From 2015 to 2017, the writer, critic and historian Kari Spelling wrote a column, Matrilines, for Strange Horizons, about women writers of fantasy. She started with Katherine Kurtz, writing "we are leaving out the women ... Like so many women in SF, she should not be suppressed, overwritten, forgotten. She is part of our DNA". Other columns covered Claudia J. Edwards, Dion Fortune, Elizabeth Goudge, Clemence Housman, Louise Lawrence, Elyne Mitchell, Miyabe Miyuki, Judith Tarr, Evangeline Walton, Sylvia Townsend Warner and Veronica Williams.
PARIJS (ANP) - De inzet van ordetroepen in Frankrijk zal komend weekend worden opgeschroefd. Dat meldt BFMTV op gezag van minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez, die daarmee voorsorteert op de oproep van de Franse gele hesjes om komende zaterdag weer de straat op te gaan.
De demonstraties in Frankrijk, waarbij ook de zogenoemde gilets jaunes zich dit weekend aansloten, liepen afgelopen weekend volledig uit de hand. Met name in de grote steden vonden confrontaties met de politie plaats. Ook werd er in Marseille en Parijs op grote schaal geplunderd, in die laatste stad ook zondag nog.
Nuñez zegt dat er vanavond nog maatregelen van kracht moeten worden om te voorkomen dat er opnieuw wordt geplunderd, al noemt hij niet hoe. Ook zegt hij dat er "gereflecteerd wordt" op manieren om orde te houden. Het gebrek daaraan leidde onder burgemeesters en bewindslieden al tot grote kritiek, onder meer in Limoges, waar het stadhuis in brand werd gestoken en daardoor grotendeels verloren ging.
Werden je ouders heel oud, dan is de kans groter dat jij dat ook wordt. Tweelingonderzoek met een Leidse onderzoeker schat dat genen ongeveer de helft van de verschillen in levensduur verklaren, twee keer zoveel als lang werd aangenomen.
Het onderzoek van het Weizmann Instituut in Israël verscheen eind januari in het wetenschappelijke tijdschrift Science. BBC Science Focus zette de uitkomst deze zomer op een rij.
Genen verklaren de helft van de verschillen
Jarenlang gingen onderzoekers uit van 20 tot 25 procent. Dat getal kwam onder meer uit Deens onderzoek uit 1996 naar 2872 tweelingparen die tussen 1870 en 1900 werden geboren. Een grote studie op basis van stambomen kwam in 2018 zelfs onder de 10 procent uit.
Het team rond Ben Shenhar en Uri Alon komt op ongeveer 50 procent. In de berekening met tweelingdata loopt de schatting op tot 55 procent. De onderzoekers gebruikten Deense en Zweedse tweelingen, Zweedse tweelingen die apart opgroeiden en broers en zussen van Amerikaanse honderdjarigen.
“Maar minstens 50 procent is toe te schrijven aan omgevingsfactoren.”
Een van de medeauteurs is Joris Deelen, epidemioloog bij het LUMC. WEL schreef vorig jaar nog over wat belangrijker is: genen of leefstijl, toen met de oude verhouding van een kwart tegen driekwart. Volgens Deelen ligt het “realistischer” dicht bij 50 procent dan bij 25 procent, zegt hij tegen New Scientist.
Ongelukken en infecties verstopten de genen
De oude studies volgden mensen die rond 1900 leefden. Velen stierven toen jong aan een infectie, een ongeluk of slechte leefomstandigheden. Zulke sterfte heeft weinig met je DNA te maken en drukte de schatting omlaag.
Het Israëlische team haalde die sterfte er met een wiskundig model en gesimuleerde “virtuele tweelingen” uit. Wat overblijft, is sterfte door ouderdomsziekten. “Die studies waren niet fout, er zaten alleen veel verstorende factoren in”, zegt Alon tegen de Amerikaanse gezondheidssite STAT.
Het sterkst erfelijk bleek dementie. Tot je tachtigste is de kans om aan dementie te overlijden voor ongeveer 70 procent erfelijk, meldt het Weizmann Instituut. Bij kanker en hart- en vaatziekten ligt dat lager.
