Wil je in december een echte nordmann in de kamer? Houd dan rekening met een hogere rekening. Tuinbranche Nederland verwacht dat kerstbomen dit jaar 10 tot 20 procent duurder worden. Een nordmann van 2 tot 2,5 meter kost naar verwachting zo'n €70, ongeveer een tientje meer dan vorig jaar.

De Telegraaf bracht het nieuws als eerste. Daarna namen onder meer Hart van Nederland en het Belgische Newsmonkey het over. Toch hoeft die €70 niet jouw prijs te worden: welke boom je koopt, hoe groot hij is en waar je hem haalt, maakt veel meer uit dan die tien euro.

Een keuze van tien jaar geleden

Volgens Tuinbranche Nederland ligt de oorzaak bij Deense kwekers. Een nordmann groeit langzaam, en dus merk je nu de gevolgen van beslissingen van bijna tien jaar terug.

Veel Deense kerstboomkwekers hebben tussen 2016 en 2017 fors minder bomen geplant, of zijn gestopt

Door de lage prijzen van toen was nieuwe aanplant voor veel kwekers niet rendabel. Nederland is voor kerstbomen sterk afhankelijk van Denemarken: ongeveer driekwart van de huishoudens kiest voor een Deense nordmann, schrijft Hart van Nederland. Een kleiner aanbod zie je dan direct terug in de prijs.

Driekwart van de huishoudens koopt een Deense nordmann. Groeien er in Denemarken minder bomen, dan betaal je dat hier.

Ook de vrachtwagen is duurder

Daarbovenop komt het transport. Kerstboomhandelaar Frank Bos rekent voor wat het nu kost om bomen naar Nederland te halen:

Vorig jaar kostte het 1300 euro om een vrachtwagen van Denemarken hierheen te laten komen; dat is nu al 1800 euro. De dieselprijzen zijn hoger, de tol is op veel plekken verhoogd en de chauffeurslonen ook

Dezelfde boom, drie prijzen

Waar je koopt, maakt het grootste verschil. Het KRO-NCRV-programma Keuringsdienst van Waarde vergeleek vorig jaar december de prijzen van een nordmann van twee meter. Bij de bouwmarkt betaalde je daarvoor 30 tot 40 euro, bij het tuincentrum 75 euro. Bij een speciaalzaak was je al snel meer dan 100 euro kwijt.

Ook de soort telt. Een nordmann doet volgens het programma acht tot twaalf jaar over twee meter, een fijnspar vier tot zes jaar. Daardoor is een fijnspar goedkoper, maar hij verliest zijn naalden wel sneller. Wie de boom pas kort voor de feestdagen in huis zet, kan daar prima mee leven.

Elke kwart meter scheelt

Kerstbomen worden per hoogte geprijsd, en de laatste centimeters zijn het duurst. Neem de prijslijst voor 2026 van verkoper Bobs Kerstbomen in Castricum. Daar kost een nordmann van 1,75 tot 2 meter €60. Van 2 tot 2,25 meter is dat €75, en van 2,25 tot 2,5 meter €95.

Een kwart meter lager scheelt bij deze verkoper dus €15 tot €20, meer dan de verwachte prijsstijging. In Duitsland zien kerstboomverkopers dat consumenten steeds vaker voor kleinere bomen kiezen, omdat die makkelijker te hanteren zijn, meldt t-online.

Een kwart meter lager kiezen levert bij de ene verkoper al meer op dan de hele prijsstijging van dit jaar.

Over de grens is het niet vanzelf goedkoper

Ook in Duitsland gaan de prijzen omhoog. De Duitse brancheverenigingen verwachten dit seizoen 25 tot 33 euro per meter voor een nordmann. Vorig jaar was dat nog 23 tot 30 euro. Voor een boom van twee meter komt dat volgens ms-aktuell neer op 50 tot 66 euro, tegen 46 tot 60 euro vorig jaar. Ook daar noemt de branche hogere productiekosten en een kleiner aanbod als oorzaak.

De Nederlandse €70 geldt voor een boom van 2 tot 2,5 meter. Een-op-een vergelijken gaat dus niet. Opvallender is het verschil tussen Duitse verkopers onderling. Een Duitse kwekerij verkoopt een zelfgezaagde nordmann van 1,75 meter voor 35 euro, schrijft t-online. Een andere verkoper vraagt voor een premium nordmann van dezelfde hoogte 49,90 euro.

