Meel, water, gist en zout. Meer heeft brood in theorie niet nodig. Toch tel je op menig supermarktverpakking al snel vijftien tot twintig stoffen op de ingrediëntenlijst. Wat doen al die extra toevoegingen eigenlijk in je boterham en moet je je daar zorgen over maken?
Traditioneel brood bestaat enkel uit meel, water, een rijsmiddel en zout. Maar bij veel voorverpakt supermarktbrood komt daar een hele reeks zogeheten broodverbetermiddelen bij: vetten, suikers, emulgatoren, enzymen, gluten, sojameel en soms melk- of eibestanddelen. Die stoffen zorgen ervoor dat het brood luchtiger wordt, langer vers blijft en een mooiere korst krijgt. Allemaal eigenschappen die passen bij brood dat dagenlang in de schappen moet liggen.
Wat betekenen die E-nummers nou echt?
Op de verpakking duiken die toevoegingen vaak op als E-nummer, simpelweg omdat de officiële scheikundige naam te lang of te ingewikkeld is voor het etiket. Een E-nummer betekent dat een stof door de Europese voedselautoriteit is goedgekeurd en veilig is bevonden; niet dat hij van nature voorkomt, en ook niet automatisch dat hij ongezond is. Bekende voorbeelden in brood zijn E300 (ascorbinezuur, oftewel vitamine C, gebruikt als meelverbeteraar) en E920, een aminozuur dat het deeg soepeler maakt.
De zuurdesem-valkuil
Extra verwarrend: veel brood met zuurdesem op de verpakking is helemaal niet op de traditionele, langzame manier gefermenteerd. Bij echt zuurdesembrood ontstaat het rijzen puur uit een mengsel van meel en water dat dagenlang rust en waarin wilde gistcellen en melkzuurbacteriën zich ontwikkelen, een proces dat acht tot vierentwintig uur duurt. Veel supermarktvarianten gebruiken echter gewoon bakkersgist voor een sneller proces en voegen alleen een beetje zuurdesem toe voor de smaak. Een korte blik op de ingrediëntenlijst verraadt het verschil: staat er naast meel, water en zout ook bakkersgist op? Dan gaat het waarschijnlijk om het snellere proces.
Hoort er suiker in brood?
Ook suiker duikt vaker op dan je zou verwachten, in de vorm van gewone suiker, honing, moutsiroop of maltodextrine. Dat is op zich niet zo gek: gist heeft een snelle energiebron nodig om goed te rijzen en een beetje suiker zorgt voor die herkenbare goudbruine korst. De hoeveelheden zijn doorgaans klein, maar bij bepaalde gesuikerde broodsoorten en casinobroodjes loopt dit sneller op dan bij een simpel volkorenbrood.
Is dit erg voor je gezondheid?
Niet elk supermarktbrood valt in dezelfde categorie. Volkorenbrood dat vooral bestaat uit meel, water, gist, zout en eventueel zaden, lijkt qua samenstelling nog sterk op traditioneel brood. Het zijn vooral de voorverpakte, lang houdbare broden, het witte brood en de gesuikerde varianten die vaker als sterk bewerkt worden bestempeld.
Wil je weten wat je precies in huis haalt? De vuistregel is: hoe korter de ingrediëntenlijst en hoe herkenbaarder de woorden erop, hoe dichter het brood bij de traditionele basis van meel, water, gist en zout blijft.
Warm, groen, goedkoop: Bali staat in vrijwel elk lijstje van droombestemmingen voor gepensioneerden. Maar wie de rekening serieus maakt, komt uit op een bandbreedte die van een bescheiden vut-bestaan tot een luxe villaleven loopt — en op drie kostenposten die in de reisreportages meestal ontbreken.
De huur bepaalt bijna alles
Het verschil tussen 700 en 2.400 euro per maand zit vooral in één post: waar je woont. Een appartement met één slaapkamer in het centrum van de toeristische kernen kost gemiddeld rond de 920 euro per maand, met uitschieters tot ruim 1.300 euro. Een vergelijkbare woning buiten dat centrum zakt naar gemiddeld zo’n 583 euro, en in Oost- en Noord-Bali kan het nog aanzienlijk lager.
Wie een jaarcontract afsluit en vooruitbetaalt, betaalt structureel minder dan wie per maand huurt. Dat is het grote verschil tussen vakantieprijzen en woonprijzen — en precies de fout die nieuwkomers maken.
Wie op Bali per maand huurt, betaalt jarenlang de toeristenprijs.
Boodschappen, scooter en uit eten
Zonder huur komt een alleenstaande op ongeveer 513 euro per maand uit; een gezin van vier zit rond de 1.850 euro. Boodschappen kosten gemiddeld 216 euro per persoon per maand, uit eten circa 62 euro per persoon. Een maaltijd in een warung kost rond de 50.000 roepia — krap drie euro — terwijl een westerse brunch in Canggu daar een veelvoud van vraagt.
