LONDEN (ANP) - Amnesty International stelt dat zeker 87 Iraanse functionarissen misdaden tegen de menselijkheid hebben begaan tijdens protesten vier jaar geleden in Iran. Bij de zogenoemde 'vrouw, leven, vrijheid'-betogingen stierven honderden mensen.

De demonstraties voor vrouwenrechten en tegen de regering begonnen na de dood van Mahsa Amini (22) in hechtenis. Zij was in september 2022 door de zedenpolitie opgepakt omdat ze haar haar niet goed zou hebben bedekt. Er volgde een periode van massaal protest, geleid door vrouwen. De acties werden met veel geweld onderdrukt. Ook buiten Iran vonden demonstraties plaats.

Amnesty heeft woensdag zijn bevindingen over het geweld gedeeld in een rapport, vier jaar na het begin van de opstand. De mensenrechtenorganisatie schrijft daarin over onder meer moord, marteling, verkrachting, vervolging en willekeurige gevangenneming. Amnesty pleit voor strafrechtelijk onderzoek. Zes van de 87 personen zouden inmiddels zijn overleden, onder wie de opperste leider Ali Khamenei.

Betogers en omstanders

Amnesty zegt de groep te hebben geïdentificeerd met behulp van onder meer beelden, officiële documenten en interviews met 270 mensen, inclusief betogers, ooggetuigen, advocaten en medici. Amnesty stelt dat de lijst niet compleet is, maar wel laat zien dat de betrokkenheid zich "uitstrekt van hoogste niveaus van het Iraanse veiligheidsapparaat tot functionarissen die werken op provinciaal en districtsniveau".

In het rapport wordt ook de dood van 377 betogers en omstanders gemeld. De Iraanse veiligheidstroepen zouden het merendeel hebben gedood bij het uiteendrijven van demonstraties. Zo zouden ze op menigtes hebben geschoten en vluchtende betogers achterna hebben gezeten. Anderen stierven volgens Amnesty in gevangenschap, na hun vrijlating of onder verdachte omstandigheden.

De straffeloosheid maakte de weg vrij voor meer geweld in Iran, zoals begin dit jaar, stelt de mensenrechtenorganisatie. Toen werden duizenden mensen gedood bij demonstraties tegen het regime. Amnesty waarschuwt dat het uitblijven van gerechtigheid bijdraagt aan de normalisering van moorden tijdens massademonstraties.

DEN HAAG (ANP) - De Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte is voor het eerst in persoon verschenen bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Dat gebeurde tijdens een voorbereidende zitting in de zaak tegen hem. Hij wordt verdacht van misdaden tegen de menselijkheid bij zijn gewelddadige aanpak tegen drugs.

De 81-jarige Duterte was sinds maart 2025 niet meer in het openbaar gezien. Hij werd kort na zijn arrestatie op de luchthaven van Manilla overgebracht naar een gevangenis in Nederland. Enkele dagen later verscheen Duterte via een videolink bij zijn eerste hoorzitting voor het strafhof, waarbij hij vermoeid oogde. Daarna is hij niet meer bij zittingen gezien.

ROTTERDAM (ANP) - Bereikbaarheid wordt een nog groter probleem voor de regio Rotterdam. Dat zei burgemeester Carola Schouten tijdens het Miljoenenontbijt in Rotterdam. De burgemeester van Rotterdam ziet dat het kabinet in de miljoenennota een stap zet met investeringen in onderhoud, "maar het is bij lange na niet genoeg".

"Bereikbaarheid wordt een groot issue. Dat is het al, maar het wordt steeds meer", zei Schouten.

Met name de geplande renovatie van de Van Brienenoordbrug gaat de komende jaren voor problemen zorgen in de regio Rotterdam. Dagelijks gaan er ongeveer een kwart miljoen voertuigen over de brug in de A16 en daarmee is het een van de drukste snelwegen van Nederland. De burgemeester zegt over de gevolgen hiervan in gesprek te gaan met ondernemers en werkgevers. Onder meer om te bespreken hoe de haven bereikbaar gehouden kan worden.

"Bereikbaarheid is cruciaal voor deze regio. Als we willen dat de economische groei aantrekt, zal dat een randvoorwaarde zijn die we echt moeten aanpakken", aldus Schouten.

STRAATBURG (ANP) - Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie wil een nieuwe Europese organisatie voor kritieke grondstoffen in de strijd tegen China. Dat zei ze in haar jaarlijkse toespraak, de State of the Union, waarin ze de politieke punten voor de EU uiteenzet. Wie in die Europese organisatie moet plaatsnemen, zei ze niet.