Twee langlevende ouders: 31 procent minder risico
Leidse onderzoekers kwamen in 2019 al met een Nederlandse aanwijzing. Ze doorzochten stambomen van ruim 314.000 mensen uit Zeeland en de Amerikaanse staat Utah, terug tot 1740.
Behoorden beide ouders tot de oudste 10 procent van hun geboortejaar, dan was de kans om te overlijden op elke leeftijd 31 procent kleiner dan bij leeftijdgenoten zonder zulke ouders. Ook langlevende ooms en tantes tellen mee, ook als je ouders zelf niet heel oud werden. Het onderzoek stond onder leiding van hoogleraar Eline Slagboom van het LUMC.
Je familie vertelt dus iets. Uit Japans onderzoek bleek eerder hoe goed mensen hun eigen levensduur voorspellen: de meesten schatten zichzelf te laag in.
De 50 procent gaat over verschillen tussen mensen
Het getal betekent niet dat de helft van jouw jaren al vastligt. Het zegt hoeveel van de verschillen tussen mensen in een rijk en veilig land met genen samenhangen. De onderzoekers schrijven zelf dat “erfelijkheid een statistiek is die geldt voor een bepaalde bevolking in een bepaalde omgeving op een bepaald moment”.
Graham Ruby, die de studie uit 2018 leidde bij het Amerikaanse bedrijf Calico, wijst op hetzelfde punt. Haal je de ongelukken en infecties weg, dan “zal de genetische bijdrage groter lijken, niet per se omdat genen belangrijker zijn geworden”, zegt hij tegen STAT. Hij noemt beide studies wel aanvullend op elkaar.
De andere helft: elke sigaret kost 20 minuten
“Maar minstens 50 procent is toe te schrijven aan omgevingsfactoren”, zegt Deelen. Daar heb je zelf invloed op.
Onderzoekers van University College London berekenden in 2024 dat elke sigaret gemiddeld 20 minuten leven kost: 17 minuten bij mannen en 22 bij vrouwen. Rook je tien sigaretten per dag, dan komt dat neer op ruim vijftig dagen per jaar.
Een Britse studie uit 2023 kwam uit op een winst tot ongeveer tien jaar als je overstapt van een ongezond eetpatroon naar een eetpatroon met veel groente, peulvruchten, volkoren en noten.
Zo gebruik je je familiegeschiedenis
- Schrijf op wie waaraan overleed en op welke leeftijd: je ouders, broers en zussen, ooms en tantes.
- Kwamen hart- en vaatziekten op jonge leeftijd voor in je familie? Volgens de richtlijn voor huisartsen en specialisten is dat een reden om je risico te laten schatten. Mannen boven de 40 en vrouwen boven de 50 kunnen er ook om vragen.
- Zo’n check doet je huisarts of praktijkondersteuner. Die meet je bloeddruk en gewicht en laat je bloed prikken voor cholesterol, bloedsuiker en nierfunctie, schrijft Thuisarts.nl.
Meer weten?
Bronnen: BBC Science Focus, New Scientist, STAT
ROZENBURG (ANP) - De Calandbrug in het Botlekgebied bij Rotterdam kampt weer met een storing. De brug is volgens ProRail sinds maandagochtend niet te gebruiken voor wegverkeer en ook scheepvaart kan niet onder de brug door. ProRail weet nog niet hoelang het herstel gaat duren.
De klep van de brug staat half open en gaat niet meer helemaal dicht. Volgens een ProRail-woordvoerder zit de storing mogelijk in een van de vier pijlers waar de brug op rust. Maandagmiddag doen een aannemer en monteurs onderzoek naar de storing. Omdat de oorzaak nog niet bekend is, weet ProRail niet hoe lang dat gaat duren. Verkeer moet in de tussentijd omreizen.
Eerder deze maand was de brug ook al een paar dagen gesloten voor wegverkeer door een probleem met lasers die verkeerde metingen doorgaven.
De Calandbrug is een voormalige spoorbrug en is daarom in beheer van ProRail.
