Op Facebook gaan (doodzieke) BN’ers en hun kinderen aan de lopende band dood. En je kunt storten voor hun begrafenis of zo. Oplichters, uiteraard. Maar Facebook vindt het prima. Het bedrijf houdt niet speciaal van feiten
Op Facebook duiken regelmatig berichten op over BN’ers die zogenaamd “dood of doodziek” zouden zijn, waarbij de grens tussen nieuws en gerucht vaak razendsnel vervaagt. Veel van deze meldingen lijken op schokkende koppen uit tabloids, maar zijn in feite nepadvertenties of misleidende berichten, waarin BN‑namen en -foto’s worden gebruikt om klikken en aandacht te genereren. In een onderzoek van Radar naar misleidende advertenties op Instagram en Facebook blijkt dat koppen over BN’ers die zouden zijn gearresteerd, doorzocht worden of betrokken zijn bij schandalen, vaak dienen als aas; soms wordt zelfs beweerd dat een BN’er is overleden, terwijl dat niet klopt, schrijft het AD
Deze berichten werken op een oncomfortabele snijvlak tussen nieuwsgierigheid en empathie: wie een geliefde BN’er ziet vermelden, voelt direct mee, maar is daarna vaak niet meer in staat om te controleren of het bericht klopt, vooral omdat het via groepen, pagina’s of feeds wordt gedeeld waar fact‑checken in de haast van het scrollen wordt vergeten. Het AD‑achtige formaat van de koppen – alsof het om echte nieuwsberichten gaat – versterkt dat vertrouwen alleen maar. In werkelijkheid gaat het om oplichting of sensatie‑drive, waarbij bekende gezichten fungeren als “traffic‑haken” en de werkelijke doelstellingen meestal luiden op ad‑revenue of het lokken van slachtoffers naar frauduleuze site, schrijft het AD
Facebook introduceerde in 2016 een programma met externe feitencheckers om misleidende informatie te identificeren, vooral bij verkiezingen, crisisberichtgeving en gezondheidsclaims. In officiële uitleg bij het programma wordt benadrukt dat het om “duidelijke hoaxclaims zonder basis in feit” gaat en dat feitencheckers onafhankelijk van Meta opereren. In diezelfde tekst wordt geclaimd dat fout aangegeven informatie onder de aandacht wordt gebracht via notices en dat de verspreiding wordt teruggebracht.
Maar daar is blijkbaar iets tussen gekomen. Onderzoekers en journalisten wijsden er al eerder op dat het fact‑checkingprogramma politieke en medicinale claims vooral richtte op content die veel werd gedeeld, maar dat niet altijd de meest schadelijke of invloedrijkste misleiding daadwerkelijk werd geraakt. In 2023 meldden onderzoeksrapporten bijvoorbeeld dat Meta in Australië alleen al miljoenen stukken content op Facebook had gemarkeerd als mogelijk misleidend, maar dat dit nauwelijks zichtbaar was voor de gemiddelde gebruiker.
In januari 2025 besloot op te houden met feiten. Want feiten scoren slechter dan sterke verhalen.