Kinderen hebben jarenlang keihard gewerkt, en afgelopen week spatte hun dromen uiteen. Ze mogen niet naar de school van hun eerste, tweede, derde, vierde of vijfde keuze. Computer says no. Er is geen gesprek, bezwaar of beroep mogelijk. Het leidt tot meisjes die door het bos een dorpje verder moeten fietsen, met alle risico’s van dien.
Voor pubers gaat het nog wreder, ze willen graag mensen helpen, ze willen arts worden. Ze volgen jarenlang verplicht biologie, natuur- en scheikunde voor een lot uit de loterij. We wijzen al jaren gemiddeld driekwart af, ze hebben niets misdaan, ze zijn afgewezen, geen geneeskunde of tandheelkunde, incasseer het maar en doe straks eindexamen.
Ze mogen niet rouwen, ze moeten na deze teleurstelling doorbijten, anders worden ze afgestraft zonder diploma en mogen ze helemaal nergens studeren. Zeven- tot achtduizend pubers gaan jaarlijks door deze gehaktmolen, ze mogen geen wachtlijsten wegwerken of onderzoek doen naar hoe de zorg beter, efficiënter en goedkoper kan.
Annabel Nanninga vroeg zich al eerder af hoeveel feministische antropologische danstheologen we nog nodig hebben, het is toch vreemd dat we een numerus fixus hebben voor opleidingen waar vanuit pubers en samenleving vraag naar is, en we die nucleaire optie nauwelijks inzetten voor opleidingen die leiden tot een uitkering.
De pubers die zijn ingeloot lopen jaren later als student tegen een ander probleem aan. Er zijn veel te weinig stageplekken, dus wijken ze uit naar het buitenland om hun studie te voltooien. Als je de studie voltooid hebt, ben je basisarts, en zie je een totaal gebrek aan specialisatieplekken. Het is niet handig je eigen concurrenten op te leiden.
Specialisten die we hebben, werken te veel uren in hun maatschap, wat leidt tot vermoeidheid en onnodige fouten. Een piloot mag voor de veiligheid maar 1000 uur vliegen, een beetje specialist probeert 47 x 55 = 2585 uur per jaar te draaien voor extra omzet en winst. Alleen al daarom zou je twee keer zo veel artsen willen opleiden.
We zijn een van de rijkste landen ter wereld, maar leiden niet genoeg artsen op voor onze eigen behoefte. We kapen artsen weg, zelfs uit derdewereldlanden, zuivere VOC-mentaliteit, er is niets mis met die loonslaven artsen, buiten de vacatures die ze in hun moederland achterlaten. Deze braindrain is misdadig richting alle ontwikkelingslanden.
Deze pubers hebben ondanks verslavende sociale media, corona en onderwijs dat grossiert in onvoldoendes vanuit de inspectie gedaan wat hun was opgedragen. Dit geldt niet alleen voor vwo’ers met geneeskunde, maar ook havisten met verloskunde. Dit wordt steeds moelijker, dankzij dalende resultaten in taal- en rekenonderwijs.
Een derde van de kinderen krijgt een havo/vwo of vwo-advies, wat impliceert dat ze richting universiteit kunnen. Ouders vechten om zulke adviezen bij juffen en meesters, ze hopen allemaal dat hun prinsje of prinsesje veel extra aandacht krijgt en ze dan toch net halen, want bij klassikaal onderwijs neerkomt op vrijwilligerswerk van docenten.
De politiek gaf een gratis gebaar door adviezen alleen omhoog te wijzigen als de centrale toetsing een ander niveau aangeeft. Het gaf 50% extra havo/vwo adviezen. Een niveautje lager als een kind door de mand valt is geen optie. Met bijlestrainingen of een zelfs pre-brugklas worden kinderen klaargestoomd om verhoogd te scoren, altijd geslaagd!
Dit geeft kinderen die jarenlang verzuipen, totdat ze een niveautje afdalen, pure kindermishandeling. 10 tot 20% stroomt af. Sowieso zijn adviezen zoals havo/vwo of vmbo/havo niet passend bij het aanbod. Het geeft ook een kunstmatig verhoogde vraag naar vwo-brugklassen, dat geeft onnodige loting en verdringing.
Dit zijn totaal onnodige risico’s, want ons systeem is binnen het voortgezet en hoger onderwijs compleet ingericht om niveaus te stapelen. Dit heeft zelfs toegevoegde waarde, want stapelende studenten beheersen meerdere niveaus, ze doorzien de samenwerking naar boven en beneden, ze vormen de lijm in een organisatie.
Elk kind gelijke kansen is een vorm van communisme. Scholen moeten groeien en krimpen met de vraag naar hun aanbod. Niet elk kind is geschikt voor ieder schoolsysteem, en niet ieder systeem is geschikt voor elk kind. Soms is de vrijheid van Dalton, Montessori en dergelijke nodig, soms de structuur van klassikaal onderwijs.
We hebben een tunnelvisie op studiesnelheid en een zo hoog mogelijk niveau, we vergeten te kijken naar de juiste vorm en richting. De inspectie beoordeelt scholen op compleetheid van nauwelijks gelezen verslaglegging, niveaus, doorstroomsucces en gemiddelde CE-cijfers, ze vergeet te beoordelen op systeem-, vakken- en studiekeuze.
Pubers, ouders en scholen proberen dan risico’s te mijden en kiezen voor zo hoog mogelijk theoretisch onderwijs in "makkelijke" vakken, terwijl de vraag wijzigt richting praktisch geschoolde mensen, zie dit voorbeeldje waar artificiële intelligentie probeert een winkel te draaien. Op elk onderwijsniveau hebben we een verschuiving nodig richting de praktijk.
Het gaat er straks niet meer om wat je kent, maar om wat je kan.
