Wel.nl

Minder lezen, Meer weten.

Na onderzoek naar 22 talen: dit is waarom Nederlands zo moeilijk is

Nederlands leren is bepaald niet makkelijk. De beruchte harde G, het verschil tussen ‘de’ en ‘het’ en werkwoorden die je ineens anders moet vervoegen: voor nieuwkomers is het een flinke klus om onze taal machtig te worden. En dat ligt niet aan hen. Het Nederlands bevat opvallend veel regels die weinig informatie toevoegen.

Taalwetenschapper Sterre Leufkens van de Universiteit Utrecht vergelijkt die regels met tepels bij een man. "Je herkent een man doordat hij tepels heeft, maar zonder dat die nou echt een duidelijke functie hebben.”

Neem ‘de’ en ‘het’. "Je moet altijd weten: is het de pop of het pop? De wetenschap of het wetenschap? Heel lastig om te leren, maar het voegt geen informatie toe aan je boodschap.”

Ook werkwoorden zitten vol valkuilen. Meestal krijgen ze in de verleden tijd ‘te’ of ‘de’, maar dan verandert ‘loop’ opeens in ‘liep’. Woorden als ‘er’ en ‘het’ maken het evenmin eenvoudiger. Wat betekent ‘er’ precies in ‘Het ziet er hier heel gezellig uit’? Veel betekenis draagt het woord niet.

Nederlands spant de kroon

Leufkens vergeleek 22 talen. Nederlands bleek de meeste van zulke nutteloze regels te hebben. Zelfs Nederlanders worstelen ermee. Het onderscheid tussen ‘hen’ en ‘hun’ werd in de zeventiende eeuw bedacht door geleerden die het Nederlands meer op het Latijn wilden laten lijken. "Nog steeds niet echt goed aangeslagen bij de Nederlanders.”

Dan is er de uitspraak. De G, UI en IJ kunnen bijzonder lastig zijn voor mensen die met andere klanken zijn opgegroeid. De spelling biedt weinig houvast. In ‘element’ staat drie keer een E, die telkens anders klinkt. Ook woorden als ‘natuurlijk’ en ‘gezellig’ schrijf je anders dan je ze hoort. "Dat zijn allemaal dingen die je gewoon uit je hoofd moet kennen. Je kunt ze niet weten.”

Hoe moeilijk Nederlands is, hangt mede af van je moedertaal. Voor Duitstaligen is de stap kleiner dan voor Arabischtaligen, omdat Nederlands en Duits familie van elkaar zijn.

Toch kan de taal uiteindelijk eenvoudiger worden. Veel contact met andere talen kan ingewikkelde regels laten verdwijnen. Misschien sneuvelt ooit zelfs ‘het’ en zeggen we ‘de meisje’, ‘de paard’ en ‘de ding’. Heel snel zal dat niet gaan. "Dat kan zomaar honderden jaren duren.”

Bron: Metro


Belangrijk puzzelstuk rondom oorzaak bipolaire stoornis ontdekt, en waarom het zo vaak verward wordt met depressie of schizofrenie

Heb je aan weinig slaap genoeg, ben je een nachtbraker en trap je weleens iets te hard op het gaspedaal? Onderzoekers denken een belangrijk stukje van de puzzel rond bipolaire stoornis te hebben gevonden en het draait allemaal om manie.

Bipolaire stoornis (vroeger een manisch-depressieve stoornis genoemd) kennen we vooral als de aandoening met de twee uitersten: diepe depressies aan de ene kant, manische episodes aan de andere kant. Lange tijd gingen wetenschappers ervan uit dat beide kanten ongeveer evenveel bijdragen aan de stoornis. Fout, blijkt nu.

Onderzoekers doken in genetische data van meer dan 600.000 mensen, van wie ruim 27.000 gediagnosticeerd met bipolaire stoornis. Door de genetische kenmerken van depressie eruit te filteren, konden ze precies zien welke genen specifiek bij manie horen. De uitkomst: maar liefst 81,5 procent van het genetische DNA achter bipolaire stoornis blijkt gelinkt aan manie. Depressie is verantwoordelijk voor slechts 18,5 procent.

Herken jij deze signalen?

De onderzoekers vonden 71 genetische varianten die met manie te maken hebben, waarvan 18 nog nooit eerder in verband waren gebracht met bipolaire stoornis. En dit zijn de eigenschappen die daarbij horen:

- Weinig behoefte aan slaap

- Een opvallend goed humeur

- Veel fysieke energie

- Een voorkeur voor 's avonds laat actief zijn (nachtbraker-type)

- Risicovol gedrag, zoals te hard rijden

Belangrijk om te zeggen: één of twee van deze dingen herkennen betekent natuurlijk niet dat je bipolaire stoornis hebt. Maar het verklaart wel meteen waarom de aandoening zo vaak door elkaar wordt gehaald met andere psychische aandoeningen, zoals depressie en schizofrenie, en waarom artsen er soms zo lang over doen om de juiste diagnose te stellen.

