Je loopt door het bos, de bladeren kleuren en aan teken denk je allang niet meer. Toch kan er juist deze week eentje meeliften. Het is half oktober, maar het kwik blijft ruim boven de grens waarbij teken actief worden. En wie na de wandeling alleen zijn liezen en oksels nakijkt, kijkt volgens onderzoek van Tekenradar.nl vaak op de verkeerde plek.
Volgens Weeronline wordt het donderdag in het hele land 18 tot 20 graden. Vrijdag ligt de temperatuur nog tussen 17 en 20 graden, in het weekend tussen 13 en 15 graden. Het weer valt samen met de herfstvakantie. Volgens de Rijksoverheid, aangehaald door Travel Focus, heeft regio Noord vakantie van 10 tot en met 18 oktober. Regio Midden en Zuid zijn vrij van 17 tot en met 25 oktober. Veel gezinnen trekken dus juist nu de natuur in.
Het RIVM schrijft dat teken actief kunnen zijn zodra het warmer is dan 7 graden. Ze zijn het meest actief van maart tot en met oktober, met een piek in de zomer. Ook het koelere weekend zit dus ruim boven die grens.
Dit jaar kwamen er al vroeg veel meldingen van tekenbeten binnen bij Tekenradar. In een update van 11 september schreef het RIVM dat de piek hoger lag dan in eerdere jaren, maar dat het aantal beten daarna ook sneller terugliep. Mogelijk kwam dat door de extreme droogte. Toch werd op dat moment nog elke week 1 op de 20 wekelijkse melders door een teek gebeten.
Een zachte herfst kan het seizoen ook langer laten duren. Duurzaam Nieuws schreef eind september dat zachtere winters en warmere herfsten de periode kunnen verlengen waarin teken actief zijn. Het blad baseerde zich daarbij op RIVM-epidemioloog Kees van den Wijngaard en bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University & Research.
Minder meldingen betekent niet dat het tekenseizoen voorbij is.
Lang werd gedacht dat teken vooral warme, vochtige plekken opzoeken. Tekenradar.nl liet dat in 2021 onderzoeken. Daarvoor werden 2.000 tekenbeetmeldingen uit 2019 en 2020 bekeken, gelijk verdeeld over volwassenen en kinderen. Volgens het RIVM bijten teken bij kinderen vaak op andere plekken dan bij volwassenen.
Uit de meest actuele gegevens blijkt echter dat teken veel vaker op andere plaatsen op het lichaam worden gevonden
- Volwassenen: benen 55 procent, romp 22 procent, armen 11 procent, schaamstreek 9 procent, hoofd en nek 3 procent.
- Kinderen: hoofd en nek 32 procent, romp 27 procent, benen 25 procent, armen 10 procent, schaamstreek 7 procent.
Dat kinderen zo vaak in hoofd en nek worden gebeten, komt volgens Tekenradar door hun lengte. De schaamstreek komt minder vaak voor, maar daar zit wel een addertje onder het gras. Volgens de NOS worden teken op die plek acht uur later dan gemiddeld ontdekt en verwijderd. Dat vergroot de kans op de ziekte van Lyme.
Hoe langer een teek in je huid zit, hoe groter de kans dat hij de lymebacterie overdraagt, schrijft het RIVM. Uit cijfers van Tekenradar.nl blijkt dat 47 procent van de teken vorig jaar een halve dag of langer in de huid bleef zitten.
Paniek is niet nodig. Volgens Vaccinatiepunt, op basis van RIVM en Tekenradar.nl, is ongeveer één op de vijf teken besmet met de lymebacterie. Van de 100 mensen die gebeten worden, krijgen er 2 tot 3 uiteindelijk de ziekte.
Je hoeft er ook niet per se voor het bos in. Volgens Kekmama bleek uit hetzelfde onderzoek uit 2021 dat ongeveer 30 procent van de gemelde tekenbeten in de tuin werd opgelopen. Wie deze week nog bladeren harkt of de border opruimt, doet er dus goed aan zichzelf na te kijken.
Ga je in de herfstvakantie op pad, bijvoorbeeld met een route uit ons stuk 'Zin in een herfstwandeling? Dit zijn de 6 mooiste dagwandelingen in Nederland'? Zet de tekencheck dan op je lijstje voor na afloop.
- Check meteen na de wandeling. Het RIVM adviseert om je lichaam en je kleding direct na een bezoek aan het groen te controleren.
- Begin bij de benen als je volwassen bent, en bij hoofd, nek, achter de oren en de haargrens bij kinderen.
- Sla de rest niet over. Teken kunnen overal bijten. Kijk ook in liezen, knieholtes, oksels, bilspleet en langs de randen van je ondergoed. Een spiegel of een tweede paar ogen helpt.
- Kleding: zit er een teek op, was die dan minstens 30 minuten op 60 graden of stop hem in de droger.
- Teek gevonden? Pak hem met een puntig pincet zo dicht mogelijk bij de huid vast, trek hem recht naar boven eruit en ontsmet de plek.
- Noteer datum en plek en houd de huid rond de beet volgens de GGD tot drie maanden in de gaten.
Wacht niet alleen op een rode kring. Volgens het Rode Kruis krijgt maar ongeveer de helft van de mensen met een lyme-infectie zo'n kring. Let na een tekenbeet ook op griepachtige klachten, zoals koorts, vermoeidheid en gewrichtspijn.
Weeronline, Travel Focus, RIVM (actueel), RIVM (controleren op tekenbeten), RIVM (tekenbeten), Duurzaam Nieuws, NOS, Kekmama, Tekenradar.nl, Vaccinatiepunt via ANP Persportaal, GGD Gooi en Vechtstreek, Rode Kruis