PARIJS (ANP/BLOOMBERG) - Onlinemarktplaats Vinted ziet meer vermoedelijk gestolen spullen op het platform sinds de rellen in Frankrijk afgelopen weekend. Het in Litouwen opgerichte bedrijf voor onder meer de verkoop van tweedehandskleding heeft controles opgeschroefd en ook aangeboden producten verwijderd, meldt Vinted. Daders kunnen een permanent verbod opgelegd krijgen.
Op beelden op sociale media van afgelopen weekend waren plunderingen van onder meer luxewinkels te zien tijdens de rellen. Het wangedrag volgde op demonstraties tegen de gestegen kosten van levensonderhoud.
Onder meer cosmeticaketen Sephora meldde dat er in verschillende winkels was ingebroken. Op video's waren ook plunderingen van luxemodeketens Louis Vuitton, Burberry en Céline te zien, maar die bedrijven hebben nog niks gezegd over de schade.
BEEK EN DONK (ANP) - De 56-jarige man die ervan wordt verdacht een vrouw om het leven te hebben gebracht in Beek en Donk, had een relatie met haar. Dat bevestigt de politie desgevraagd.
In de nacht van vrijdag op zaterdag werd het lichaam van de vrouw gevonden in het huis van de man aan De Els in de Noord-Brabantse plaats. De politie trof haar aan nadat zij een melding had gekregen van een "verdachte situatie". Wie de melding heeft gedaan, wil een politiewoordvoerder niet zeggen. De vrouw was 50 jaar en woonde in Tilburg.
De man wordt waarschijnlijk dinsdag voorgeleid, aldus de woordvoerder.
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het reisadvies voor Frankrijk aangepast. Het ministerie waarschuwt Nederlanders in Frankrijk voor gewelddadige demonstraties in het land. De kleur van het reisadvies blijft geel.
In de waarschuwing is te lezen dat bij de demonstraties in grote Franse steden sprake is van "geweld, brandstichting en ernstige vernielingen". Daarbij wordt aangegeven dat het mogelijk is dat er nog meer demonstraties zullen volgen. De Franse politie kan volgens het ministerie "hard optreden".
Nederlanders in Frankrijk wordt aangeraden altijd aanwijzingen van lokale autoriteiten op te volgen, demonstraties en mensenmassa's te mijden, op de hoogte te blijven van de situatie door het nieuws te volgen en rekening te houden met verstoringen in het verkeer en openbaar vervoer tijdens demonstraties.
DEN HAAG (ANP) - Uitzendbureaus en de bedrijven waar uitzendkrachten werken, hebben vaak niet goed afgestemd wie verantwoordelijk is voor de veiligheid en gezondheid van uitzendmedewerkers op hun werkplek. De Arbeidsinspectie constateert dit na onderzoek en een inspectieproject bij uitzendbureaus en inleners. Het is volgens de inspectie lang niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk is voor bijvoorbeeld persoonlijke beschermingsmiddelen, instructie, toezicht en toegang tot arbozorg.
De Arbeidsinspectie noemt deze bevinding "extra zorgelijk, omdat uitzendkrachten vaak in een kwetsbare positie werken". Dat komt volgens de inspectie door een korte inwerktijd, taalbarrières, onzeker werk met veel wisselingen van werkzaamheden en soms beperkte kennis van veiligheidsregels.
Daarnaast stelt de Arbeidsinspectie na 557 inspecties tussen 2023 en 2025 dat uitzendkrachten vaker een ongeval krijgen en dat ze ook vaker ongezonder en gevaarlijker werk blijken te doen dan medewerkers in vaste dienst.
Moerdijk moet met ‘Powerport’ een soort reuzenstopcontact worden met meer zware industrie, een hoogspanningsstation, batterijopslag, voorzieningen voor ondergrondse leidingen en een waterstoffabriek. Maar sinds het kabinet met een alternatief scenario kwam, vrezen de omliggende dorpen dat vooral zij de dupe worden.