Kritieke grondstoffen zijn bijvoorbeeld lithium, kobalt, nikkel, mangaan en wolfraam. "Voor veel kritieke grondstoffen zijn we voor meer dan 80 procent afhankelijk van China; voor sommige zeldzame aardmetalen zelfs voor 90 procent. We hebben al veel gedaan, maar we zijn niet de enigen die proberen te diversifiëren."

"We moeten dringend zorgen voor de aanvoer en de opbouw van onze voorraden. Geen enkel land kan dit alleen. We moeten dus groter denken", zei ze over de noodzaak van de nieuwe organisatie. Daarmee hoopt ze voorraden van de grondstoffen op te slaan "voor elektrische auto's, chips en batterijen, schone technologie en defensie".

Meer dan de helft van de Nederlandse werknemers krijgt in het eerste ziektejaar het volledige loon doorbetaald via de cao. Een van de zes scenario's die het kabinet onderzoekt, zou die aanvulling bij wet aan banden leggen.

Wat het kabinet op tafel legt

Minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie stuurde begin september een Kamerbrief met zes scenario's om de loondoorbetaling bij ziekte te hervormen, schrijft Flexmarkt op basis van Facto. Wettelijk moet een werkgever een zieke werknemer 104 weken lang minimaal 70 procent van het loon doorbetalen. In de meeste cao's is die 70 procent in het eerste jaar aangevuld tot 100 procent, en komt de totale doorbetaling over twee ziektejaren uit op meer dan 170 procent van het jaarloon.

Een van de onderzochte scenario's beperkt die bovenwettelijke aanvulling wettelijk. Volgens de minister verminderen bovenwettelijke aanvullingen de financiële prikkel voor zieke werknemers om snel weer aan het werk te gaan, meldt Taxence. Tegelijk erkent het ministerie zelf dat zo'n ingreep raakt aan de contractvrijheid en het recht op collectief onderhandelen.

Jouw cao-afspraak staat op het spel.

Vakbond: 'niet aan het kabinet'

CNV reageert fel. Voorzitter Hans van den Heuvel noemt de Kamerbrief "zeer schadelijk" en vindt dat het kabinet niets te zoeken heeft aan de cao-tafel, zo meldt Flexmarkt. Een wettelijke beperking zou ingrijpen in afspraken die vakbonden en werkgevers aan de onderhandelingstafel zelf hebben gemaakt.

MKB-Nederland: urgentie ja, keuze nee

Aan werkgeverskant is het beeld verdeeld. MKB-Nederland-voorzitter Marijke Vuik is positief dat Aartsen de urgentie ziet, maar noemt een keuze voor een van de scenario's "voorbarig", aldus Flexmarkt. Volgens haar moet daarover de komende tijd verder worden gesproken in de polder en de politiek.

Wat je kunt verliezen

Wie nu via een cao bij ziekte 100 procent doorbetaald krijgt, merkt financieel weinig. Maar als het kabinet bovenwettelijke aanvullingen bij wet begrenst, kun je bij langere ziekte terugzakken naar het wettelijke minimum van 70 procent, zonder dat je vakbond daar namens jou iets tegen kan doen. Hoe groot de verschillen met het buitenland zijn, schreven we eerder. Ook de drie minder bekende maatregelen uit dezelfde Kamerbrief raken je baan.

Nog geen concreet plan

Het kabinet spreekt nadrukkelijk nog geen voorkeur uit: de zes scenario's zijn bedoeld als basis voor gesprekken met de Kamer en sociale partners. Maar voor miljoenen werknemers is de conclusie nu al concreet. De afspraak dat je bij ziekte volledig wordt doorbetaald, is geen wettelijk recht. Het is een cao-afspraak. En die blijkt niet onaantastbaar.

Bronnen: Flexmarkt · Taxence · Salaris Vanmorgen

DEN HAAG (ANP) - Geert Wilders verzoekt het kabinet om snel inzage te geven in een vroeger concept van de begroting voor volgend jaar. Aan het begin van de Algemene Politieke Beschouwingen verwees de PVV-leider naar een publicatie van dagblad NRC waarin werd geciteerd uit een conceptbegroting. Hij heeft het kabinet verzocht om deze binnen een halfuur naar de Tweede Kamer te sturen.

Het gaat om het voorstel voor een begroting dat minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) in augustus neerlegde bij de top van de coalitie en het kabinet. Bij D66 en CDA werd dit concept niet goed ontvangen, omdat de plannen te veel naar rechts zouden leunen, schrijft NRC.

DEN HAAG (ANP) - PRO-leider Jesse Klaver vindt dat financiënminister Eelco Heinen (VVD) het kabinet in gevaar brengt door zijn houding in de begrotingsonderhandelingen. Volgens Klaver wil Heinen dat het alleen op zijn manier gaat en staat hij te weinig open voor inbreng van oppositiepartijen. Dat Heinen inschatte dat de oppositie de begroting toch niet zal wegstemmen, vindt Klaver "onverstandig".

