SEOUL/TOKIO (ANP) - De beurzen in Zuid-Korea en Japan zijn donderdag hard onderuitgegaan. Vooral de chipbedrijven gingen in de uitverkoop na de forse koersverliezen in de Amerikaanse chipsector op woensdag. De chipaandelen zijn dit jaar sterk in waarde gestegen dankzij de grote vraag naar chips voor toepassingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI).

Beleggers vragen zich echter af of de door AI gedreven rally niet te ver en te snel is gegaan en of de hoge koerswaarderingen wel houdbaar zijn, nu de investeringen in AI-infrastructuur blijven toenemen. Ook laaiden de zorgen over verdere renteverhogingen door de Federal Reserve weer op na een sterker dan verwachte stijging van de inflatie in de Verenigde Staten. Het vooruitzicht van hogere leenkosten remt de vraag naar risicovollere beleggingen af.

De Kospi in Seoul kelderde 7 procent. Op de Zuid-Koreaanse beurs werd de handel twintig minuten stilgelegd door de grote verkoopdruk. Chipbedrijven als Samsung en SK Hynix raakten 9 en 10 procent kwijt. De Nikkei in Tokio noteerde kort voor sluiting van de markt ruim 4 procent lager. Japanse chipbedrijven als Kioxia en Advantest kelderden 10 en 14 procent.

Ook de andere Aziatische beurzen gingen omlaag. De Taiwanese Taiex verloor meer dan 3 procent. De grote Taiwanese chipfabrikant TSMC hield het verlies beperkt tot 2 procent, na beter dan verwachte kwartaalresultaten van het bedrijf. TSMC, een belangrijke klant van de chipmachines van ASML, boekte voor het zesde kwartaal op rij een recordwinst door de sterke wereldwijde vraag naar chips voor AI-toepassingen. De beurzen in Hongkong en Shanghai daalden 1,3 en 1,9 procent. Ook de Europese beurzen stevenen af op een lagere opening.

AMSTERDAM (ANP) - De Consumentenbond, Offlimits en The Firewall staan op 26 november tegenover socialmediabedrijf Meta in de rechtbank van Amsterdam. Dat hebben de belangenorganisaties donderdag bekendgemaakt. De drie Nederlandse organisaties eisen in een kort geding dat Meta stopt met de verkoop van de Meta-bril zolang daarmee stiekem opnamen kunnen worden gemaakt.

De Consumentenbond, Offlimits en The Firewall hadden afzonderlijk Meta gesommeerd om de verkoop te stoppen. De belangenorganisaties trekken inmiddels samen op en hebben de rechtbank Amsterdam verzocht om de zaken gezamenlijk te behandelen.

De Consumentenbond heeft Meta gevraagd om aanpassingen te doen aan de bril, omdat deze de privacywet zou schenden. Offlimits en The Firewall eisen dat de brillen uit de schappen verdwijnen en dat de verkochte brillen door Meta worden aangepast. Uit een reactie van Meta is voor de organisaties duidelijk geworden dat Meta de brillen niet vrijwillig uit het schap gaat halen.

Je zet de verwarming weer aan en een paar uur later heb je hoofdpijn. Je voelt je wat misselijk en duizelig en denkt aan een griepje. Dat kan kloppen. Maar volgens de brandweer horen precies die klachten ook bij koolmonoxidevergiftiging, en daarom wordt die vaak niet herkend.

Hoe snel het mis kan gaan, bleek zaterdagavond 10 oktober in Andelst. Volgens GelreNieuws rukten hulpdiensten rond 20.15 uur groots uit naar een woning aan de Wilhelminastraat voor een melding van een mogelijke koolmonoxidevergiftiging. Twee volwassenen en vier kinderen zijn per ambulance naar het ziekenhuis gebracht voor controle. De Gelderlander sprak met een bewoner, Hassan. Volgens de kop van dat artikel zag hij dat een kruipende baby duizelig werd.

Wat de oorzaak was, is nog niet bekend. GelreNieuws meldt wel dat er geruchten gaan dat een barbecue dicht bij de achterdeur van een woning stond, maar niet binnen. Bevestigd is dat niet.

De eerste klachten lijken op griep

Koolmonoxide (CO) zie, ruik en proef je niet. Volgens de brandweer overlijden in Nederland gemiddeld 5 tot 10 mensen door koolmonoxidevergiftiging en belanden honderden mensen in het ziekenhuis. Het werkelijke aantal slachtoffers ligt volgens een schatting van de Onderzoeksraad voor Veiligheid 3 tot 5 keer hoger, omdat koolmonoxidevergiftiging vaak niet erkend of herkend wordt.

