
Nederland is een land geworden waarin het proces belangrijker is geworden dan vooruitgang. Een natie die ooit de zee terugdrong, krijgt nauwelijks een woonwijk gebouwd zonder eerst jarenlang te praten over stikstof, draagvlak, parkeerdruk en, inderdaad, vleermuizen. De Afsluitdijk zouden we vandaag vermoedelijk niet meer aanleggen. Er zou eerst een bestuurlijke verkenning worden opgetuigd naar een breed gedragen waterkerend perspectief.
Wij zijn het land van de regietafel, de taskforce en de conferentie met deelsessies. Als een probleem te groot wordt, nemen we geen besluit, maar beginnen we een programma of commissie. Werkt dat niet, dan volgt interbestuurlijk overleg. Levert dat weinig op, dan volgt een evaluatie. En levert ook die geen conclusie op, spreken we van een lerende aanpak. Dat klinkt stukken beter dan: we durven niet.
Er is woningnood, maar bouwen blijkt ingewikkeld. Er is netcongestie, maar aansluiten is ingewikkeld. Er is asielcrisis, maar grenzen sluiten is ingewikkeld. We hebben schijnbaar een stikstofcrisis en besluiten nemen is, u raadt het al, eveneens ingewikkeld. Ouderen verdwalen in formulieren, ondernemers lopen vast in vergunningen en jongeren wonen noodgedwongen tot ver na hun dertigste bij hun ouders. Gelukkig beschikken we over steeds betere dashboards waarop we de neerwaartse ontwikkeling nauwkeurig kunnen volgen.
De Nederlandse overheid is een machine geworden die uitstekend kan uitleggen waarom iets niet lukt. Vraag een willekeurige bestuurder waarom een project stilstaat en er volgt een sonate van verantwoordingspoëzie: een complex speelveld, bestuurlijke sensitiviteit en een groot aantal stakeholders. Het klinkt intelligent, en vaak is het dat ook. Juist daarin schuilt het gevaar: stilstand heeft in Nederland een academisch vocabulaire gekregen.
Bureaucratie begon als bescherming tegen willekeur, zodat macht kon worden gecontroleerd. Maar ergens onderweg is de waakhond een huisdier geworden dat op de bank ligt en gromt zodra iemand met een idee binnenkomt. De procedure beschermt niet alleen de burger tegen de overheid, maar steeds vaker de overheid tegen verantwoordelijkheid.
Daar zit de kern van het probleem. Niemand wil nog werkelijk eigenaar zijn van een besluit. Iedereen wil betrokken worden, maar niemand wil degene zijn naar wie wordt gewezen wanneer het verkeerd uitpakt. De bestuurder zoekt rugdekking, de ambtenaar vraagt om een helder mandaat en de jurist formuleert een voorbehoud.
En rond het geheel staat inmiddels een uitdijende schil van communicatieadviseurs. Zij zijn de afgelopen vijftien jaar niet alleen aangenomen om beleid uit te leggen, maar steeds vaker om de perceptie ervan te managen. Als het resultaat tegenvalt, wordt de boodschap aangescherpt. Als een besluit impopulair is, wordt gezocht naar het juiste frame. En als er nog geen besluit ligt, kan er altijd alvast een narratief worden ontwikkeld. Zo wordt communicatie, ooit bedoeld om het handelen van de overheid begrijpelijk te maken, soms een middel om het ontbreken van dat handelen professioneel te verpakken.
Hierdoor ontstaat een bestuurscultuur waarin zorgvuldigheid nauwelijks nog van lafheid te onderscheiden is. Wie niets doet, heeft zorgvuldig gehandeld. Wie wel iets doet, heeft een risico genomen. Alles wordt afgestemd, opnieuw afgestemd en daarna nog één keer voorgelegd. Het besluit sterft niet door openlijk verzet, maar ergens tussen het vooroverleg en de laatste schriftelijke ronde.

Die bestuurlijke verlamming is niet alleen het werk van ambtenaren. De politiek beloont haar. Een politicus die zegt dat mensen sommige problemen zelf moeten oplossen, wordt al snel kil genoemd. Een politicus die een actieplan aankondigt, oogt betrokken en daadkrachtig. Dus krijgen we actieplannen: tegen eenzaamheid, tegen armoede, voor bestaanszekerheid en vertrouwen.
Een probleem lijkt pas werkelijk te bestaan zodra het een logo heeft, met een projectleider, een klankbordgroep en een evaluatiekader. Aan het einde volgt een slotbijeenkomst met bitterballen, waar wordt vastgesteld dat de opgave complex blijft, maar dat er waardevolle inzichten zijn opgehaald.