Wat je nu kunt doen

• Meet je plafondhoogte inclusief piek en koop niet groter dan nodig: elke kwart meter scheelt al snel een tientje of meer.
• Vergelijk bouwmarkt, tuincentrum en kweker. Vorig jaar was dezelfde nordmann van twee meter bij de bouwmarkt nog geen half zo duur als bij het tuincentrum.
• Overweeg een fijnspar als de boom maar kort binnen staat. Die is goedkoper, maar verliest sneller naalden.
• Zoek een kwekerij waar je zelf mag zagen. Daar betaal je vaak minder dan voor een boom van de stand.
• Woon je bij de grens? Vergelijk dan op prijs per meter. In Duitsland ligt de verwachting voor een nordmann op 25 tot 33 euro per meter.

Het gaat nu nog om verwachtingen: de echte prijzen zie je pas als de verkoop eind november losbarst. Duurder wordt de nordmann waarschijnlijk wel. Maar wie kritisch kiest, hoeft die extra tien euro niet te betalen.

Bronnen: Newsmonkey, Hart van Nederland (op basis van De Telegraaf), KRO-NCRV, Bobs Kerstbomen, ms-aktuell, t-online, BVWE

Het is weer zover: de eerste koude herfstdagen zijn er en in veel huizen gaat de thermostaat omhoog. Dat doet pijn, want gas is dit stookseizoen duur. Wie bij een nieuw variabel contract instapt, betaalt deze maand gemiddeld zo’n 1,60 euro per kuub. Maar heb je de afgelopen jaren een vaste airco laten ophangen tegen de hitte, dan heb je misschien een goedkopere warmtebron in huis dan je denkt.

Je airco is eigenlijk een warmtepomp

Bijna elke moderne split-airco kan niet alleen koelen, maar ook verwarmen. Hij werkt dan als een lucht-luchtwarmtepomp: hij haalt warmte uit de buitenlucht en blaast die binnen de kamer in. Omdat de airco warmte verplaatst in plaats van zelf te maken, levert hij voor elke kilowattuur stroom al snel drie tot vier kilowattuur warmte.

Dat aantal mensen dat dit doet groeit hard. Uit onderzoek dat TNO begin dit jaar publiceerde, blijkt dat 85 procent van de Nederlanders met een vaste airco die ook gebruikt om te verwarmen. Bij een derde van hen is de airco zelfs de belangrijkste verwarming in de woonkamer.

Wat scheelt het?

Een simpele rekensom. Een kuub gas levert in een goede cv-ketel ongeveer 8,8 kilowattuur warmte op. Bij 1,60 euro per kuub betaal je dus zo’n 18 cent per kilowattuur warmte. Stroom kost bij een nieuw variabel contract nu gemiddeld rond de 32 cent per kilowattuur. Haalt je airco een rendement van 4, wat in de herfst goed haalbaar is, dan kost een kilowattuur warmte je ongeveer 8 cent. Dat is minder dan de helft.

Let wel: hoe kouder het buiten wordt, hoe lager het rendement. Bij vorst zakt een airco al snel naar een rendement van 2 en dan ligt de prijs dicht bij die van gas. De herfst is dus juist het moment waarop de airco het meest oplevert: buiten is het nog niet echt koud, maar binnen wil je het wel warm.

Zet hem niet te hoog

Wie goedkoop wil stoken, moet niet op 22 graden mikken. Elke graad lager scheelt energie, en 19 of 20 graden is voor de meeste mensen prima. Volgens TNO stellen Nederlanders hun airco in de woonkamer gemiddeld in op ruim 20 graden, in de slaapkamer iets lager.

Gebruik je een kamer de hele avond? Laat de airco dan rustig doordraaien in plaats van hem steeds uit en weer aan te zetten. Een warmtepomp werkt het zuinigst als hij gelijkmatig kan blijven leveren. Verwarm daarnaast alleen de kamers waar je echt bent en houd de deuren dicht, zodat de warmte niet naar de gang of de trap verdwijnt.

Kijk naar de SCOP

Ga je een airco vergelijken of wil je weten hoe zuinig de jouwe is? Kijk dan op het energielabel naar de SCOP. Dat getal zegt hoe efficiënt het apparaat over een heel stookseizoen verwarmt, en dat is voor de winter veel nuttiger dan het maximale rendement onder ideale omstandigheden. Hoe hoger de SCOP, hoe meer warmte je krijgt voor je stroom.