Dat komt door de klachten. De brandweer noemt als eerste signalen lichte hoofdpijn, misselijkheid, overgeven en vermoeidheid. Daarna kun je je verward en slaperig gaan voelen en krijg je een snellere hartslag. Is de concentratie hoog, dan kan het volgens de brandweer leiden tot bewusteloosheid, coma, blijvende hersenschade met mogelijk overlijden als gevolg.

Een griepje dat alleen thuis opspeelt, is misschien helemaal geen griepje.

De simpelste test: ga naar buiten

De brandweer geeft een eenvoudige vuistregel. Wacht niet tot je flauwvalt, maar sta op en loop naar buiten. Als de klachten buiten minder worden, is dit een bevestiging dat het mogelijk met koolmonoxide te maken heeft.

Let ook op een patroon. Volgens de Nationale Zorggids kent de brandweer een casus van een vrouw die thuis steeds hoofdpijn had, griepklachten kreeg en last had van vermoeidheid, maar op haar werk nergens last van had. Bij haar bleek het om koolmonoxide te gaan.

Waarom juist in de herfst

Volgens NH Nieuws stijgt het aantal meldingen van koolmonoxidevergiftiging in de herfst vaak, omdat mensen de verwarming weer aanzetten. Door de hoge energieprijzen waarschuwt de brandweer ook voor zelfgemaakte warmtebronnen binnenshuis, zoals barbecues, terrasverwarmers of bloempotkachels. Hoe je zonder risico's bespaart op stoken, lees je in ons eerdere stuk De eerste herfstkou: zo bespaar je flink op de dure gasrekening.

Ook een barbecue buiten is niet zonder risico. De brandweer schrijft dat de rook van de BBQ een hoge concentratie koolmonoxide bevat. Barbecue daarom ook niet op het balkon, want de rook kan de woning worden ingeblazen met kans op koolmonoxide (CO) in de woning.

Kijk naar de norm en de plek van je melder

Je zintuigen merken koolmonoxide niet op, een melder wel. De brandweer adviseert om alleen een koolmonoxidemelder die de norm NEN-EN 50291 op de verpakking heeft staan te kopen. Waar je hem ophangt, maakt ook uit. Hangt hij in een ruimte met een cv-ketel of een ander verbrandingstoestel, dan hoort hij aan het plafond. In andere ruimtes wordt geadviseerd de melder op ademhoogte te plaatsen.

Een melder gaat niet eeuwig mee. De brandweer adviseert om de werking regelmatig te controleren volgens de specificaties van de leverancier. Volgens ParaatService raadt de Rijksoverheid daarnaast aan om je gasinstallatie minstens één keer per twee jaar te laten controleren door een bedrijf met een CO-vrij-certificaat.

Wat je nu kunt doen

• Krijg je thuis hoofdpijn, voel je je misselijk of duizelig en worden de klachten buiten minder? Denk dan aan koolmonoxide.
• Hang een melder met NEN-EN 50291 op de verpakking op in elke ruimte met een verbrandingstoestel: bij het toestel aan het plafond, verder weg op ademhoogte.
• Test je melder regelmatig volgens de handleiding en vervang hem na de levensduur die de fabrikant opgeeft.
• Gebruik nooit een barbecue, terrasverwarmer of zelfgemaakte kachel binnen om warm te blijven.
• Laat je ventilatieroosters open, ook als het koud is. Zorg altijd voor goede ventilatie in huis, ook in de winter.
• Gaat de melder af, waarschuw dan je huisgenoten, ga naar buiten en bel 112.

Bronnen: GelreNieuws, De Gelderlander, Brandweer, Brandweer (ventileer, controleer, alarmeer), Brandweer (barbecueën), NH Nieuws, Nationale Zorggids, ParaatService

LONGREAD - Is Cuba nog steeds niet gevallen?, vroeg collega Jos zich af.  Het land zucht sinds 1960 onder Amerikaanse sancties maar lijkt ondanks Trumps agressie stand te houden, net als bij eerdere pogingen Cuba op de knieën te krijgen (invasie Varkensbaai, 1961 en daarop volgende crisis, 1962) en zware tegenvallers als de Speciale Periode (1991, na de val van de Sovjet Unie).

Trump valt Cuba aan met een olieboycot, sancties tegen Cubaanse leiders en strijdkrachten en nieuwe sancties tegen negen staatsbedrijven in de mijnbouw, metaalindustrie en bouwsector.
Daarbovenop werden kwamen pogingen om met een speciale taskforce van de CIA een ‘regime change’ te forceren. Volgens een rapport van CBS News doet het Amerikaanse leger al onderzoek naar wat nodig is voor een interventie in Cuba.

