Het was zo'n mooi plan: op je 62ste stoppen, het huis in Amsterdam verkopen en de winter voortaan in de Algarve of aan het Gardameer doorbrengen. Vanaf dit najaar zit daar een flinke kink in de kabel. Wie na 1 november met alleen een vroegpensioen naar een ander EU-land verhuist, valt niet langer onder de Nederlandse zorgdekking. En dat is precies de leeftijd waarop een particuliere polis pijnlijk duur wordt.
Wat er verandert
De verandering zit in bijlage XI van Europese verordening 883/2004, de wet die regelt welk land de zorgkosten betaalt als iemand binnen Europa verhuist. Op die bijlage staat welke Nederlandse pensioenen en uitkeringen recht geven op een zorgverzekering via het Centraal Administratie Kantoor, het CAK. Nederland heeft de lijst laten opschonen. Wat overblijft is kort: AOW, Anw van de SVB, WAO, WIA en Wajong.
Alles wat geen wettelijke uitkering is, verdwijnt van de lijst. Dat raakt een bredere groep dan alleen de klassieke vroeggepensioneerde:
- vroegpensioen, flexibel pensioen en keuzepensioen uit de tweede pijler
- de overbruggingsuitkering OBR
- een RVU-regeling, de vervroegde uittreding die de laatste jaren juist in cao's terrein won
- militair invaliditeits- en nabestaandenpensioen
- spoorwegpensioen en spoorwegnabestaandenpensioen
- wachtgeld en WW+ voor militairen en ambtenaren
Het CAK verwacht dat de nieuwe regels op 1 november 2026 ingaan. Wie op of na die datum emigreert of met vroegpensioen gaat en nog geen CAK-klant is, moet zelf een verzekering regelen tot de AOW-leeftijd. Voor bestaande klanten verandert niets: hun rechten blijven staan.
"Eerst verplicht verzekerd via Nederland, dan een periode onverzekerd, dan opnieuw verplicht verzekerd via het CAK"
Duur, en soms onmogelijk
Voor een zestiger is een particuliere polis geen formaliteit. Verzekeraars in het buitenland mogen keuren, en wie al iets heeft mankeren, kan geweigerd worden. Daar komt een tweede probleem bij dat vaak wordt onderschat: het Europese verblijfsrecht eist van economisch niet-actieve nieuwkomers een verzekering die de ziektekosten in het woonland volledig dekt. Geen polis kan dus betekenen: geen inschrijving.
De belangenvereniging voor Nederlandse gepensioneerden in het buitenland noemt het resultaat een jojo-situatie. Eerst verplicht verzekerd via Nederland, dan een gat van maanden tot jaren, en zodra de AOW binnenkomt weer verplicht verdragsgerechtigde bij het CAK, bijdrage inbegrepen. Het kabinet ziet het anders: er stond een onduidelijke passage in de bijlage die in de praktijk een keuzerecht opleverde, en dat is nu opgeruimd. Wie zich meldde bij het CAK kreeg zorg op kosten van Nederland, wie zich niet meldde niet. Grote problemen verwacht Den Haag niet, omdat de meeste mensen zich in het woonland kunnen aansluiten of via een partner meeverzekeren.
Wat u kwijtraakt in euro's
Onder de huidige regeling betaalt een verdragsgerechtigde een verdragsbijdrage aan het CAK: een vast bedrag plus inkomensafhankelijke bijdragen, vermenigvuldigd met de woonlandfactor van het nieuwe woonland. Die factor drukt de rekening flink in landen waar de zorg goedkoper is. Het vaste deel bedraagt in 2026 157 euro per maand vóór correctie.
|
oonland |
Woonlandfactor 2026 |
Vast deel per maand |
|
Duitsland |
1,0000 |
€ 157,00 |
|
Oostenrijk |
0,9177 |
€ 144,08 |
|
België |
0,8165 |
€ 128,19 |
|
Frankrijk |
0,8304 |
€ 130,37 |
|
Italië |
0,4641 |
€ 72,86 |
Dat systeem verdwijnt niet, maar u komt er straks pas in als de AOW begint. In de tussenliggende jaren betaalt u de volle marktprijs in uw woonland, zonder Nederlandse korting op basis van kostenniveau.
Merkwaardig: buiten de EU zit je ruimer
De ironie van deze wijziging is dat de EU juist de lastigste bestemming wordt. De verordening geldt voor de EU, de EER en Zwitserland. Voor de landen waarmee Nederland een apart sociaalzekerheidsverdrag heeft, verandert de bijlage niets: met een vroegpensioen naar het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Marokko, Tunesië, Servië, Montenegro, Noord-Macedonië, Bosnië-Herzegovina of Kaapverdië houdt u volgens het CAK wel recht op een zorgverzekering via Nederland. Naar de Verenigde Staten of Thailand verhuizen was en blijft volledig voor eigen rekening.
"Wie zich meldde bij het CAK kreeg zorg op kosten van Nederland, wie zich niet meldde niet. Die situatie is nu hersteld"
Wat u nu kunt doen
- Emigreert u binnenkort en gaat u met vroegpensioen? Reken uit of vertrek en aanmelding bij het CAK vóór 1 november haalbaar zijn. Uitstellen van de emigratiedatum tot na die dag kost u het recht.
- Heeft uw partner al AOW en een CAK-verzekering? Vraag de zorgverzekeraar in het beoogde woonland of u meeverzekerd kunt worden. In sommige landen lukt dat alleen als u getrouwd bent.
- Vraag vóór vertrek het formulier E104, ook wel S040, aan bij uw Nederlandse zorgverzekeraar. Dat bewijst hoe lang u in Nederland verzekerd was en voorkomt wachttijden in het nieuwe stelsel.
- Onderzoek per land of u zich vrijwillig bij het publieke stelsel kunt aansluiten voordat u een particuliere polis afsluit. De verschillen tussen lidstaten zijn groot.
- Houd rekening met een periode van dubbele onzekerheid: aansluiting bij een buitenlands stelsel kan lang duren.
Eén schrale troost: de klok tikt door. Vanaf de dag dat de AOW of een Anw-uitkering ingaat, bent u weer verdragsgerechtigde en kunt u zich opnieuw bij het CAK aanmelden. Tot die dag is het plan van de vroege zon een stuk duurder geworden.
Meer weten?
- CAK: emigreren met vroegpensioen, recht op CAK-zorgverzekering vervalt
- CAK: veelgestelde vragen over vroegpensioen en de wijziging van bijlage XI
- VBNGB: Nederland wil niet meer garant staan voor zorg van vervroegd gepensioneerden