De staat groeit niet alleen omdat politici en ambtenaren macht naar zich toe trekken, maar ook omdat burgers en bedrijven bij ieder ongemak om bescherming, compensatie of toezicht vragen. Vrijwel iedereen klaagt over bureaucratie, behalve wanneer de eigen subsidie of uitzonderingspositie aan de orde is. Dan heet diezelfde bureaucratie ineens rechtsbescherming.
Dat maakt ontregelen buitengewoon moeilijk: achter ieder formulier schuilt een incident dat bijna niemand zich nog herinnert. Elk loket is de versteende herinnering aan een bestuurlijke paniekreactie van jaren geleden. Wie regels wil schrappen, gooit dus niet alleen papier weg. Hij raakt belangen, zekerheden en vaak ook banen.
Nederland is bovendien een land geworden waarin conflict steeds vaker met onfatsoen wordt verward. We willen woningen bouwen zonder hinder, klimaatbeleid voeren zonder kosten en migratie beheersen zonder pijnlijke keuzes. We verlangen verandering, maar liever zonder verliezers. Dat kan niet. Dat is geen bestuur, maar kindermenu-politiek: iedereen mag kiezen zolang niemand iets krijgt wat hem niet bevalt.
Besturen betekent kiezen, en kiezen betekent dat niet iedereen zijn zin krijgt. Dat is geen gebrek aan beschaving, maar de onvermijdelijke prijs van verantwoordelijkheid. Wie die prijs niet wil betalen, vlucht in het proces, en daarin is Nederland buitengewoon bedreven geraakt. Een ondernemer die iets wil bouwen, hoort zelden hoe we dit mogelijk maken, maar vooral een overzicht van alles wat mis kan gaan. Tegen de tijd dat alle antwoorden zijn aangeleverd, is zijn Chinese concurrent alweer enkele productgeneraties verder. We zijn wereldkampioen proeftuinieren. Maar implementeren, opschalen, doorpakken? Rustig aan. Eerst een reflectiesessie.
Dit is geen pleidooi voor het gedachteloos slopen van de rechtsstaat. Een land zonder regels is geen vrije samenleving, maar willekeur met een goede marketingafdeling. Toch is niet elke regel heilig: sommige beschermen burgers tegen macht, andere beschermen instanties vooral tegen ongemak of aansprakelijkheid.
De vraag moet daarom eenvoudiger en harder worden gesteld: helpt dit Nederland vooruit? Helpt deze regel de woningzoekende, de ondernemer of de bestuurder die verantwoordelijkheid moet nemen? Of dient hij vooral om het handelen van het systeem achteraf van een rechtvaardiging te voorzien? Wanneer het antwoord op die laatste vraag 'ja' is, moet de regel verdwijnen. Niet na een nieuwe evaluatie of bestuurlijke verkenning. Gewoon schrappen.
Nederland is groot geworden door praktische intelligentie: koopmanschap, waterbouw en nuchterheid. De polder was ooit een manier om tegenstellingen te overbruggen en aan de slag te gaan. Nu lijkt zij vooral een methode om besluitvorming uit te stellen. Als we niet oppassen, worden we het eerste land dat ten onder gaat, niet aan oorlog of natuurramp, maar aan een overvolle map genaamd 'procesafspraken definitieve versie 7'.
Toch is vastgeroest niet hetzelfde als verloren. Roest kun je verwijderen, al moet je daarvoor durven schuren. Nederland heeft geen gebrek aan kennis, geld of goede bedoelingen. Het ontbreekt ons vooral aan bestuurlijke moed: de moed om te bouwen, te vertrouwen en keuzes te maken, ook wanneer niet ieder belang kan worden ontzien, en de moed om te erkennen dat zorgvuldig bestuur soms niet meer is dan een deftige naam voor georganiseerde stilstand.
Een land dat geen grote dingen meer durft te willen, krijgt vanzelf een kleine politiek. En kleine politiek produceert uiteindelijk vooral één ding: grote bureaucratie.
Doneer hierSÃO PAULO (ANP/AFP/RTR) - Luiz Inácio 'Lula' da Silva heeft zich opnieuw kandidaat gesteld voor het Braziliaanse presidentschap. De zittende president dingt daarmee mee naar een vierde en laatste termijn in de presidentsverkiezingen van oktober. Lula kondigde zijn kandidatuur aan tijdens een partijcongres van zijn Arbeiderspartij in São Paulo.
De 80-jarige president verklaarde zich in zijn aankondiging nog topfit. "Ik wil tegen de hoge leeftijd strijden", aldus Lula, die nog dagelijks sport om zijn gezondheid op peil te houden. Naar eigen zeggen voelt hij zich gezonder dan toen hij in 2002 voor het eerst president werd.
GENÈVE (ANP) - Lorena Wiebes vreest dat het maandag heel moeilijk wordt om haar gele trui in de Tour de France Femmes te verdedigen. "Het zal heel lastig worden, maar we gaan het proberen", zei de 27-jarige sprintster van SD Worx - Protime in Genève nadat ze de tweede etappe in de Tour de France Femmes wist te winnen.