Van revolutie naar evolutie

Je zou zeggen dat dit alles de genadeklap moet zijn. Vooralsnog is daar geen sprake van. Dankzij de weerbaarheid van de Cubanen zelf. Eén daarvan is zanger, dichter Silvio Rodríguez. Hij heeft de nodige kritiek op de Cubaanse leiders, maar blijft pal staan achter de idealen van de revolutie, die hij liever herdoopt ziet in ‘evolutie’.

In het lied ‘Sea Senora’ (hier de tekst) op het album “Segunda Cita”, oftewel “Tweede date”, dat in 2010 verscheen) zong Rodriguez al:

Bestrijd ontgoocheling met verlangen.
Overwin de “r” van revolutie.
Herstel wat ik als vervallen beschouw

In een inteview sprak hij ooit de hoop uit “dat de evolutie ons, zoals de engel in het lied zegt, rechtstreeks naar het kruispunt brengt waar we de verkeerde beslissing hebben genomen en dat we die rechtzetten.”

Een tweede date

Er moet wat veranderen in Cuba, maar zonder dat Trump het voor het zeggen krijgt over welke kant het op moet. Mocht Trump tot een invasie over willen gaan, krijgt hij mensen als Rodriguez tegenover zich.

Onder dezelfde naam als het album, begon Silvio Rodríguez 2010 ook het weblog ‘Secuda Cita’, voor poëzie, cultuur en maatschappelijk debat. Ondertitel: “Blog en evolucion y red abeja” (Blog over evolutie en het bijennetwerk). Leden van de community rond het weblog noemen zichzelf de red de abejas (bijennetwerk) vanwege hun gezamenlijke, ijverige interacties.

Op 18 maart jl. plaatste Silvio Rodriguez een reactie onder een artikel van psycholoog en essayist Josué Veloz Serrade (“Cuba op het kruispunt van hypocriet multilateralisme”, originele tekst / engelstalige versie). Rodriguez reageerde op een  mogelijk Amerikaanse militaire interventie en schreef:

“Exijo mi AKM, si se lanzan. Y conste que lo digo muy en serio”

Dat betekent zoveel als “Ik eis mijn AKM terug als ze een aanval lanceren. En laat het duidelijk zijn dat ik dat meen.” En  jawel, twee dagen later kreeg hij van legerleider Álvaro López Miera het geweer kado.

Cubanen willen ‘een andere Castro’

Niet elke Cubaan zal zo hartstochtelijk achter de Cubaanse politiek staan, maar ook Bram Vermeulen, die de 3-delige Frontlinie serie over Cuba maakte (1e deel hier te zien, 2e en 3e deel volgen vanavond en volgende week 22 oktober) zag dat hoewel de Cubanen klaar zijn met de huidige president Díaz-Canel, dat niet betekent dat ze de Amerikanen met open armen ontvangen. Veel inwoners geven zeggen “een andere Castro” te willen, iemand die zorgt voor het volk, zonder te buigen voor de VS.

Cubanen overleven als dieren

Op het weblog van Silvio Rodriguez staat een column van arts en schrijver Laidi Fernández de Juan. Zij schrijft met humor en ironie over het dagelijks leven in Cuba. In haar artikel van 4 augustus jl. beschrijft ze het flexibele aanpassingsvermogen van de Cubanen om ook deze crisis het hoofd te bieden: Wat ze niet hadden berekend, was onze verdiering.

Te midden van deze chaotische situatie waarin we leven, waar overleven voorop staat en veerkracht, vindingrijkheid en een berustende acceptatie van het onvermijdelijke de boventoon voeren, verwerven we geleidelijk aan eigenschappen die we ons nooit hadden kunnen voorstellen.

Vervolgens geeft ze voorbeelden van eigenschappen waarmee dieren overleven, die door de Cubanen worden overgenomen. Als er stroomafsluitingen zijn, ontwikkelen ze nachtzicht, net als katten of vleermuizen. Alsof ze krokodillen zijn, bloeden ze nauwelijks, of helemaal niet. “Laatst viel er een zware zaklamp op een van mijn wenkbrauwen. Onder normale omstandigheden zou het bloed uit het gewonde wenkbrauwbot hebben gespoten, maar nu niet.”

“Net als wijze olifanten, als zachtaardige dolfijnen, als veelkleurige vlinders, accepteren we een nieuwe manier van leven, een die voortdurend verandert.”

“Het kan gebeuren dat het gezegende uur van de elektriciteit midden in de nacht aanbreekt. (…) Elk gezinslid springt met de snelheid van een cheetah uit bed, omdat we weten dat we binnen enkele minuten de weinige apparaten die we hebben – de mobiele telefoons, de ventilatoren – moeten opladen, naast wassen, koken, schoonmaken en misschien strijken, zelfs als het 3 uur ’s nachts is.”

