to chmod and du, made that jump in earlier releases... Canonical started "oxidizing" Ubuntu last year, and Ubuntu 25.10 became the first release to ship [ the uutils project's] coreutils as the default. That release also made sudo-rs the default privilege tool, replacing a command that had been in place for decades.


26.04 was the release where the plan did slow down quite a bit, as Canonical kept cp, mv, and rm on their GNU versions due to a bunch of TOCTOU issues that were blocking the full implementation. These were caught during an audit, when Canonical commissioned Zellic for two rounds between December 2025 and March 2026, focusing on the most security-sensitive utilities first. Across both rounds, Zellic raised 113 issues, and 44 of them were assigned CVEs. Canonical says the vast majority have been resolved.

Getting here has had its ups and downs, and the last stretch was not clean. In July, uutils cp went back into the archive and came straight out again after it broke live image builds. The fix was quick; as the developers marked it "Critical," the fix went upstream, and the migration landed in time for 26.10.

When typing commands, nothing changes for you on the surface. uutils coreutils is designed to be a drop-in replacement for essential GNU tools, and the project treats any divergence from GNU as a bug, further pointing out that some options may still be missing or behave differently. So if you prefer staying on the GNU version, you have the option to install the coreutils-from-gnu package that houses all the required components.

Read more of this story at Slashdot.

De eerste verplichting uit de Europese Cyberweerbaarheidsverordening geldt sinds 11 september. Dat meldde Tweakers vorige week. Fabrikanten moeten actief misbruikte kwetsbaarheden en grote beveiligingsincidenten voortaan bij Europese en nationale toezichthouders melden bij Enisa, het European Union Agency for Cybersecurity, en bij het lokale Computer Security Incident Response Team (Csirt).

De Cyberweerbaarheidsverordening of Cyber Resilience Act (CRA) is een van de wetten uit het pakket van de Digital Decade. De wet staat naast de Nederlandse Cyberbeveiligingswet, want die implementeert de bekende NIS2 richtlijn. Kort gezegd: NIS2 gaat over kritieke infrastructuur, de CRA gaat over apparaten die over netwerken praten.

De kern van de CRA is “producten met digitale elementen”, mits ze “een directe of indirecte logische of fysieke gegevensverbinding met een apparaat of netwerk” hebben. De robotstofzuiger van het plaatje bijvoorbeeld communiceert met het basisstation links, maar die praat weer via wifi met de thuisrouter en daar weer mee met de clouddienst van de aanbieder. Elk van die afzonderlijk is genoeg om die stofzuiger onder de CRA te laten vallen.

Doel van de CRA is de cyberbeveiliging van dergelijke producten te waarborgen. Essentiële eisen daarvoor staan in een bijlage, en je moet als fabrikant een conformiteitsbeoordeling (die van de CE-markering) doorlopen om vast te stellen dat je daaraan voldoet. Je aansprakelijkheid voor fouten daarbij kun je niet beperken.

De eerste twee plichten uit de CRA (de rest komt in december volgend jaar) zijn de meldplicht kwetsbaarheden en ernstige incidenten, beiden uit artikel 14. Eerst maar die eerste.

Een fabrikant doet tegelijkertijd aan het overeenkomstig lid 7 van dit artikel als coördinator aangewezen CSIRT en aan Enisa melding van elke actief uitgebuite kwetsbaarheid in het product met digitale elementen waarvan hij kennis krijgt.

Dat is een “zwakheid, vatbaarheid of gebrek” waarbij “betrouwbare bewijzen bestaan dat een kwaadwillige actor die heeft uitgebuit in een systeem zonder toestemming van de systeemeigenaar”. Binnen 24 uur na ontdekking daarvan moet je het melden.

Daarnaast moeten ook zogeheten ernstige incidenten worden gemeld:

Een fabrikant doet tegelijkertijd aan het overeenkomstig lid 7 van dit artikel als coördinator aangewezen CSIRT en aan Enisa melding van elk ernstig incident dat gevolgen heeft voor de beveiliging van het product met digitale elementen waarvan hij kennis krijgt.

Een “incident” is dan weer in NIS2 gedefinieerd als een “gebeurtenis die de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit of vertrouwelijkheid van opgeslagen, verzonden of verwerkte gegevens of van de diensten die worden aangeboden  … in gevaar brengt”.

Het incident is ernstig als aan een van deze eisen is voldaan:

1. Negatieve gevolgen voor de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit of vertrouwelijkheid van gevoelige of belangrijke gegevens of functies;
2. Injectie of executie van kwaadwillige code in een product of netwerk daar omheen.

En let op, we noemen het wel “de meldplichten” maar óók het moeten adresseren is al van kracht. Binnen 72 uur na ontdekking van een uitgebuite kwetsbaarheid moet je een oplossing of in ieder geval workaround publiceren. Binnen 14 dagen (en bij incidenten 30 dagen) een finale oplossing.

In theorie kún je voldoen door te zeggen “dit is er gebeurd, wij hebben geen patch dus we stellen voor dat je het apparaat uitzet”. De bedoeling is dat niet, maar er staan momenteel geen boetes op het niet daadwerkelijk fixen wat gefixt kan worden. Dat komt pas eind volgend jaar.

Arnoud

Het bericht EU verplicht elektronicafabrikanten om cyberincidenten binnen 24 uur te melden verscheen eerst op Ius Mentis.