Nog een interessante vondst: de genen die met manie te maken hebben, bleken slechts een zwakke link te hebben met verslavingsgevoeligheid en riskant seksueel gedrag; twee dingen die vaak wel met bipolaire stoornis geassocieerd worden. Dat suggereert dat die symptomen mogelijk niet rechtstreeks door de manie zelf worden veroorzaakt, maar door iets anders.

Waarom dit ertoe doet

Een deel van de gevonden genen blijkt invloed te hebben op bepaalde calciumkanalen in de hersenen, cruciaal voor hoe hersencellen met elkaar communiceren. En dat is goed nieuws, want dat betekent dat wetenschappers hier mogelijk een nieuw aanknopingspunt hebben voor toekomstige medicijnen.

Bipolaire stoornis is voor artsen al jaren een lastig te doorgronden aandoening. Met dit soort onderzoek komt er langzaam meer duidelijkheid. E hopelijk, op termijn, ook betere behandelingen voor de mensen die er dagelijks mee te maken hebben.

Bron: Vice


Alle Prinsjesdag-plannen opgeteld: zoveel duurder wordt 2027 voor jouw huishouden

De koopkracht van Nederlandse huishoudens daalt volgend jaar met 0,3 procent, berekende het CPB in augustus, voor het eerst in jaren. Dat klinkt als bijna niets. Maar wie de gelekte Prinsjesdagplannen post voor post bij elkaar optelt, ziet een heel ander bedrag op de mat vallen.

Zorgpremie: tot €360 extra per gezin

Zorgwijzer rekent voor 2027 op een premiestijging van 7 tot 9 procent. Dat is zo'n €12 tot €15 extra per maand per verzekerde, ofwel €144 tot €180 per jaar. Kinderen onder de 18 zijn gratis meeverzekerd, maar beide ouders betalen elk de hogere premie. Een gezin met twee volwassenen is in 2027 naar schatting €288 tot €360 per jaar extra kwijt. Het verplichte eigen risico blijft in 2027 €385 per jaar, zoals Welingelichte Kringen eerder uitrekende.

Vrijheidsbijdrage: onzichtbaar, maar voelbaar

De vrijheidsbijdrage is geen apart briefje van de Belastingdienst. Het kabinet laat de belastingschijven in 2027 minder hard meestijgen met de inflatie. Daardoor valt meer inkomen in een hogere schijf en betaal je netto meer belasting. Volgens de FNV betaalt een werknemer met een modaal inkomen ongeveer €152 extra belasting per jaar. Telegraaf-verslaggever Martin Visser rekende eerder op 'grofweg 450 euro per jaar voor een huishouden.' In totaal moet de vrijheidsbijdrage €1,5 miljard opleveren in 2027, bestemd voor defensie.

Meer belasting betalen zonder dat een tarief omhooggaat. Dat is de kern.

Brandstof: diesel omhoog, benzine gespreid

Uit gelekte Prinsjesdagstukken blijkt dat het kabinet de accijnskorting op benzine en diesel langzamer wil afbouwen, een maatregel die de schatkist €750 miljoen kost, zo meldde Autoblog. Daarmee wordt voorkomen dat de pompprijs in één klap omhoogschiet. Zonder ingrijpen zou benzine tot 26 cent per liter duurder worden en diesel tot 17 cent. De precieze stijging in 2027 hangt af van het tempo dat het kabinet op Prinsjesdag vaststelt, maar wie jaarlijks 1.000 liter tankt kan op tientallen tot ruim honderd euro extra rekenen.

Hogere inkomens draaien extra op

De belasting voor hoge inkomens gaat met 750 miljoen euro omhoog, meldt NOS op basis van de gelekte stukken. Mogelijk gebeurt dit door de arbeidskorting voor deze groep te verlagen. De precieze invulling volgt op 15 september.

De optelsom

Tel de bekende posten bij elkaar op, en het beeld wordt concreet:

  • Alleenstaande, modaal, geen auto: zorgpremie (~€160) plus vrijheidsbijdrage (~€150) = ruwweg €300 tot €400 per jaar.
  • Stel, beiden modaal, met dieselauto: dubbele zorgpremie (~€320) plus vrijheidsbijdrage (~€300 tot €450) plus brandstof = ruwweg €700 tot €950.
  • Stel, hoger inkomen: de basiskosten plus de extra belastingverhoging. Totaal richting €1.000 of meer.