Vervoer is de goedkoopste post: een scooterhuur plus benzine kost in de praktijk zestig tot honderd euro per maand. Duurder wordt het bij geïmporteerde producten, alcohol en alles wat op een westers menu staat.
Rekenvoorbeeld — Een alleenstaande die buiten het centrum huurt (583 euro), 216 euro aan boodschappen kwijt is, 62 euro uit eten gaat en 80 euro aan vervoer betaalt, zit op ongeveer 940 euro per maand. Zorgverzekering, visumkosten, vliegtickets naar Nederland en onvoorziene medische kosten zitten daar níet bij in. Reken die apart, anders klopt het plan niet.
Het visum is de echte drempel
Voor gepensioneerden bestaat het pensioenvisum E33F: een verblijfsvergunning van één jaar, jaarlijks verlengbaar tot vijf jaar en daarna omzetbaar naar een permanente vergunning. De basisvoorwaarden: minimaal zestig jaar oud, een bankafschrift met minstens 2.000 dollar en een aantoonbaar maandinkomen van 3.000 dollar. Werken of een bedrijf runnen mag niet, ook niet informeel.
De immigratiekosten zelf zijn beperkt — 150 dollar plus 2,7 miljoen roepia voor een jaar — maar vrijwel iedereen gebruikt een bureau, en dan loopt de prijs op naar 795 tot 930 dollar per aanvraag. In de praktijk noemen bureaus wisselende inkomenseisen; de bedragen die de immigratiedienst hanteert zijn de veilige ondergrens om mee te rekenen. Een ziektekostenverzekering met dekking in Indonesië is onderdeel van de aanvraag.
Drieduizend dollar aan aantoonbaar maandinkomen: daar valt de gemiddelde AOW-er op af.
Wat blijft er van je AOW over?
Goed nieuws: de AOW mag mee. Nederland en Indonesië sloten in 2000 een verdrag dat de exportbeperking op Nederlandse socialeverzekeringsuitkeringen opheft, zodat de eis dat je in Nederland woont niet geldt voor uitkeringsgerechtigden in Indonesië. Anders dan in landen zonder verdrag hoef je dus niet terug te vallen op het gehuwdentarief.
Minder goed nieuws: fiscaal verandert er wel iets. Het belastingverdrag met Indonesië wijst de heffing over socialezekerheidsuitkeringen toe aan het bronland, dus Nederland blijft belasting inhouden op je AOW en op je aanvullend pensioen. En wie buiten Nederland woont, krijgt de loonheffingskorting niet toegepast. Van het brutobedrag voor een alleenstaande — 1.662,16 euro per maand vanaf 1 juli 2026 — blijft zonder die korting 1.285,22 euro netto over. De inhouding van 4,85 procent voor de Zorgverzekeringswet vervalt zodra je Nederlandse zorgverzekering stopt, wat het bedrag iets gunstiger maakt.
De zorgverzekering die je kwijtraakt
Bij emigratie naar een land buiten de EU, EER en Zwitserland vervalt de Nederlandse verzekeringsplicht en stopt je basisverzekering op de dag dat je je uitschrijft bij de gemeente. Indonesië is geen zorgverdragsland, dus de route via het Zorginstituut is er niet: je hebt een particuliere internationale polis nodig. Reken op zestig tot tachtig euro per maand voor een basisdekking, en op enkele honderden euro’s als je een polis wilt die ook een ziekenhuisopname in Singapore dekt.
Daarmee ontstaat het realistische beeld. Bescheiden en buiten de hotspots kan het leven op Bali onder de duizend euro per maand blijven. Wil je een villa met zwembad, dagelijks uit eten en een deugdelijke verzekering, dan zit je al snel op het dubbele — en moet je bovendien aantonen dat je drieduizend dollar per maand binnenkrijgt om er überhaupt te mogen wonen.
Meer weten?
- SVB: uw AOW als u buiten Nederland gaat wonen
- Rijksoverheid: uitkering meenemen naar het buitenland
- Wise: kosten van levensonderhoud op Bali in 2026
AMSTERDAM (ANP) - Premier Rob Jetten en burgemeester Femke Halsema van Amsterdam hebben tijdens de opening van de Human Rights Conference, ter ere van de World Pride, gewaarschuwd voor lhbti-haat. Zij memoreerden beiden de aanslag tijdens de pride in Berlijn. Bij die manifestatie kwam een persoon om het leven, nadat een aanhanger van Islamitische Staat was ingereden op een menigte.
Jetten en Halsema richtten zich ook op de opkomst van ultrarechtse, conservatieve groepen. "We zien de afgelopen jaren dat hardverdiende vooruitgang erodeert", zei Jetten. "We zien dat landen wegglijden als het gaat om gelijke rechten."
Volgens de premier moet men hier niet "naïef" over zijn: "Hier zitten giftige, sterk georganiseerde en goed gefinancierde groepen achter die zich verschuilen achter de vrijheid van meningsuiting." Die groepen willen volgens hem verdeeldheid zaaien en politieke steun winnen.
