Op de akkers is de rekening van deze zomer al zichtbaar. In de supermarkt nog nauwelijks. Dat verschil van een paar maanden bepaalt hoeveel je straks kwijt bent aan een kilo aardappelen, een krop sla en een patatje met.
De cijfers achter de scheuren in de grond
Nederland kruipt richting het droogterecord van 1976. Eind juli stond het landelijke neerslagtekort op ongeveer 236 millimeter, vrijwel gelijk aan de beruchte zomer van 2018. Daarmee hoort 2026 tot de vijf procent droogste jaren sinds de metingen begonnen. Het KNMI houdt er rekening mee dat het tekort in de eerste helft van augustus verder oploopt richting 245 tot 267 millimeter.
De regionale verschillen zijn fors. In Drenthe en Groningen blijft het tekort rond de 100 millimeter, in het westen van Zeeland en het noorden van Noord-Holland is het opgelopen tot zo’n 300 millimeter — precies de kleigronden waar veel consumptieaardappelen en vollegrondsgroenten vandaan komen.
De landelijke droogtemonitor omschrijft de situatie voor de landbouw inmiddels als ernstig. De conditie van de gewassen wordt beoordeeld als matig tot zeer slecht. Bij aardappelen en uien staat de knol- en bolvulling onder druk: de plant maakt wel knollen, maar die worden niet groot meer.
Het is niet de oogst die verdwijnt, het is het gewicht per hectare dat verdampt.
De aardappelmarkt is al gedraaid
Wie wil weten waar de prijzen heen gaan, moet niet in de supermarkt kijken maar naar de noteringen. En daar is de omslag spectaculair.
In maart zakte de prijs voor 100 kilo aardappelen op de Europese vrije markt even onder nul: er was zoveel aanbod dat telers moesten toeleggen om er vanaf te komen. Half juli noteerde PotatoNL voor fritesaardappelen uit de oude oogst nog een indicatieprijs van 2 euro per 100 kilo. Eind juli kochten verwerkers de eerste Nederlandse fritesaardappelen van oogst 2026 voor 18,50 tot 22,50 euro per 100 kilo.
In één week steeg de notering voor de grootschalige verwerking met gemiddeld 4 euro naar 10 tot 15 euro per 100 kilo. Voor de ronde rassen als Fontane en Ramos ging er in dezelfde week 7,75 euro bij. Dat is geen marktcorrectie meer, dat is paniek over de opbrengst.
In het kort
Neerslagtekort eind juli: circa 236 mm, op het niveau van 2018. Droogtemonitor: situatie landbouw ‘ernstig’, gewasconditie matig tot zeer slecht. Eerste fritesaardappelen oogst 2026: 18,50–22,50 euro per 100 kilo, tegen 2 euro voor oude oogst half juli. Voedingsinflatie in juni: 0,0 procent — de droogte zit nog niet in dat cijfer.
Wat je er in de winkel van merkt (en wanneer)
Voorlopig weinig, en dat is precies het misleidende deel. De voedingsinflatie stond in juni op 0,0 procent; voedingsmiddelen werden sinds maart gemiddeld zelfs zo’n anderhalf procent goedkoper door diepere supermarktacties. Ook LTO ziet nog geen lege schappen: de Nederlandse en Europese markt zijn groot genoeg en er is nog voldoende aanvoer.
Maar de organisatie erkent wel dat de droogte de beschikbaarheid van bepaalde producten en daarmee de prijzen kan beïnvloeden. Vollegrondsgroenten, uien, wortelen en mais groeien trager en verliezen kwaliteit. Fruittelers verwachten dat appels en peren vanaf september kleiner en duurder in de schappen liggen.
Rabobank rekent voor heel 2026 nog op een gemiddelde voedselprijsinflatie van ongeveer 1 procent, maar ziet die in 2027 oplopen naar ruim 5 procent. Oogstschade van augustus 2026 betaal je dus grotendeels in 2027 aan de kassa.
De akker reageert in weken, het schap in seizoenen, je huishoudboekje pas volgend jaar.
En het frietje dan?
Hier wordt het pijnlijk eerlijk. Een kleine patat kostte in 2020 nog 2,28 euro en ligt nu rond 3,32 euro — ruim 45 procent duurder. Dat gebeurde in jaren waarin de aardappel juist spotgoedkoop was. De prijs aan de snackbarbalie wordt bepaald door personeel, energie, huur, olie en verpakking; de aardappel zelf is daar een bescheiden onderdeel van.
Dat betekent iets ongemakkelijks: een aardappelnotering die vertienvoudigt, vertaalt zich niet één op één in een patatje dat tien keer zo duur wordt. Maar het betekent óók dat de kosten die er wél bijkomen, er nooit meer af gaan. Snackbarprijzen dalen niet als het eindelijk gaat regenen.
De beste inschatting voor dit najaar: kleinere maten, meer buitenlandse aanvoer, minder diepe acties op aardappelen en vollegrondsgroenten, en een frietprijs die richting de kerst nog een keer wordt bijgesteld. Niet spectaculair per bezoek. Wel structureel.
Meer weten?
- Droogtemonitor Rijkswaterstaat: actuele stand van neerslagtekort en landbouw
- KNMI over neerslagtekort en droogte
- Nieuwe Oogst: ruim 20 euro voor eerste fritesaardappelen van oogst 2026
