Zolang je zelf geen kinderen hebt lijkt het heel erg eenvoudig. Je snapt er niks van dat sommige kinderen zich zo misdragen in gezelschap. Maar dan ben je zelf aan de beurt en dan blijkt het allemaal toch nog niet zo eenvoudig als je had gedacht.
‘Mag ik een koekje? Mag ik een koekje? Mááág ik een koekje?’ Wie kinderen heeft, kent het geluid. En wie ooit ‘oké, eentje dan’ heeft gezegd, weet hoe het de volgende keer gaat.
Dat is geen pech, maar een leerproces. Een kind dat merkt dat zeuren iets oplevert, probeert het opnieuw. Op opvoedsites circuleren lijstjes met eigenschappen die kinderen zouden ontwikkelen als zeuren níét werkt. Zo’n rijtje is vooral een opvoedkundige verwachting, geen onderzoeksuitkomst. Het principe eronder is wel breed gedeeld opvoedadvies.
Waarom toegeven averechts werkt
Zeuren is vaak een manier om aandacht te vragen of je zin te krijgen. Jonge kinderen uiten er ook honger, vermoeidheid of verveling mee, omdat ze de woorden daarvoor nog niet kennen.
Geeft een ouder toe, dan houdt dat het zeuren in stand. Zelfs mopperend reageren werkt als beloning, want ook negatieve aandacht is aandacht. Bij klein ongewenst gedrag, zoals zeuren, luidt het advies daarom: bewust geen aandacht geven totdat het stopt en meteen positief reageren zodra het kind weer normaal praat.
Reken wel op een dip. Wie hiermee begint, ziet het zeuren vaak eerst erger worden. Wie dan alsnog toegeeft, leert dat langer en harder zeuren loont.
Een nee dat na vijf minuten jengelen een ja wordt, is voor een kind geen nee, maar een les in volhouden.
Nee zeggen, gevoel serieus nemen
Niet toegeven is anders dan je kind negeren. Begin juist met benoemen wat je kind voelt en wil: ‘Je ziet de koekjes staan en je wilt er nog een. Dat snap ik, maar we gaan zo eten.’ Een kind dat zich gezien en gehoord voelt, heeft minder behoefte aan zeuren.
Laat daarna horen hoe het wél kan. Een vraag op gewone toon verdient een compliment, ook als het antwoord nee blijft. Bied iets aan wat wel mag, zoals even spelen tot het eten klaar is.
Niet toegeven aan zeuren is iets anders dan niet luisteren naar je kind.
Wat een kind ervan kan leren
Lukt die combinatie van begrip en duidelijkheid, dan krijgt een kind ruimte om vaardigheden te oefenen die in de populaire lijstjes terugkomen:
- Zelf een oplossing zoeken. Wie niet bij elk gejammer wordt gered, krijgt meer kans om het zelf te proberen. Eerst samen doen en later alleen helpt een kind vertrouwen te krijgen.
- Wachten. Dat is voor jonge kinderen lastig, maar het is te leren.
- Gevoelens onder woorden brengen. Ouders die emoties benoemen, geven hun kind de woorden om iets anders te doen dan jengelen.
- Frustratie loslaten. Een kind dat steun krijgt bij een teleurstelling, leert daar beter mee omgaan en kan daarna weer verder.
Een garantie is het niet; elk kind reageert anders. Maar de richting is duidelijk.
Zo pak je zeuren aan
- Benoem wat je kind voelt of wil.
- Vraag om het op een gewone toon te vragen, en doe het voor.
- Geef een compliment voor netjes vragen, ook als het antwoord nee blijft.
- Blijft het zeuren? Geef geen aandacht tot het stopt, en reageer daarna meteen positief.
Wanneer negeren niet de oplossing is
Negeren is bedoeld voor kleine dingen. Bij gevaarlijk gedrag, of gedrag dat echt niet kan, grijp je direct in. En het helpt als alle opvoeders hetzelfde doen: geeft opa wél toe, dan werkt de aanpak minder goed of duurt het langer.
Het vraagt dus vooral volharding van de volwassenen. Want het kind houdt het heus wel vol.
Meer weten?
- Zeurt jouw peuter? (Loes.nl)
- Negeren bij klein ongewenst gedrag (JGZ Almere)
- Hoe help je een kind omgaan met lastige situaties en emoties? (NJi)
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/10/13165420/131026BIN_2037408069_scp1.jpg)
