AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op de Amsterdamse aandelenbeurs is vrijdag met een nieuw slotrecord het weekend ingegaan. Staalconcern ArcelorMittal was een uitblinker in de AEX dankzij een koopadvies van de Zwitserse bank UBS. De chipbedrijven stonden bij de dalers.

ArcelorMittal klom 5,6 procent. Daarmee toonde de koers van ArcelorMittal herstel van de verliezen in de voorgaande dagen. In de MidKap liftte roestvrijstaalbedrijf Aperam mee met een plus van 4,3 procent. Besi, ASMI en ASML zakten tot 1,8 procent in de AEX door een bericht van zakenkrant Financial Times dat de omzet van OpenAI, de eigenaar van ChatGPT, lager uitvalt dan verwacht. KPN daalde 1,8 procent.

De AEX eindigde de handelsweek met een plus van 0,9 procent op 1130,95 punten. Daarmee werd het vorige slotrecord van dinsdag aangescherpt. Toen sloot de hoofdgraadmeter iets boven de 1128 punten.

De MidKap klom 0,8 procent tot 1054,98 punten. In Parijs, Londen en Frankfurt werden winsten tot 1,1 procent op de koersenborden gezet.

Ook de informatieleveranciers Wolters Kluwer en RELX waren gewild in de AEX met stijgingen tot 5,2 procent. Biotechnoloog Pharming klom 3,7 procent in de MidKap. Luchtvaartconcern Air France-KLM sloot de rij bij de middelgrote fondsen op Beursplein 5 met een min van 2,7 procent.

Elektrischebussenbouwer Ebusco kelderde 16,5 procent bij de lokale fondsen in Amsterdam. Het bedrijf kampt met acute geldzorgen. Als de komende weken geen financiering komt om operationele kosten op te vangen, "bestaat er wezenlijke onzekerheid over de continuïteit van Ebusco", aldus een verklaring.

De Duitse autofabrikanten BMW, Mercedes-Benz en Volkswagen wonnen tot ruim 2 procent in Frankfurt. De Europese Unie heeft met China een akkoord gesloten over het verminderen van de hoeveelheid hybride auto's uit het Aziatische land. Dat heeft Eurocommissaris Maroš Šefčovič (Handel) bekendgemaakt in Beijing. Volgens hem kan de export van plug-inhybrides uit China naar Europa hierdoor met meer dan de helft afnemen.

DEN HAAG (ANP) - Nederland en zeven andere landen hebben in een gezamenlijke verklaring hun steun uitgesproken voor het Internationaal Strafhof (ICC). De ministers van Buitenlandse Zaken van de acht landen "betreuren en zijn het zeer oneens" met de Amerikaanse aankondiging nieuwe sancties op te leggen aan het in Den Haag gevestigde hof.

De verklaring is ondertekend door Nederland, Canada, Duitsland, Frankrijk, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Italië en Denemarken. Ze prijzen het ICC om zijn "onafhankelijkheid, onpartijdigheid en integriteit". De ministers noemen zichzelf "toegewijde aanhangers van het hof".

"Als deze sancties worden ingevoerd, zullen ze ‌aanzienlijke gevolgen hebben ​voor het werk van het Hof, zijn toegewijde medewerkers en ​hun gezinnen", aldus ⁠de ‌ministers. "Zij zetten zich dagelijks in om degenen die worden beschuldigd van de ernstigste internationale misdrijven voor het gerecht te brengen en de slachtoffers te ondersteunen."

BRUSSEL (ANP) - Op Belgisch initiatief spreken de Europese ministers van Buitenlandse Zaken maandag over de aangekondigde Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC). Dat meldt de minister van Buitenlandse Zaken van dat land, Maxime Prévot, op X.

"Ik verwerp de nieuwe Amerikaanse sancties tegen het strafhof ten zeerste", schrijft de bewindsman. "Proberen het werk van het Hof te verlammen ontneemt slachtoffers een pad naar gerechtigheid, en brengt hen die verantwoordelijk zijn voor de zwaarste misdaden buiten bereik" van het hof, aldus Prévot.

De VS kondigden vrijdag aan sancties in te stellen tegen het gehele ICC als lidstaten het hof blijven steunen. Het land ligt al tijden in de clinch met de internationale rechtbank die onder meer verdachten van misdaden tegen de menselijkheid vervolgt, en erkent het ICC dan ook niet.

Het wordt kouder, en dan begint het boven je hoofd te leven. Gekrabbel in het plafond, gestommel op zolder midden in de nacht. Wie er precies bij je woont, bepaalt wat je eraan mag doen. En dat is soms minder dan je denkt.

Waarom juist nu

Muizen zoeken in de herfst warmte en eten. Bosmuizen en veldmuizen, die normaal buiten leven, verhuizen in herfst en winter soms naar binnen. De huismuis zit het liefst boven plafonds, maar ook in kelders, kruipruimtes en spouwmuren. Een landelijk meldpunt voor ongedierte krijgt in najaar en winter de meeste vragen over muizen in huis en ratten in de tuin.

Het geluid geeft een eerste hint

Geritsel of gekrabbel in plafond, muren of meterkast, vooral 's avonds, wijst vaak op muizen. Gestommel midden in de nacht kan ook op een steenmarter wijzen. Die is alleen 's nachts actief en woont graag op zolder, in een spouwmuur of in de schuur. En ook ratten klimmen soms in huizen.

Een gaatje van een halve centimeter is al genoeg voor een muis.