Maatregelen
"Regenbooggroepen zijn als eerste slachtoffer als intolerantie toeneemt", zei Halsema. "We moeten de haat, het extremisme en de intimidatie tegenspreken."
Jetten noemde online haat "een van de grootste dreigingen voor de lhbti-gemeenschap". Online desinformatie bereikt volgens hem meer mensen dan dat ngo's of jongerenwerkers kunnen. Later dit jaar komt het kabinet met een "dialoog over online discriminatie". Bijvoorbeeld gemeenten kunnen ook trainingen krijgen hoe om te gaan met online haat. De komende drie jaar trekt het kabinet 7,5 miljoen euro uit voor de veiligheid van de queer-gemeenschap, aldus Jetten.
Nog voordat Jetten kon beginnen aan zijn speech scandeerden pro-Palestina-demonstranten "Jetten, schande, bloed aan je handen" en "Jetten, waar is je rode lijn?". Critici verwijten Jetten, die voor zijn premierschap in een Rode Lijn-demonstratie meeliep, te weinig actie tegen Israël. Na enkele minuten sprak Jetten hen toe: "Ik snap het dat mensen zich willen laten horen voor de vreselijke situatie in Gaza." Het applaus waartoe hij opriep, overstemde de demonstranten.
BERLIJN (ANP/DPA) - Duitse veiligheidsbronnen zeggen dat de inlichtingendiensten zich bezighouden met Russische filmpjes die erop gericht zijn de aankomende deelstaatverkiezingen te beïnvloeden. In de filmpjes zou onder meer valse informatie over politici worden verspreid.
Het zou gaan om enkele honderden video's die de logo's dragen van Duitse media, om zo betrouwbaar over te komen. Lokale politici zouden daarin onder meer worden beschuldigd van het verduisteren van geld en seksueel wangedrag. Daarnaast werden video's verspreid met het doel verdeeldheid te zaaien tussen Oost- en West-Duitsland, zeggen de bronnen. Zo zou in video's worden beweerd dat Oost-Duitse kinderen worden gepest op scholen in het westen. Veel van de video's zijn inmiddels weer verwijderd.
Op 6 september vinden deelstaatverkiezingen plaats in Saksen-Anhalt en op 20 september in Berlijn en Mecklenburg-Vorpommern. Ook bij de federale verkiezingen van vorig jaar maakte Duitsland melding van Russische desinformatie.
From Obsession to Teenage Sex and Death at Camp Miasma, a new wave of movies are ditching minimalism for retro settings
The indie-horror hit films Obsession and Backrooms opened this summer’s movie season with a bang, each grossing hundreds of millions of dollars and turning out legions of younger moviegoers. Many have pointed out the similarity between the films: both were made for comparatively minuscule budgets by gen Z directors – Curry Barker and Kane Parsons – who first rose to prominence on YouTube.
Fewer people are talking about the other quality the two movies share: a steady stream of analogue props and production design that plunges you into some bygone pre-digital era. Obsession’s lead characters Bear and Nikki work at a mom-and-pop music store, take rides in Bear’s vintage station wagon and the plot centers around a kitschy, old-fashioned gag gift. In Backrooms, Mary hawks her self-help cassette tapes on late-night infomercials, Clark smacks his TV to adjust the fuzzy signal – in the HDTV age, no one has done this for decades – and the wall-to-wall carpeted, ceiling-tiled backrooms look straight out of a long-abandoned office park on the side of the highway.
Continue reading...National Autonomous University of Mexico says applicants must take test in person after online debacle
Mexico’s largest and most prestigious university has announced that about 58,000 students will have to resit their entrance exam after abnormally high test results raised suspicions of widespread cheating.
The National Autonomous University of Mexico (Unam) said the exam would take place in person after its first attempt at a fully remote online version led to a debacle and thousands of annulled results.
Continue reading...As Elon Musk, Peter Thiel and their peers have grown richer and more influential, Gil Durán argues they have all but abandoned democracy – and found the perfect government to enable them
In April, Gil Durán was permanently banned from Elon Musk’s X for posting just two words. Durán was responding to a post from the tech company Palantir outlining its 22‑point “technological manifesto”, which praised American “hard power”, western culture and AI weapons, denounced inclusivity and called for compulsory national service. Durán responded: “TLDR: Fascism” (TLDR is short for “too long, didn’t read”).
Durán didn’t break any of X’s written rules, he points out over a video call from San Francisco – so much for Musk’s “free-speech absolutism”. His ban might just have had something to do with his preceding tweet, showing the cover of his new book, The Nerd Reich: Silicon Valley Fascism and the War on Democracy. The book’s central argument is that big tech is no longer our friend, as many of its billionaire owners have seized economic and political control and are steering the fate of the planet towards their own bizarre, apocalyptic visions.
Continue reading...