Laidi Fernández de Juan eindigt haar column met de wetenschap dat door dat vergaande aanpassingsvermogen de Cubanen niet verslagen zullen worden:

Hoe hard, moeilijk, omslachtig en verstikkend ons corrosieve dagelijkse leven ook mag zijn, hoe dierlijk we ook mogen lijken, en hoe ver de hoop ook mag lijken, we zullen niet verslagen worden. Want onze overtuiging als een onoverwinnelijk volk, om het simpel te zeggen, dwingt ons te weten dat hoe somber de vooruitzichten ook mogen zijn (en dat zijn ze ongetwijfeld), de zon, in welke vorm dan ook, elke ochtend van elke dag zal opkomen. Al was het maar om de dolfijn, het konijn, de kat of de krokodil te vertellen wie we zijn. “Goedemorgen, hier ben ik.”

Internationale solidariteit

De werkelijkheid is dat de Cubanen overleven op internationale hulp die het land nog binnen weet te komen (al doet Trump alle moeite ook die hulp te blokkeren).

Een particulier initiatief in Mexico deed wat de Mexicaanse regering, zwichtend voor Trumps dreigmenten, naliet: medische goederen werden ingezameld en naar Cuba gebracht. Inmiddels heeft de Mexicaanse regering de hulp weer hervat.

Het internationale  ‘Nuestra América Convoy’ (initiatief van burgers en verschillende organisaties) wist in maart Havana te bereiken en voesdel en medische hulpgoederen af te leveren.

In de documentaire van Bram Vermeulen zien we zijn ontmoeting met een Russische scheepskapitein, die ook de Cubaanse haven aandeed. Blijkbaar, zo stelt Vermeulen vast, is de Amerikaanse blokkade niet geheel waterdicht.

Hulp ui Nederland

Internationale solidariteit met Cuba strekt zich ook uit tot Nederland. De stichting Laramco heeft 25 juli jl. 880n kilo aan medicijnen en medische hulpmiddelen naar Havana gebracht (Dankzij de geweldige inzet van inwoners uit Wemeldinge, Kruiningen, Yerseke en Zuidland).

En volgens dit bericht is Zwollenaar Gerard van der Sluijs momenteel in Cuba om verschillende vrijwilligers, hulpontvangers en lokale initiatieven te bezoeken. Hij richtte een half jaar geleden de hulporganisatie ‘Amistad con Cuba’ op, die al verschillende kleinschalige hulp in Cuba heeft weten te realiseren.

Van de zijde van onze Nederlandse regering, die het vooral druk met zichzelf heeft, is het aangaande Cuba doodstil. Geen noodhulp, geen diplomatieke druk op Amerika om de blokkades op te heffen. Geen enkele reactie op de oproep van VN-mensenrechtendeskundigen “snel actie te ondernemen om te voorkomen dat er een “stille Gaza” op het eiland ontstaat”.

Onder druk van de Amerikaanse sancties, is de Cubaanse regering ondertussen begonnen 175 veranderingen voor te bereiden. Onder andere het privatiseren van wat tot nu toe staatsbedrijven zijn: banken en de vastgoedsector. Ook de verkoop van landbouwproducten, tot nu toe vrijwel volledig in handen van de staat, kan in handen van particuliere bedrijven komen.

Cuba gaat dus toch op de knieën? De Cubaanse president Miguel Díaz-Canel was stellig van niet:

“We zweren het socialisme niet af, Waarover wordt gedebatteerd hier is het dilemma hoe we het proces van socialistische opbouw moeten voortzetten, dat te lijden heeft gehad onder de langste blokkade in de geschiedenis, opgelegd door de grootste wereldmacht.”

Laten we de Cubanen alle sterkte toewensen.

This year’s London photography festival takes you from the colourful streets of Kolkata to the grim isolation units of Guantánamo Bay

Continue reading...

A musician becomes obsessed with the haunted seat, but the potentially hilarious premise sleepwalks its way to an unsatisfying conclusion

The indie indulgences of US film-maker Amanda Kramer – which often contain big names making small appearances – are such a puzzle; sometimes they work, sometimes they don’t. I enjoyed her weird reverie about an imaginary 80s TV special, called Give Me Pity!, but not so much the 1950s-camp daydream Please Baby Please, with Andrea Riseborough. Now she gives us a film with a toweringly strange and potentially hilarious premise, on which the result does not in any way deliver. Yet there are moments of interest in the dreamy Lynchian drift that causes Kramer’s films to float away from the audience.