Heb je al een airco, dan hoef je natuurlijk niet meteen een nieuwe te kopen. Houd vooral in de gaten wat hij verbruikt. Veel airco’s laten dat zien in de app, en anders kun je het aflezen op je slimme meter.

Houd de warmte binnen

Ook de zuinigste airco moet harder werken als je huis lekt. Kieren bij ramen en deuren, slecht geïsoleerd glas en een deur die openstaat: alles wat warmte laat ontsnappen kost je geld. Blijf wel ventileren voor een gezond binnenklimaat, maar laat geen ramen urenlang openstaan terwijl de airco verwarmt.

Een tip voor wie zonnepanelen heeft

Heb je zonnepanelen? Zet de airco dan ook overdag aan als de zon schijnt en je stroom opwekt. Dat wordt vanaf volgend jaar extra interessant: de salderingsregeling stopt op 1 januari 2027, en zelf verbruiken wordt dan aantrekkelijker dan terugleveren.

Gas of airco?

Voor wie al een geschikte airco heeft, is het in de herfst vaak slim om eerst de airco te gebruiken en de cv-ketel pas later in te schakelen. Of het voor jou echt goedkoper is, hangt af van je energiecontract, het rendement van je airco, de buitentemperatuur en de isolatie van je huis.

De enige manier om het zeker te weten is meten. Kijk een paar weken niet alleen naar je gasverbruik, maar ook naar wat de airco aan stroom gebruikt. Dan zie je zwart op wit welke manier van verwarmen in jouw huis het goedkoopst is.Bronnen:

• Keuze.nl, energietarieven oktober 2026
• TNO, Verwarmen met een airco (2026)
• Overstappen.nl, stroomprijs 2026

WOLFSBURG (ANP/DPA) - Autoconcern Volkswagen heeft afgelopen kwartaal opnieuw fors minder voertuigen verkocht. De al eerder ingezette terugval nam van juli tot en met september in snelheid toe, met een verkoopdaling van 14 procent tot 1,9 miljoen auto's. Dit hele jaar verkocht Volkswagen tot nu toe 9 procent minder van al zijn merken, waar ook onder meer Audi en Porsche bij horen.

Vooral in China, de grootste markt van het bedrijf, heeft Volkswagen het lastig. De verkopen daalden daar afgelopen maanden met 39 procent op jaarbasis. Volkswagen heeft moeite om concurrerende elektrische auto's aan te bieden in China, waar een langdurige vastgoedcrisis ook moeilijkheden veroorzaakt.

Audi had het in het afgelopen kwartaal ook nog lastiger dan in eerdere maanden. Daar bedroeg de verkoopdaling 20 procent, tegenover 11 procent dit hele jaar tot nu toe.

Volkswagen heeft een grote reorganisatie aangekondigd om met de moeilijke marktomstandigheden om te gaan. Er verdwijnen wereldwijd 100.000 banen.

PARIJS (ANP) - De Marché des Enfants Rouges, de oudste overdekte markt van Parijs, is volledig verwoest door een brand. De burgemeester van het centrum van Parijs, Ariel Weil zei maandagochtend dat de brand onder controle was, maar dat de markt niet meer te redden viel.

De brand woedde in de nacht van zondag op maandag. De brandweer liet tegen de pers weten dat er "niets meer over is" van de oude markt, schrijft Le Monde. Vanbinnen is de metalen constructie van de markt gedeeltelijk ingestort. Het vuur verspreidt zich niet verder en omliggende gebouwen lopen geen gevaar.

De Marché des Enfants Rouges, geopend in de zeventiende eeuw, dankt zijn naam aan de rode kleding die de weeskinderen van een naburig weeshuis droegen. In 1982 werd de markt tot historisch monument verklaard. De markt herbergde talloze kraampjes en was geliefd bij zowel de lokale bevolking als bij toeristen.

Voor haar olympische titel op de 1.000 meter in Milaan-Cortina kreeg ze van NOC*NSF € 30.000 bruto. Dat geld ging meteen op aan een extravagante Birkin-tas. Haar zilver op de 500 meter leverde helemaal niets op, want sporters krijgen maar één bonus, voor hun beste medaille.

