Nederlanders staan aan de vooravond van een erfenisgolf van ongekende omvang: in totaal gaat naar verwachting zo’n 1000 miljard euro over van vooral babyboomers naar hun kinderen en kleinkinderen. Die stille rijkdomsoverdracht dreigt de kloof tussen geluk- en pechgeneraties verder open te trekken.
Aan de basis van die 1000 miljard liggen twee trends: vergrijzing en exploderende huizenprijzen.De generatie die nu sterft, bezit relatief vaak een grotendeels afbetaalde koopwoning, terwijl de huizenprijzen sinds 2013 grofweg zijn verdubbeld.Het gevolg: het jaarlijks nagelaten vermogen stijgt, en ook de opbrengst van de erfbelasting loopt mee op.
“Erfbelasting is niet alleen een gehate heffing, maar ook een van de weinige knoppen om vermogensongelijkheid bij te sturen.”
Die erfenisregen wordt allerminst gelijk verdeeld. Kinderen van huurders erven gemiddeld slechts enkele tienduizenden euro’s, terwijl kinderen van koopwoningbezitters soms twintig keer zoveel meekrijgen.
ESB-onderzoekers waarschuwen dat de erfenisgolf jongeren zonder vermogende ouders structureel op achterstand zet, zeker op de krappe woningmarkt.
“De komende erfenisgolf van 1000 miljard euro dreigt de kloof tussen geluk- en pechgeneraties verder open te trekken.”
Opmerkelijk genoeg groeit intussen het draagvlak voor een zwaardere belasting van grote erfenissen. Nieuw onderzoek van het Centraal Planbureau laat zien dat meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat grote nalatenschappen progressiever mogen worden belast, terwijl slechts een kleine minderheid afschaffing van de erfbelasting wil. Politiek Den Haag werkt ondertussen aan een herziening van de Successiewet, met plannen om vrijstellingen en forfaits te actualiseren en constructies aan te pakken.
Erfbelasting blijft impopulair, maar is tegelijk een van de weinige knoppen waarmee de overheid vermogensongelijkheid kan bijsturen.