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/10/12152048/141026BIN_2037403637_moerdijk.jpg)
Hoera ze zijn zwanger! Rob Jetten is met zijn vriend in blijde verwachting van een baby. Gaat allemaal via eiceldonor en draagmoeder maar Jetten en zijn hockeyster delen uiteraard de kiekjes. Of het een jongetje of een meisje hoort het volk vast bij de grote Gender Reveal Party op het Catshuis die wordt gelivestreamd op TikTok. Wat de Nederlanders wel al weten is dat de baby zich mag verheugen op TWEE vaders, en twee vaders is nog altijd leuker en zelfs meer dan één vader. De grote vraag is nu wel: VAN WIE IS IE? Als we een gokje mogen wagen zeggen we toch Keenan, want waar zou Jetten in godsnaam de tijd vandaan hebben gehaald? Bovendien is voor zover bij ons bekend van de twee aanstaande ouders alleen Rob Jetten zélf een keer geprikt. Te zijner tijd zal er wellicht een referendum worden gehouden over hoeveel paspoorten de kleine krijgt en wat de naam wordt van het kleine Robotje, nu eerst maar eens bedenken hoe we onze premier straks moeten noemen. Vadertje Jetten? Papa Rob? Of toch gewoon Daddy? Enfin, gefeliciteerd en een voorspoedige bevalling jongens!
Wanneer is de bruiloft trouwens?
Max Verstappen and Valentino Rossi were both in action as the 2026 GT World Challenge Europe season reached its conclusion at the Autodromo Internacional do Algarve (Portimão) in Portugal.
Microsoft has reportedly pulled out of plans for Britain's largest AI supercomputer, because the government-backed project is facing the rather inconvenient problem of having no electricity to run it. The tech giant has terminated its agreement with British AI infrastructure startup Nscale for a planned datacenter in Loughton, Essex, according to The Telegraph, which first reported the withdrawal on Sunday. The decision follows reports that the site, which was supposed to begin operating in 2027, might not receive enough electricity from the grid until the early to mid-2030s. Microsoft was expected to be the anchor customer at Loughton, which Nscale had pitched as the UK's largest sovereign AI datacenter. Its departure leaves Nscale without a publicly announced customer for the site, although the neocloud insists the project is still going ahead. When the deal was announced in September 2025, the plan was to pack 23,040 Nvidia GB300 GPUs into a 50MW facility, with room to expand to 90MW. Microsoft would use the computing power for its Azure cloud services, with the first chips expected in early 2027. One important detail remained: how to power it. As The Guardian reported last month, UK Power Networks warned Nscale that the grid capacity needed might not be available until the 2030s. A UK Power Networks spokesperson told The Register it could not discuss individual connections due to obligations under Section 105 of the Utilities Act. "However, in general, many datacenters, whilst they can connect to our distribution network, are awaiting works on the national transmission network which we do not own," the spokesperson said. Nscale, meanwhile, isn't letting the small matter of losing its biggest customer dampen its enthusiasm. “We remain committed to both the Loughton project and the UK and we are exploring alternative power sources for the site, in addition to other expansion sites in the UK. Our relationship with Microsoft remains strong and long-term, and this unfortunate London-wide grid issue has no impact on our other contracts,” Nscale told The Register. Microsoft did not respond to a request for comment. The project has already had its share of awkward moments. In March, it was revealed that the site earmarked for Britain's AI supercomputer was still being used as a scaffolding yard. Nscale has since cleared the land, but removing the scaffolding has proved easier than securing electricity. The government might be feeling a little red-faced too, having trumpeted the Loughton project as part of Microsoft's £22 billion UK investment announcement in September 2025. Just over a year later, Microsoft has walked away, and the site is still facing years of delays in getting the power it needs. The grid problems extend well beyond Essex. Ofgem proposed charging datacenter developers for connection requests earlier this year, hoping to discourage speculative projects from clogging up the queue. Demand for new connections had surged from 41GW to 125GW in less than a year, with datacenters accounting for at least 80GW. Some UK datacenter developers have turned to gas-powered generation rather than wait years for a grid connection, while others face growing resistance from the people living nearby. Residents near Google's Waltham Cross facility complained about noise, lighting and poor consultation at a public meeting in July. Britain isn’t alone in finding that the AI boom comes with substantial infrastructure demands. In the US, public enthusiasm for datacenters appears to be cooling, with concerns about electricity costs and environmental impacts increasingly souring attitudes towards new developments. For all the billions being thrown at AI infrastructure, the industry is discovering that building datacenters is the easy part. Getting them connected to the grid, and keeping the neighbors happy, is proving rather more difficult. ®