Wiebes dankte na haar sprintzege de ploeg, die in de slotfase van de rit alles in het werk moest stellen om haar in stelling te brengen. "We hadden vandaag iedereen nodig", zei ze. "Ik moest uiteindelijk de juiste wielen kiezen om het af te kunnen maken. Dat lukte."
De derde etappe in de Tour de France Femmes gaat over een bergachtig parcours van 156,5 kilometer van Genève naar het Franse Poligny.
GENÈVE (ANP) - Lorena Wiebes is in de sprint een klasse apart. De 27-jarige renster van SD Worx - Protime was zondag in het Zwitserse Genève opnieuw de snelste van alle deelneemsters aan de Tour de France. Wiebes rijdt maandag voor de tweede dag op rij in de gele trui in de Ronde van Frankrijk.
Wiebes liet bij de openingsetappe op zaterdag in Lausanne al zien dat ze vrijwel ongenaakbaar is als ze in een groepje op de streep afkomt. Ze herhaalde zondag haar dagsucces in een heuvelachtige etappe die het laatste deel vlak was. Ideaal voor Wiebes. Ze schreef voor de zevende keer een Touretappe op haar naam.
Aan het begin van de tweede etappe probeerden verschillende rensters alleen weg te gaan. Met nog 45 kilometer te gaan ging er een groep van acht rensters aan de leiding. Daar zaten de Nederlandse Eline Jansen en Anouska Koster bij. De groep werd 5 kilometer later ingehaald door het peloton. Daarop ging de Luxemburgse Riejanne Markus er vandoor in een poging alleen naar de finish te rijden.
Markus
Het peloton zette in het zicht van de streep onder leiding van de ploeg van SD Worx - Protime vol de jacht in op Markus. De Luxemburgse zag haar voorsprong van meer dan een minuut langzaam maar zeker teruglopen en zag haar vluchtpoging toch nog mislukken. Markus werd pas vlak voor de finish ingehaald door een hele grote groep rensters.
Daarna was het zaak voor SD Worx - Protime om Wiebes zo goed mogelijk in stelling te brengen. Dat lukte. Al weet Wiebes als geen ander hoe ze zich moet positioneren in de slotfase van een sprint. Ze maakte zich los en ging juichend over de streep voor de Italiaanse Elisa Balsamo en Marianne Vos.
Wiebes heeft haar sportieve wraak voor haar diskwalificatie bij de Ronde van Italië al wel genomen. Met twee etappezeges en twee gele truien is de Tour de France Femmes voor Wiebes al geslaagd.
Canadian stuntwoman is only 4ft 6in and stood in for star to make the giant Laestrygonians appear even bigger
A 35-year-old stuntwoman is one of the great unsung heroes of Christopher Nolan’s new blockbuster The Odyssey – standing in for Matt Damon and displaying what the actor called “the greatest arms I’ve ever seen”.
Canadian Devyn Dalton was the Hollywood star’s stunt double in a pivotal scene in the film where Odysseus (Damon) and his men are confronted by the Laestrygonians, giant armoured cannibals.
Continue reading...Phil Batty hails ‘phenomenal’ success of event
‘The Games are relevant, matter and are here to last’
This year’s Commonwealth Games have been “phenomenal” and have shown the events have the potential to carry on for another 100 years, the chief executive of Glasgow 2026 has told the Guardian. Phil Batty also said that the revamped Games, which included only 10 sports rather than the 19 in Birmingham four years ago, showcased a formula that made them financially sustainable as they head to Amdavad in 2030.
“What a phenomenal 11 days,” Batty said. “I have had absolute pride in the way that the city and the Commonwealth has come together. These Games have not only exceeded expectations. They have demonstrated that major events can flex and evolve to be fit for purpose in the future.
Continue reading...Farmers battle to salvage what they can of their crops as heatwave set to continue
Britain could face shortages of certain foods after punishing drought in parts of England, the National Farmers’ Union (NFU) has warned as a heatwave was forecast to continue into next week.
The UK’s Health Security Agency (UKHSA) has issued heat health alerts for eight regions of England, with temperatures set to rise above 30C in parts of the country. UKHSA said rising temperatures may increase health risks, particularly for vulnerable groups.
Continue reading...Harrison Simpson was subject of arrest warrant for breach of court order 18 months before killing girlfriend’s daughter
Cleveland police failed to arrest a paedophile for breaching a non-molestation order, 18 months before he sexually assaulted and murdered and his girlfriend’s two-year-old daughter, a court heard.
Isabelle Welsh died on 14 September 2025 after what police described as a “campaign of violence” against her. The two-year-old collapsed at her home in Teesside after weeks of abuse that left her covered in bruises and with 21 broken bones.
Continue reading...