De vaatwasser is een uitkomst na het koken, maar niet elk keukenspul wordt er mooier, schoner of duurzamer van. Hitte, langdurig vocht en krachtige vaatwasmiddelen kunnen hout laten scheuren, messen aantasten en de beschermlaag van gietijzer beschadigen.
Wie twijfelt, kijkt het best eerst naar het vaatwassersymbool op de onderkant of verpakking. Staat er geen duidelijke aanduiding op? Dan is met de hand afwassen vaak de veiligste keuze.
Hout kan kromtrekken en splijten
Houten snijplanken, pollepels, spatels en messen met een houten handgreep kunnen slecht tegen de combinatie van heet water en lang vocht. Het materiaal zet uit, droogt vervolgens ongelijkmatig en kan daardoor kromtrekken, splijten of ruw worden.
Spoel houten keukengerei daarom direct na gebruik af met warm water en een klein beetje afwasmiddel. Laat het niet langdurig weken en droog het meteen goed af. Een houten snijplank blijft langer mooi wanneer je hem af en toe behandelt met een geschikte onderhoudsolie.
Gietijzer verliest zijn beschermlaag
Een gietijzeren pan hoort doorgaans niet in de vaatwasser. De vaatwascyclus kan de ingebakken vetlaag â de zogeheten seasoning â aantasten. Daardoor neemt de kans op roest toe en gaat de natuurlijke anti-aanbakwerking verloren.
Aangekoekte resten kun je aanpakken met warm water, een zachte borstel of spons en eventueel wat grof zout als mild schuurmiddel. Droog de pan daarna meteen volledig af en wrijf hem desgewenst in met een heel dun laagje olie. Bronnen raden ook aan hardnekkig vuil eerst een tijd te laten weken in heet water met wat afwasmiddel, voordat je voorzichtig gaat schrobben.ad+1
Goede messen worden sneller bot
Koksmessen en andere scherpe messen kun je beter met de hand wassen. In de vaatwasser kunnen ze tegen ander servies of bestek stoten, waardoor de snede sneller bot wordt. Ook kunnen agressieve reinigingsmiddelen en vocht roestplekjes veroorzaken, zeker rond klinknagels, naden of een houten heft.
Was messen kort af met een zachte spons en een beetje afwasmiddel. Droog ze direct met een doek en berg ze veilig op. Dat is niet alleen beter voor het mes, maar voorkomt ook snijgevaar bij het uitruimen van de vaatwasser.libelle-lekker+1
Let op met kwetsbare metalen
Niet elk metaal is bestand tegen een heet vaatwasprogramma. Vooral aluminium, koper, messing, tin, zilver en verzilverd bestek kunnen verkleuren, dof worden of corroderen. Bij koper en messing verdwijnt vaak de glans; zilver kan vlekken of roestvorming krijgen.
Maak deze spullen met de hand schoon, met lauw of warm water, een mild afwasmiddel en een zachte doek of spons. Gebruik geen schuurspons bij decoratieve of glanzende oppervlakken: daarmee maak je snel krasjes die later nog meer aanslag vasthouden.libelle-lekker+1
Kristal, antiek en servies met decoratie
Bij gewoon, modern glaswerk is de vaatwasser vaak geen probleem, mits het als vaatwasserbestendig is aangeduid. Kristal, handbeschilderd aardewerk, antiek porselein en servies met een goud- of zilverkleurige rand kun je echter beter met de hand wassen.
De hoge temperatuur en het reinigingsmiddel kunnen decoraties aantasten. Bij kristal bestaat bovendien kans op doffe aanslag of beschadiging. Gebruik lauw water, weinig afwasmiddel en droog kwetsbaar servies voorzichtig na met een zachte, pluisvrije doek.vtwonen+1
Pannen met anti-aanbaklaag
Veel moderne pannen mogen formeel wel in de vaatwasser, maar handwas kan de levensduur van een anti-aanbaklaag alsnog verlengen. Vaatwasmiddelen zijn doorgaans alkalisch en kunnen de laag na veel wasbeurten sneller dof of kwetsbaar maken.
Laat een hete pan eerst afkoelen. Maak hem vervolgens schoon met warm water, een zachte spons en een kleine hoeveelheid afwasmiddel. Vermijd metalen schuursponsjes en harde borstels: die beschadigen de coating veel sneller dan een korte handwas.libelle-lekker+1
Rasp en knoflookpers: eerst weken
Een rasp, knoflookpers of citruspers lijkt geschikt voor de vaatwasser, maar kleine gaatjes blijven soms juist verstopt met voedselresten. Dat geldt zeker voor opgedroogde knoflook, kaas of citroenschil.
Laat dit soort keukengerei eerst weken in heet sopwater. Maak de gaatjes daarna schoon met een afwasborstel of een klein borsteltje en spoel goed na. Zo voorkom je dat restjes later vastkoeken of geurtjes veroorzaken.vtwonen+1
Snelle checklist
Deze spullen kun je meestal beter met de hand afwassen:
- Houten snijplanken, lepels en spatels
- Gietijzeren pannen en onderdelen van gietijzer
- Kwaliteitsmessen en messen met een houten heft
- Aluminium, koper, messing, tin, zilver en verzilverd bestek
- Kristal, antiek servies en servies met gouden of zilveren decoratie
- Pannen met een kwetsbare anti-aanbaklaag
- Rasp, knoflookpers en andere hulpmiddelen met kleine gaatjes
- Thermosbekers, flessen en apparaten met doppen, isolatie of bewegende onderdelen â tenzij de fabrikant expliciet aangeeft dat ze vaatwasserbestendig zijn.vtwonen+1
De vuistregel is simpel: is iets kostbaar, scherp, van hout, gietijzer of een kwetsbaar metaal gemaakt, kies dan voor handwas. Dat kost een paar minuten extra, maar voorkomt dat keukenspullen sneller verslijten of beschadigen.