De koopkrachtdaling van 0,3 procent klinkt abstract. De kassabon is dat niet.

Wat nog ontbreekt

De energiebelastingtarieven voor 2027 staan nog niet vast en worden op Prinsjesdag, 15 september, bekendgemaakt. De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027, wat zonnepaneleigenaren honderden euro's extra kan kosten. En de definitieve zorgtoeslag voor 2027 is nog onbekend: die wordt pas op Prinsjesdag bekendgemaakt en kan voor lagere inkomens een deel van de premiestijging dempen.

De grote lijn staat. Op 15 september volgt de rest. Maar voor het eerst in jaren gaat vrijwel ieder huishouden er merkbaar op achteruit.

Welingelichte Kringen schreef eerder over de zorgpremie en het eigen risico, de AOW-bezuiniging die van tafel ging en het uitstel van Box 3. Bronnen: NOS, Autoblog, RTV Midden-Holland, FiscAlert, FunX.


Hoeveelheid ingeleverd vuurwerk stijgt tot bijna 360 kilo

DEN HAAG (ANP) - De hoeveelheid vuurwerk die mensen hebben ingeleverd bij speciale inzamelpunten is gestegen tot bijna 360 kilo. Op vrijdag konden mensen in het Gelderse Lochem afstand doen van hun vuurwerk, en daar kwam 218,5 kilo binnen, laat de gemeente weten.

In Lochem ging het om 206 kilo consumentenvuurwerk. Daarnaast ontving het inleverpunt 8,5 kilo vuurwerk met flitspoeder, zoals strijkers, en 4 kilo vuurwerk voor noodsignalen.

Eerder deze week waren er inzamelingen in Terneuzen, Middelburg en Venlo. Daar leverden mensen in totaal 140,7 kilo vuurwerk in, waarvan 103,5 kilo in Middelburg. Vergelijkbare cijfers van eerdere jaren zijn er niet.

In de komende dagen zijn er inzamelmomenten in plaatsen als Maastricht, Bergen op Zoom, Breda, Tilburg, Den Bosch en Eindhoven. De vuurwerkinzameling van de overheid duurt tot begin oktober. Bij de komende jaarwisseling is consumentenvuurwerk landelijk verboden. Alleen klein siervuurwerk, zoals sterretjes, is nog toegestaan.


Dodental Tibet na overstroming gestegen naar 31

LHASA (ANP/RTR) - Het dodental door de overstromingsramp in het Himalayagebergte is in Tibet is gestegen naar 31. Ook worden nog 531 mensen vermist, meldt staatspersbureau Xinhua.

Chinese media maakten eerder nog melding van 21 omgekomen slachtoffers. Het officiële dodental in het aangrenzende Nepal ligt veel hoger. Daar kwamen ongeveer 1300 mensen om het leven. Duizenden personen worden nog vermist.

De ramp voltrok zich eind augustus. Na een gletsjerinstorting liet een vloedgolf een spoor van verwoestingen achter in het grensgebied. Dorpen, wegen en bruggen in het bergachtige gebied werden weggevaagd.


VK: Voorpagina

Volkskrant.nl biedt het laatste nieuws, opinie en achtergronden

Botic van de Zandschulp verrast nummer zeven van de wereld en bereikt derde ronde van de US Open

Botic van de Zandschulp verrast de nummer zeven van de wereld en bereikt derde ronde van de US Open

Formula 1 News

Formula 1® - The Official F1® Website

When to target F1 live betting odds at Monza

When the lights go out at Monza, bettors will be watching closely to make accurate predictions in real-time.

The Guardian

Latest news, sport, business, comment, analysis and reviews from the Guardian, the world's leading liberal voice

Man jumps out of first-floor window to escape kidnappers in Lincoln

Five jailed after targeting victim and subjecting him to ordeal linked to past relationship breakdown

Dramatic footage shows a kidnapped man jumping from a first-floor window into a tree before running into the street and, by chance, coming across a police car.

Lincolnshire police said the ordeal of the unnamed man had been “horrifying” and the presence of a marked police vehicle “may have saved his life”.

Continue reading...

Slashdot

News for nerds, stuff that matters

Genetically Modified Pig Kidney Keeps Man Alive For Record Nine Months

A genetically modified pig kidney kept a 66-year-old man off dialysis for a record nine months, marking the longest survival yet for a pig kidney transplanted into a living person and the first time such an organ successfully served as a bridge to a later human transplant. The Guardian reports: Tim Andrews was seriously ill with end-stage kidney disease caused by type 2 diabetes and had only a 9% chance of receiving a human kidney within five years, against a more than 40% risk of dying or being removed from the waiting list. Kidney transplantation provides the best survival and quality of life for patients with end-stage kidney disease, but global demand for human organs far exceeds supply.

