Signalen dat iemand je niet mag: 5 tekens volgens een psycholoog
Zegt je collega wel gedag, maar kijkt hij daarbij langs je heen? Gezondheidspsycholoog Abbie Jordan beschrijft in het Britse BBC Science Focus vijf signalen die kunnen verraden dat iemand je niet mag. Hardop zeggen mensen dat zelden, schrijft ze, dus de aanwijzingen zitten in oogcontact, houding en gezichtsuitdrukking.
Eén signaal bewijst weinig. "Geen enkel gebaar, geen enkele gezichtsuitdrukking en geen enkel lichaamssignaal laat met zekerheid zien dat iemand een hekel aan je heeft", waarschuwt Jordan. Pas als meerdere signalen steeds terugkomen, wordt het interessant.
"Waar we onze blik op richten, laat zien waar onze aandacht ligt", schrijft Jordan. Mensen kijken vaker naar iemand die ze interessant, aantrekkelijk of leuk in de omgang vinden. Kijkt iemand steeds weg, laat hij zijn blik door de ruimte gaan of ontwijkt hij elke gedeelde blik, dan kan hij psychologisch afstand nemen.
Hoeveel oogcontact zegt, bleek in 2024 uit een speeddate-onderzoek in het vakblad Archives of Sexual Behavior. Dertig mannen en dertig vrouwen droegen tijdens vier dates elk een eyetracker, een bril die registreert waar je naar kijkt. Deelnemers kozen vaker voor een tweede ontmoeting met iemand met wie ze veel wederzijds oogcontact hadden, ook los van hoe aantrekkelijk ze die persoon vonden. Vooral aangekeken worden telde mee.
Een gezichtsuitdrukking die onderzoekers bijzonder interessant vinden, is minachting. Je herkent die volgens Jordan vaak aan een mondhoek die aan één kant iets omhooggaat, een soort grijns. Minachting straalt afwijzing en superioriteit uit en de wens om afstand te houden.
De Amerikaanse onderzoekers Saeideh Heshmati, David Sbarra en Ashley Mason beschreven minachting in 2017 in het vakblad Personal Relationships als een emotie die afstand schept: je zet de ander buitenspel en plaatst jezelf erboven.
Walging werkt op een vergelijkbare manier. Die emotie hoort meestal bij een vieze smaak of geur, maar volgens psychologen kan ze ook laten zien dat iemand uit je buurt wil blijven.
"Waar we onze blik op richten, laat zien waar onze aandacht ligt."
Een glimlach geeft warmte aan. Onderzoek laat zien dat mensen een lachend gezicht toegankelijker en betrouwbaarder vinden, schrijft Jordan. Het gaat om het verschil met anderen. Lacht je collega volop naar de rest van de afdeling en nauwelijks naar jou, dan kan dat wijzen op minder warmte jouw kant op.
Mensen draaien hun lichaam meestal naar degene met wie ze contact willen. Onderzoekers zien wegdraaien als een non-verbale manier om psychologische afstand te nemen. Praat iemand met je terwijl zijn lichaam van je weg gedraaid staat, dan ligt zijn aandacht waarschijnlijk ergens anders.
"Geen enkel gebaar, geen enkele gezichtsuitdrukking en geen enkel lichaamssignaal laat met zekerheid zien dat iemand een hekel aan je heeft."
Proxemiek, de studie van hoe mensen ruimte gebruiken, laat zien dat fysieke afstand vaak de relatie weerspiegelt. Mensen bij wie we ons op ons gemak voelen, laten we dichterbij komen. Houdt een collega consequent een stap extra afstand, dan kan dat ook sociale afstand betekenen.
Minder oogcontact, afstand houden en minder glimlachen kunnen allemaal een andere oorzaak hebben. Jordan noemt vermoeidheid, verlegenheid, neurodiversiteit (zoals autisme), angst, afleiding en culturele gewoontes.
Dat wegkijken niet automatisch desinteresse betekent, liet de Leidse psycholoog Mariska Kret, inmiddels hoogleraar cognitieve psychologie, in 2015 zien. Mensen met sociale angst ontweken in haar onderzoek de ogen van mensen op foto's. Andere lichaamsdelen, zoals de handen, bekeken ze juist goed. Ook handen verraden veel emotie.
Zo lees je de signalen beter:
- Zoek een patroon. De sterkste aanwijzingen ontstaan volgens Jordan als meerdere signalen samen voorkomen, steeds weer en in verschillende situaties.
- Vergelijk met anderen. Kijkt je collega iedereen weinig aan, dan zegt het niets over jou.
- Kijk naar de situatie. Een drukke deadline of een slechte nacht verklaart een korte groet vaak beter dan een hekel.
- Laat de checklist los. Wetenschappers raden aan op patronen te letten en geen simpel lijstje af te vinken.
Ontwijkt je collega op maandagochtend ieders blik, dan zegt dat vooral iets over de maandag.
- BBC Science Focus: The subtle signs that somebody secretly dislikes you, according to a psychologist
- Archives of Sexual Behavior: Sharing and Receiving Eye-Contact Predicts Mate Choice After a 5-Minute Conversation
- Universiteit Leiden: Sociaal angstige mensen wel geïnteresseerd in de ander
