Donald Trump heeft Europese NAVO-partners onder zware druk gezet om militair mee te doen aan de Amerikaanse oorlog in Iran, en waarschuwt dat de alliantie een “zeer slechte” toekomst tegemoetgaat als Europa niet helpt bij het openhouden van de olieroute door de Straat van Hormuz.
In een telefonisch interview met de Financial Times zei de Amerikaanse president dat NAVO-bondgenoten moeten helpen om de strategische zeestraat te openen, waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliehandel doorgaat.
Volgens Trump is het “alleen maar passend” dat landen die profiteren van de olie uit de Golf – met name Europa en China – meebetalen én meevechten om de route veilig te houden.
Hij koppelde daar een harde waarschuwing aan: als er geen of een negatieve reactie uit Europa komt, “zal dat zeer slecht zijn voor de toekomst van de NAVO”. Het is niet voor het eerst dat Trump van de Navo af wil. Hj ziet niet veel in samenwerking met Europa
Trump riep China, Frankrijk, Japan, Zuid-Korea en het Verenigd Koninkrijk op om zich aan te sluiten bij een “team effort” om de Straat van Hormuz te “openen”. Hij wil dat bondgenoten onder meer mijnenjagers leveren – waar Europa er meer van heeft dan de VS – en speciale eenheden inzetten om “bad actors” langs de Iraanse kust uit te schakelen die met drones en zeemijnen “last veroorzaken” in de Golf.
Ook Beijing wordt rechtstreeks aangesproken: China zou volgens Trump “90 procent” van zijn olie via de zeestraat betrekken, en moet daarom helpen de blokkade te breken nog vóór zijn geplande top met Xi Jinping in Beijing eind deze maand.
Iran heeft de Straat van Hormuz feitelijk afgesloten sinds de VS en Israël ruim twee weken geleden hun oorlogscampagne begonnen, wat de vrees aanwakkert voor een nieuwe olieprijsschok.[
De Amerikaanse pogingen om de waterweg weer open te krijgen zijn tot nu toe grotendeels mislukt; de internationale olieprijs steeg zondagavond naar 106 dollar per vat, zo’n 45 procent hoger dan bij het uitbreken van de oorlog
Trump beweert dat de VS en Israël het Iraanse militaire vermogen in twee weken “essentieel gedecimeerd” hebben – Iran zou volgens hem nauwelijks nog marine, luchtmacht of luchtafweer over hebben en alleen “wat last” kunnen veroorzaken met zeemijnen.
In het interview richt Trump zijn ergernis expliciet op het Verenigd Koninkrijk, traditioneel gezien de trouwste bondgenoot van Washington.Na overleg met de Britse premier Keir Starmer klaagt hij dat Londen pas bereid was twee marineschepen te sturen toen de VS “de gevaarlijke capaciteiten van Iran al vrijwel hadden uitgeschakeld”, terwijl hij die schepen juist “voor de overwinning, niet erna” had geëist.
Trump herhaalt zijn oude kritiek dat de NAVO een “one way street” is: volgens hem hielpen de VS Europa met Oekraïne, terwijl Europa nu mogelijk niet bereid is terug te betalen in Iran.
Trump waarschuwt dat Washington klaarstaat om opnieuw toe te slaan op Kharg Island, het Iraanse olie-exportknooppunt, en desnoods de volledige olie-infrastructuur aan te vallen. Hij verwijst naar een recente bombardementsaanval op het eiland, waarbij “alles behalve de pijpleidingen” zou zijn geraakt, en zegt dat de VS die in “vijf minuten” kunnen vernietigen “zonder dat Iran daar iets tegen kan doen”.
Tegelijk erkent hij dat Europese bondgenoten al slachtoffer zijn geworden van de oorlog: een Franse soldaat kwam om bij een Iraanse drone-aanval in Irak en een Italiaans vliegtuig werd vernietigd op een basis in Koeweit.
De oorlog van de VS en Israël tegen Iran heeft de Straat van Hormuz de facto afgesloten, waardoor een vijfde van de wereldwijde oliehandel onder druk staat en de internationale olieprijs al is opgelopen tot 106 dollar per vat, zo’n 45 procent hoger dan bij het begin van het conflict.Voor Europa – veel afhankelijker van olie uit de Golf dan de VS – betekent dit directe inflatiedruk, risico op nieuwe energiearmoede en forse politieke stress voor regeringen die hun bevolking na de Oekraïne-crisis net hadden beloofd dat “de ergste energiepijn” achter de rug was.
Tegelijk zet Trump de NAVO-bondgenoten voor het blok: wie economisch profiteert van de Straat van Hormuz, moet volgens hem ook militair meehelpen om de route te beveiligen, met mijnenjagers en speciale eenheden die Iraanse “lastposten” langs de kust uitschakelen.Dat maakt van de energiecrisis meteen een loyaliteitstest binnen de NAVO: weigert Europa, dan dreigt een verdere erosie van het vertrouwen in Washington; gaat het wel mee, dan dreigt escalatie in Iran en intern verzet van Europese kiezers die geen “tweede Oekraïne” willen financieren en bevechten.
Daar komt bij dat Europese landen al slachtoffer zijn van het conflict – een Franse militair werd gedood door een Iraanse droneaanval in Irak en een Italiaans toestel werd vernietigd in Koeweit – terwijl Trump tegelijkertijd dreigt de Iraanse olie-infrastructuur verder plat te bombarderen, wat de olieprijs nóg harder kan opjagen.Voor Europa is de inzet dus dubbel: voorkomen dat de energiemarkt opnieuw explodeert én tegelijk proberen te vermijden dat de NAVO in een openlijke richtingenstrijd tussen Washington en Europese hoofdsteden terechtkomt.
:format(jpeg):fill(f8f8f8,true)/s3/static.nrc.nl/podcasts/wp-content/blogs.dir/131/files/2020/11/nrcpodcastfeatured-image1280x768v01vandaag.png)