By Design is an all but unbearable absurdist drama. The actors deliver halting dialogue as if in a hypnotic trance, paralysed by the film’s heavy conceit: Juliette Lewis plays a depressed single woman who turns into a chair. The scene seems set for some entertaining hijinks with visual effects, in which Lewis and the chair merge. But no – not really. What in fact happens is that Lewis’s own body is supposedly robbed of its animating identity or spirit, which migrates into the chair while she becomes catatonic, a body flopped down on the bed. The chair itself doesn’t look or behave in any way differently.

Continue reading...

Following the death of his wife, a critic-teacher takes a job with an art-washing multinational, in a cinematic novel that is full of ideas

At the end of a night in a London pub, after last orders have been called, three friends are joking about what role they’d serve on a remote desert island, with no one but their fellow plane crash survivors for company. When one of them, an art critic turned reluctant schoolteacher, says that he would become an artist, he is, naturally, mocked. His friend Sybil, who actually is a painter, casts herself more sensibly as a demigod-queen of the island and employs her newly creative companion to “certify her glory”. “That’s what artists are for,” she says, “I pay you in fermented coconut water and you tell yourself you’re free and drink yourself to death.”

This is about as clear a statement as one could wish for regarding the position of contemporary art as it relates to power: the boot of the latter is placed firmly on the former’s throat. This relationship is the central theme of The Floating World, Ben Eastham’s debut novel, which is narrated by the somewhat hapless and unnamed critic-teacher. And what has led to this existential pub conversation is an unexpected opportunity: following the death of the narrator’s wife in an unnamed war zone, he has been offered a job with the Morel Foundation, an art-washing spin-off of an arms-manufacturing multinational which extracts profit from all corners of a wartorn world while its cultural wing props up the ego of its eponymous overlord CEO.

Continue reading...

As a new film about Sherpa Tenzing Norgay is released, we visit Pen-Y-Gwryd, the Snowdonia hotel which served as British ‘base camp’ for the 1953 expedition and where the spirit of adventure lives on

In the early hours of 2 June 1953, guests at the Pen-Y-Gwryd hotel in the heart of Eryri (Snowdonia) were woken from their sleep by the sound of footsteps running down the corridor outside their rooms. The commotion was followed by gleeful shouting and the sound of champagne corks popping. A late-night telephone call to the hotel’s owner had moments earlier confirmed that Edmund Hillary and Tenzing Norgay had successfully summited Mount Everest. It had taken two days for the news to travel from the Himalayas to London. Serendipitously, news of the historic achievement coincided with the coronation of Queen Elizabeth II later that day.

In the days and weeks that followed, the two mountaineers were feted across the front pages of newspapers around the world. Posing awkwardly for the cameras, their beaming smiles shone out of frost-burnt faces. In the decades that followed, Tenzing Norgay’s role in the expedition was increasingly marginalised – he was a Sherpa, indigenous to the area, and the load-carrying guide, while Hillary firmly planted his ice axe in the history books.

Continue reading...

The late Christoph Schlingensief was one of German art’s great provocateurs. Can his B-Movie horror aesthetics still shock us into thinking anew about media power, colonialism, and the far right?

Christoph Schlingensief certainly knew how to provoke. “Fury at German play that shows Queen as a Nazi,” read the Sunday Express’s headline after Kaprow City first premiered at Berlin’s Volksbühne theatre in 2006. Drawing on the happenings of US performance artist Allan Kaprow, the play turned its attention to Diana, Princess of Wales’s death. In one scene, the then queen performs a Hitler salute. Another re-enacts the paparazzi chase that led to Diana’s fatal crash. Diana appears in bed beside two men with Down’s syndrome; and Camilla is pelted with animal blood. Schlingensief insisted the work was not meant as provocation but as an investigation into how Diana turned into a modern icon. But his art thrived on outrage, exposing the absurdity of societies that glorify their idols while consuming their lives as entertainment.

Kaprow City is at the heart of a new Berlin show – It’s Not My Problem Anymore, Deal With Your Own Shit – that revisits the artist’s legacy. In the Gropius Bau’s grand neo-Renaissance atrium, visitors encounter remnants of the carousel-like rotating stage he called the “animatograph”. Looking at this installation today feels like a glimpse into Schlingensief’s mind: a messy collage of childhood memories, violent fantasies and royal glamour.

Continue reading...

De overwinning van Feyenoord op Como is in het buitenland niet onbesproken gebleven. Vooral de Italiaanse media waren onder de indruk van Feyenoord, waarbij de sfeer in De Kuip in het bijzonder geprezen werd.