Surgeons in the US successfully transplanted a kidney from Wilma, a Yucatan miniature pig, into Andrews, after genetically engineering it to be compatible with his immune system. The kidney kept Andrews free of dialysis for a record nine months, the longest period ever recorded, before it began failing and he received one from a dead human donor. It was also the first time a pig's kidney had been used as a temporary "bridge" to a human transplant. The breakthrough has been detailed in the journal Lancet.

Read more of this story at Slashdot.

MetaFilter

The past 24 hours of MetaFilter

RIP Computer

Computers are Bad, a newsletter about the history of the computer and telecommunications industry, written and distributed by J. B. Crawford.

The most recent pieces include a history of the effort to remap Britain, the rise and fall of universal telephone service in the United States, getting into the weeds of how email encryption "works," an account of efforts to transmit energy for industry and civil purposes by direct EM radiation, and a history of the century-long legacy of telephone recycling. Previous MetaFilter discussion of individual pieces here, here and here.

constrained but not powerless

"I suggest a small experiment. For two weeks, try living as though free will were not the most useful way to interpret behaviour. You don't need to decide whether it exists. If you live as if there is no free will, blame is no longer the default; behaviour must instead be understood in terms of the conditions that produced it."

The Moscow Times - Independent News From Russia

The Moscow Times offers everything you need to know about Russia: Breaking news, top stories, business, analysis, opinion, multimedia

Moscow Police Detain Yabloko Candidates Running in State Duma Elections

At least three members of Russia’s oldest liberal party have been detained in the capital in recent days.

The Register

Biting the hand that feeds IT — Enterprise Technology News and Analysis

PostgreSQL 19 connects the dots with standardized graph queries

PostgreSQL 19 is set to add standardized SQL syntax for querying property graphs. The open source database has steadily grown in popularity over the last five years, becoming the most popular among developers for the first time in 2023. Speaking to The Register, Alastair Turner, PostgreSQL evangelist at open source consultancy Percona, said the property graph query support in PostgreSQL 19 – due later this month or early October – resulted from collaboration among several of the database's largest contributors. Graph databases store data as nodes, relationships, and properties rather than tables or documents. They have advantages for certain workloads, but adopting one can mean adding another DBMS to the technology stack. The relational database has been acquiring graph query capabilities for some time, but PostgreSQL 19 is set to go further, Turner explained. "All the rest of it has sort of been done through Object Relational Mapping over the top. This is actually baked-in graph syntax. It comes from the SQL 2023 standard." Turner said the implementation was "very heavily influenced" by some of the engineers behind OpenCypher, the open source query language for graph databases. The work also involved PostgreSQL committers who sit on the SQL standards committee. "This is one of the most interesting developments because it's one of the big multi-vendor collaborations. There was lots of coding and review work across quite a few of the big contributors," he said. The new capability implements SQL/PGQ, which became part of the SQL standard in 2023. "It's on the right path," Turner said. "The SQL community and the PostgreSQL community are going to try to optimize everything." However, he added that the implementation "still needs one or two additional syntax features" before it can displace dedicated graph databases for a significant number of workloads. Turner said: "The current implementation creates queries across node-edge graphs to satisfy those requests. So some of them perform very well. What's going to have to happen in the next iteration or two is that indexing add-ons catch up to improve the performance." ®

West Texas Sunsets

Thomas Hawk posted a photo:

West Texas Sunsets

Found Slide

Thomas Hawk posted a photo:

Found Slide

Wait a Minute

Thomas Hawk posted a photo:

Wait a Minute

The L. Rosario Collection

Thomas Hawk posted a photo:

The L. Rosario Collection

date stamped on slide April 1967

It Sure Felt Nice

Thomas Hawk posted a photo:

It Sure Felt Nice

Rijnmond - Nieuws

Het laatste nieuws van vandaag over Rotterdam, Feyenoord, het verkeer en het weer in de regio Rijnmond

Taakstraf en boete voor minderjarige jongen uit Rotterdam (17) voor rellen op Malieveld

Een 17-jarige jongen uit Rotterdam is veroordeeld voor zijn aandeel in de rellen op het Malieveld in Den Haag. Hij sloot zich tijdens de ongeregeldheden aan bij een groep relschoppers die zich tegen de politie keerde. Vanuit die groep werden onder meer voorwerpen naar de mobiele eenheid gegooid. De jongen heeft een taakstraf van 40 uur gekregen.