Wie na 1 november met alleen een vroegpensioen naar een ander EU-land verhuist, regelt zijn ziektekosten voortaan zelf. De vraag die daarna komt is simpel en tot nu toe onbeantwoord: wat kost dat dan? Wij zochten de tarieven op in drie populaire bestemmingen. De uitkomst is niet wat de meeste emigranten vrezen.
Eerst het voorbehoud dat het CAK zelf maakt: er is nog geen definitief besluit. De uitvoerder van de buitenlandregeling schrijft dat de regels "mogelijk" veranderen en verwacht eind september meer duidelijkheid. De verwachte ingangsdatum blijft 1 november 2026, en de verwachte uitkomst blijft dat alleen AOW, Anw, WAO, WIA en Wajong nog toegang geven tot een zorgverzekering via het CAK. Vroegpensioen, RVU en wachtgeld vallen eraf, en met hen de andere niet-wettelijke regelingen zoals keuzepensioen en de overbruggingsuitkering OBR. Wie al klant is, houdt zijn rechten.
Voor de nieuwkomer betekent het: zelf dekking regelen tot de AOW-leeftijd. Die ligt in 2026 en 2027 op 67 jaar en vanaf 2028 op 67 jaar en drie maanden. Voor wie op zijn 61ste stopt, is dat een gat van zes jaar.
Spanje: 60 euro per maand, maar pas na een jaar
Spanje heeft de netste oplossing voor precies deze groep: het convenio especial, een vrijwillige aansluiting bij het publieke stelsel. De prijs staat landelijk vast op 60 euro per maand onder de 65 en 157 euro per maand daarboven. Geen eigen bijdragen, geen wachttijden, geen uitsluiting van aandoeningen die u al had. Dat laatste is voor een zestiger goud waard.
Er zit één stevige drempel in. U moet zijn ingeschreven bij de gemeente én een jaar aantoonbaar verblijf hebben. Verblijf elders in de EU telt daarbij mee, dus de jaren in Nederland zouden moeten volstaan — maar dat is een lezing van de regel, niet iets wat Madrid u zwart-op-wit garandeert. En dan nog: medicijnen buiten het ziekenhuis komen volledig voor eigen rekening.
Wie liever particulier gaat, betaalt bij de grote drie tussen de 74 en 180 euro per maand. DKV rekent 74 euro voor de leeftijdsgroep 50 tot 64 jaar, Adeslas rekende in 2025 voor zijn seniorenpolis 82 tot 89 euro, en de speciale residentenpolis van Sanitas — die voldoet aan de eisen bij inschrijving — kost 179,50 euro per maand. Op Ibiza loopt een vergelijkbare Sanitas-polis op tot 295 euro.
"Wie op zijn 61ste stopt, moet zes jaar overbruggen tot de AOW"
Portugal: nul euro premie, maar wel de rij van de SNS
Portugal is op papier het goedkoopst. Elke legale resident uit een EU-land is begunstigde van de Serviço Nacional de Saúde, zonder premie. U vraagt een utente-nummer aan en u zit erin. Eigen bijdragen bestaan sinds 2022 alleen nog bij de spoedeisende hulp zonder verwijzing: 14, 16 of 18 euro, met een maximum van 40 euro per bezoek.
Reken wel af met een misverstand dat in de expatgroepen blijft rondzingen: er is géén vrijstelling voor 65-plussers meer. De vrijstellingenlijst kent zwangeren, minderjarigen, mensen met minstens 60 procent arbeidsongeschiktheid en huishoudens onder de inkomensgrens van 805,70 euro per persoon. Leeftijd staat er niet bij.
De keerzijde is de wachtlijst en het gebrek aan Nederlandstalige hulp. Een aanvullende particuliere polis kost bij de seniorenvariant van Multicare vanaf 83,17 euro per maand, volgens de tarieflijst van 2024. Let op de leeftijdspoortjes: het gewone Multicare-pakket sluit nieuwe verzekerden boven de 60 uit, Allianz stopt bij 65, en Médis accepteert tot 75 jaar maar legt wie na zijn 55ste instapt vanaf 70 jaar een eigen risico van 750 euro op bij ziekenhuisopname.
Frankrijk: drie maanden niets, dan 70 procent
Frankrijk laat u eerst wachten. Toegang tot de Protection universelle maladie krijgt u pas na drie maanden verblijf, en de kas toetst per geval of u wel verblijfsrecht heeft. Wie geen arbeidsinkomen heeft maar wel pensioen, is in de regel vrijgesteld van de gevreesde inactievenpremie van 6,5 procent. Premie nul, dus.
Alleen: het Franse basisstelsel vergoedt maar ongeveer 70 procent van het tarief, plus twee euro eigen bijdrage per consult. Een mutuelle is daarom geen luxe. Voor de leeftijdsgroep 56 tot 65 jaar liggen de gemiddelden dit jaar op 74 euro voor een magere polis, 96 euro voor een middenpakket en 155 euro voor ruime dekking. Voor een 60-jarige komt het gemiddelde uit op 107 euro per maand.