Op Instagram ligt dat anders. Leerdam heeft ruim 6 miljoen volgers. Marketingdeskundigen rekenen op ongeveer een cent per volger voor een gesponsorde post. Dan kom je al snel op meer dan € 60.000 per bericht, het dubbele van een gouden plak. Achter het toetsenbord is het geld een stuk makkelijker te verdienen, blijkt wel.

Nike

Zo bezien is het niet vreemd dat ze het seizoen 2026/2027 overslaat om zich op video's en 'andere projecten' te richten. Grote merken weten haar intussen ook te vinden, zoals Nike voor de campagne rond NikeSKIMS.

Celebrity Net Worth schat haar vermogen op € 4,45 miljoen. Dat is een flink bedrag, maar peanuts vergeleken met haar verloofde Jake Paul. Hij zit op naar schatting € 170 miljoen, 38 keer zoveel. Zijn verlovingsring voor Jutta was alleen al tussen de € 650.000 en € 900.000 waard.

IJskoningin

IJskoningin Jutta moet dus nog heel wat selfies maken om haar Trump-vererende hillbilly van de troon te stoten.

Wie Como zegt, denkt waarschijnlijk eerder aan het beroemde meer, de hoge bergen en de prachtige Italiaanse omgeving dan aan Champions League-voetbal. Toch draait het deze week precies daarom. Feyenoord speelt woensdag tegen Como 1907.

The great Irish writer died, a broken man, at only 46. Imagining a second act for him is a great idea – but the results are sentimental and unconvincing

In 1895, four days after the opening of The Importance of Being Earnest, the Marquess of Queensberry left a card at Oscar Wilde’s club that publicly accused him of “posing as a somdomite”. Instead of instigating the libel case that led to his imprisonment and early death in a Paris hotel just five years later, what would have happened if Wilde had simply torn that card up? John Boyne’s new novel sets out to answer that intriguing question.

For starters, Boyne contrives a fate for Wilde’s beloved Lord Alfred Douglas which entertainingly redistributes the details of the real Wilde’s life before, during and after his time in Reading jail. This sets up the novel’s cat-and-mouse game with the history it is reimagining. Wilde himself, conveniently released from marriage by the early death of his wife, is then free to live not as a tortured, scandal-haunted genius, but as a randy, wisecracking, party-going queen. The upside of this is that Oscar gets to swap bons mots with a crowded cast list of celebrities; the downside is that he shows little sign of the troubled and radical mind that produced the real Wilde’s late journalism and fiction, never mind the subversive linguistic pyrotechnics of The Importance.

Continue reading...

Using archive material of destroyed houses, terrorised children and dead bodies, Kamal Aljafari adds humanity to the reels by overlaying poems by Palestinian authors

In Arabic, “fidai” means someone willing to sacrifice themselves for the greater good. Borrowing this word, which is at times used in a military context, for his collage film, Palestinian film-maker Kamal Aljafari stages a potent uprising of images against the tide of propaganda and historical erasure. Much of the film draws on archive materials once housed in the Palestine Research Centre in Beirut. In 1982, during the Lebanese civil war, Israeli forces raided the centre and seized the archive. Most of these documents on Palestinian history – books, newspapers, audiovisual artefacts – are believed to still be in the hands of the Israeli army.

Obtained through clandestine means, the footage that resurfaces in Aljafari’s film bears the physical traces of political suppression. The images are scratched, grainy and pixelated, yet through the power of montage they evoke startling visual parallels that point to the relentless violence endured by Palestinians through the decades. Black-and-white film taken during the British mandate show soldiers patrolling the streets and inflicting violence upon the Indigenous population; similar acts then committed by Israeli forces. In place of a chronological order, the editing builds a sense of continuity through recurring images. Time and time again, we see torn-down houses, terrorised children and the bodies of Palestinians murdered by occupation forces.

Continue reading...

Brad Smith adds to calls for tougher rules for AI, including ‘kill switches’ and legal obligation to victims of rogue agents

• Business live – latest updates

Artificial intelligence is less regulated than milk and washing machines, the president of Microsoft has said, as the tech industry warns over the safety of AI.

Brad Smith said there should be more safety rules to govern the technology including a legal obligation to a “victim” if their system was breached by rogue AI agents.

Continue reading...