De keutels verraden de dader

Zo herken je de sporen

• Muis: losse, spitse, donkere keutels van hooguit een halve centimeter.
• Rat: keutels tot 2 centimeter lang en een halve centimeter dik, vaak in aan elkaar geplakte hoopjes.
• Steenmarter: uitwerpselen steeds op dezelfde plek. Daardoor gaat het op den duur stinken.

Wat je bij muizen en ratten mag

Huismuizen en bruine en zwarte ratten zijn niet beschermd. Op eigen terrein mag je ze vangen met een klem of val. Lijmplanken zijn voor ratten verboden. Zelf gif gebruiken tegen ratten is ook verboden, binnen én buiten. Tegen muizen mag je binnenshuis alleen nog een middel op basis van alfachloralose gebruiken, in een lokdoos. Gif laat je beter over aan een erkende bestrijder.

Let op bij de bosmuis: die is wel beschermd. Je mag hem alleen in gebouwen bestrijden, en dan zonder gif.

Huur je? Meld muizen of ratten dan bij je verhuurder. Gaat het om ratten in de buurt, meld het dan bij de gemeente.

Bij de steenmarter ligt het anders

De steenmarter is beschermd. Je mag hem niet doden, vangen of verjagen. Wat wel mag: zorgen dat hij er niet meer in komt.

Een steenmarter wringt zich door een gat van een centimeter of vijf tot zeven. Via een schuurtje, boomtak of kliko klimt hij zo naar het dak.

Maak een opening pas dicht als je zeker weet dat het dier weg is. Stop er een losse prop krant in en laat die minstens twee nachten zitten. Zit de prop er nog? Dan wordt de opening niet gebruikt en kun je hem direct goed dichtmaken, bijvoorbeeld met een prop kippengaas. Van maart tot en met juni kan er een nest met jongen zijn; dan sluit je niets af. In de herfst speelt dat dus niet.

Vangen of verjagen mag niet. Buitensluiten wel, maar pas als hij weg is.

Gaten dichten zonder nieuwe problemen

Een muis komt al door een gaatje van een halve centimeter. Gaten tot 2 centimeter dicht je met weringspasta. Voor ventilatieroosters gebruik je fijn roestvrijstalen gaas, zodat er lucht door blijft stromen. Purschuim is af te raden. Staalwol werkt, maar niet rond kabels: knaagt een muis die kapot, dan kan kortsluiting de staalwol laten branden.

Zit er in je spouwmuur boven de 2 meter een gat van meer dan 7 millimeter? Laat dan eerst controleren of er geen vleermuizen of vogels wonen.

En begin vooral bij het eten. Voedsel, dierenvoer en vogelvoer horen in afgesloten bussen van glas, metaal of hard plastic. Wie geen buffet aanbiedt, krijgt minder gasten.

In response to a 404 Media investigation, Sen. Ron Wyden is demanding more information about how a federal license plate reader camera program works.

Last month, we reported on the High Intensity Drug Trafficking Area program’s license plate reader database, which mirrors data from city license plate reader programs onto federal databases. The HIDTA program falls under the White House’s Office of National Drug Control Policy, which infamously ran a secretive cell phone data surveillance project called Hemisphere. We reported that HIDTA has now created a complex system for the federal government to obtain license plate data from companies like Flock, Axon, and Motorola via a series of agreements with cities and towns across the country. 

In a letter to Sara Carter, director of the Office of National Drug Control Policy, Wyden said that the office needs to publish a report it commissioned into the privacy practices of several of its surveillance programs, including the license plate reader database. 

“404 Media has reported that the HIDTA program is being used to aggregate location data on Americans derived from Flock, Axon, and other vendors’ ALPRs,” Wyden wrote. “There is currently limited transparency into these HIDTA-funded surveillance programs, but ONDCP has commissioned an assessment into the privacy practices of these programs that should be released to the public.”

Wyden said that the nonprofit contractor MITRE conducted a privacy review of HIDTA’s surveillance programs, including its cell phone data collection project and its ALPR program, in 2024. That report has never been made public. Wyden demanded the release of that study, as well as a separate “analysis of automated license plate reader systems and practices.”

“There is currently limited transparency into these HIDTA-funded surveillance programs, but ONDCP has commissioned an assessment into the privacy practices of these programs that should be released to the public,” he wrote. “This review was conducted by MITRE and completed in 2024, but ONDCP refused to provide it to my office and has subsequently not made that report public. I urge you to make this review public.”

This is Behind the Blog, where we share our behind-the-scenes thoughts about how a few of our top stories of the week came together. This week, we discuss AI and spirituality.

JASON: I think we’ve generally carved out a pretty good lane for ourselves in the broader AI debate, writing about its current capabilities, its current harms, and the fact it was trained on stolen content without saying that it will never be able to do anything of use. We are often tinkering with AI so that we can write about it from an informed perspective, and so every once in a while, while I’m working on a story I will see something where it feels like AI could possibly be useful for some specific part of the reporting. 

sz-da has added a photo to the pool:

Lake Yamanaka seen from Mount Fuji

I just went down a rabbit hole of incense seals. So cool.

Automobilisten moeten dit weekend rekening houden met werkzaamheden op de A15 en de A27. Daarmee valt het relatief nog mee met de wegafsluitingen. De volgende twee weekenden zal het veel drukker zijn met werkzaamheden in verband met de herfstvakantie.

Feyenoord heeft het boekjaar 2025-2026 afgesloten met een nettoverlies van 12,6 miljoen euro. De omzet daalde met 51,5 miljoen euro naar 115,2 miljoen euro. Dat kwam vooral door de aanzienlijk lagere inkomsten uit Europees voetbal.