Er hangt bovendien een onbekende boven de Franse route. De begrotingswet van 30 december 2025 kondigt een nieuwe eigen bijdrage aan voor inactieve PUMa-gerechtigden die op grond van een verdrag geen Franse premie betalen — exact de groep waar het hier over gaat. Het bedrag is nog niet gepubliceerd.
|
Post per maand |
Spanje |
Portugal |
Frankrijk |
|
Publieke route |
€ 60 (convenio especial) |
€ 0 (SNS) |
€ 0 (PUMa, mits vrijgesteld) |
|
Wachttijd |
na 1 jaar aantoonbaar verblijf |
direct na registratie |
3 maanden |
|
Eigen bijdragen |
geen, maar medicijnen 100% zelf |
€ 14–18 bij spoed, max. € 40 |
± 30% plus € 2 per consult |
|
Particulier (60–65 jaar) |
€ 74–180 |
vanaf € 83 |
€ 74–155 (mutuelle) |
|
Leeftijdsgrens nieuwe polis |
Sanitas Residents tot 64 jaar |
Multicare standaard tot 60, Allianz tot 65 |
geen |
De verrassing: het CAK was vaak duurder
Hier wordt het pijnlijk voor iedereen die de wijziging als pure aanslag las. De verdragsbijdrage die het CAK inhield, is namelijk geen vast bedrag maar een percentage van uw pensioen: een nominaal deel van 157 euro per maand, plus 4,85 procent Zvw en 9,65 procent Wlz over uw inkomen, en dat totaal maal de woonlandfactor. Die factor is 0,4408 voor Spanje, 0,3205 voor Portugal en 0,8304 voor Frankrijk.
Reken het uit voor een bruto vroegpensioen van 45.000 euro, vóór aftrek van heffingskortingen, en u komt op ongeveer 287 euro per maand in Spanje, 209 euro in Portugal en 541 euro in Frankrijk. Bij 30.000 euro pensioen is dat 229, 166 en 431 euro.
|
Bruto vroegpensioen |
Verdragsbijdrage Spanje |
Portugal |
Frankrijk |
|
€ 30.000 |
€ 229 |
€ 166 |
€ 431 |
|
€ 45.000 |
€ 287 |
€ 209 |
€ 541 |
|
€ 60.000 |
€ 314 |
€ 228 |
€ 591 |
Zet die getallen naast de 60 euro van het convenio especial of de nul euro van de SNS, en de conclusie is oncomfortabel: voor wie een behoorlijk vroegpensioen heeft, was Nederland niet de goedkope optie maar de dure. Alleen in Frankrijk, met zijn hoge woonlandfactor en de verplichte mutuelle bovenop, houden de bedragen elkaar ongeveer in evenwicht.
"Het risico verschuift niet naar uw portemonnee maar naar de keuringsarts"
Waar het wél pijn doet
Het probleem van deze wijziging is geen prijsprobleem maar een toegangsprobleem. Het CAK vraagt niet naar uw bloeddruk. Een Spaanse of Portugese particuliere verzekeraar wel. Aandoeningen die u al had en niet meldde, zijn uitgesloten. Wachttijden lopen bij een seniorenpolis op tot acht maanden voor ziekenhuisopname, prothesen, chemotherapie en dialyse — precies de zorg waarvoor u een verzekering wilt. Overstapregelingen die die wachttijden schrappen, gelden alleen als u aantoonbaar al een jaar een particuliere polis had. Uw Nederlandse E104-verklaring bewijst wettelijke verzekeringstijd en werkt richting publieke stelsels; dat een commerciële verzekeraar in Alicante er wachttijden voor laat vallen, is nergens vastgelegd.
Daarbovenop komt het verblijfsrecht. Een economisch niet-actieve EU-burger moet bij inschrijving bestaansmiddelen en volledige ziektekostendekking aantonen. Portugal neemt daar een verklaring op erewoord voor, Spanje wil papieren zien, Frankrijk toetst bij de aanvraag. Geen polis kan dus betekenen: geen inschrijving, en zonder inschrijving geen toegang tot het publieke stelsel. Een kip-en-eiprobleem waar het overgangsjaar het meest wringt: in Spanje heeft u een jaar verblijf nodig voor het convenio, in Frankrijk drie maanden voor de PUMa, en die maanden moet u particulier overbruggen.
Wat u nu kunt doen
- Emigreert u dit najaar met vroegpensioen? Onderzoek serieus of vertrek en aanmelding bij het CAK vóór 1 november haalbaar zijn. Uitstel kost u zes jaar dekking.
- Wacht niet op de definitieve tekst. Vraag nu al bij een Spaanse of Portugese verzekeraar een gezondheidsverklaring en een premievoorstel aan, zodat u weet of u überhaupt geaccepteerd wordt.
- Ga in Spanje na of uw gemeente en regio het convenio especial soepel afgeven, en welk bewijs van een jaar verblijf zij verlangen.
- Reken in Frankrijk de mutuelle mee in uw begroting en houd rekening met een nieuwe, nog onbekende PUMa-bijdrage voor inactieven.
- Vraag vóór vertrek het formulier E104 of S040 aan bij uw Nederlandse zorgverzekeraar. Het bewijst uw verzekeringsverleden en voorkomt problemen bij het publieke stelsel in uw nieuwe woonland.
- Heeft uw partner al AOW en dus een CAK-verzekering? Vraag in het woonland of u meeverzekerd kunt worden. In sommige landen lukt dat alleen als u getrouwd bent.
De ironie van deze hervorming is dat de rekening voor veel emigranten omlaag gaat, terwijl de zekerheid verdwijnt. Nederland betaalde duur voor een systeem waarin niemand geweigerd werd. Vanaf november doet de markt het goedkoper, met een gezondheidsvragenlijst als toegangspoort.
Meer weten?
- CAK: emigreren met vroegpensioen, recht op CAK-zorgverzekering vervalt
- VBNGB: Nederland wil niet meer garant staan voor zorg van vervroegd gepensioneerden
- Grenzenloos: met vroegpensioen naar het buitenland, let op je zorgverzekering