Dat typeert volgens hem de houding van Heinen in het begrotingsproces. "En dat is niet zonder gevaar voor het kabinet." Klaver vroeg zich voorafgaand aan de Algemene Politieke Beschouwingen af wie de regie heeft in het kabinet. "Vandaag hebben we gelukkig niet het debat met de minister van Financiën, maar met de premier."

De coalitie heeft geen meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer en moet daarom op zoek naar steun bij oppositiepartijen. NRC berichtte op basis van de conceptbegroting dat Heinen 'over rechts' wilde en vooral naar JA21 en SGP wilde bewegen. Hierover ontstond conflict in het kabinet.

Elizabeth Moselakgomo ging op 10 september 's middags hardlopen in Kempton Park, zoals altijd. Haar achtjarige dochter merkte rond half zeven dat haar moeder niet was thuisgekomen. Twee dagen later werd het lichaam van de 38-jarige gevonden langs York Street in Rhodesfield, half ontkleed en met blauwe plekken, op een steenworp van een grote snelweg en een luchthavenhotel.

Ze was het zesde lichaam. Inmiddels staat de teller op acht.

Acht vrouwen, één klein gebied

Alle vondsten liggen in Ekurhuleni, het industriegebied ten oosten van Johannesburg. De eerste vrouw werd op 15 juli gevonden in een open veld bij de snelweg R21, naakt en vastgebonden met kabelbinders. Daarna volgden 24 augustus, twee keer 7 september, 10 september, 12 september, 14 september en 15 september. Kempton Park, Olifantsfontein, Clayville, KwaThema: steeds hetzelfde patroon van een gedumpt lichaam, vaak naakt of half gekleed, met kneuzingen en soms sporen van seksueel geweld. Van de acht vrouwen zijn er tot nu toe twee geïdentificeerd.

"De overeenkomsten zijn zorgwekkend genoeg om een openbare waarschuwing uit te vaardigen en het onderzoek op te voeren."

De politie houdt alles open

Er is één man aangehouden, twee dagen na de eerste vondst in juli. Verder is er geen verdachte. Een multidisciplinair rechercheteam met specialisten van de moordbrigade en een eenheid voor onderzoekspsychologie bekijkt of de zaken verband houden met elkaar. Waarnemend minister van Politie Firoz Cachalia noemt het voorbarig om over een patroon te spreken en houdt het op afzonderlijke gebeurtenissen. Andere onderzoekers sluiten juist niet uit dat één dader, meerdere daders of navolgers achter de reeks zitten. Wat er intussen wél is: een beloning van 400.000 rand, ruim 21.000 euro, voor de tip die tot een doorbraak leidt.

Kader — waar het om gaatAcht vrouwenlichamen, gevonden tussen 15 juli en 15 september 2026 in Ekurhuleni bij Johannesburg. Twee slachtoffers zijn geïdentificeerd, één man is aangehouden voor de eerste zaak. De politie heeft geen seriemoordenaar bevestigd en heeft een beloning van 400.000 rand uitgeloofd. President Cyril Ramaphosa liet de zaken tot prioriteit verklaren.

Vrouwen krijgen het advies, niet de bescherming

Het politieadvies aan vrouwen in Kempton Park en Rhodesfield: wees uiterst voorzichtig en ga alleen in groepen wandelen, sporten of hardlopen. De gemeente Ekurhuleni activeerde op 14 september een operationeel centrum en beloofde meer blauw op straat tijdens de ochtendspits en de late middag, precies de momenten waarop joggers en werkenden buiten zijn.

"Deze incidenten veroorzaken angst en onzekerheid in onze gemeenschappen, met name onder vrouwen."

Een land dat hier niet van opkijkt

Zuid-Afrika registreerde in de drie maanden van april tot en met juni 5.427 moorden, gemiddeld zo'n zestig per dag. Onder hen waren 569 vrouwen: ruim zes per dag. Dat de cijfers licht dalen, met bijna zes procent minder moorden dan een jaar eerder, verandert weinig aan het dagelijkse gevoel van onveiligheid. Femicide in Zuid-Afrika hoort tot de hoogste ter wereld, en de moorden bij Johannesburg vallen midden in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van november. President Cyril Ramaphosa zei dat geen steen onomgekeerd blijft.

Voor de families van zes nog niet geïdentificeerde vrouwen is dat voorlopig een belofte zonder naam.

Meer weten?

• NOS: Zevende dode vrouw gevonden bij Johannesburg, politie waarschuwt vrouwen
• NU.nl: In twee maanden tijd zeven vrouwen dood aangetroffen bij Johannesburg
• RTL Nieuws: Zuid-Afrika in shock, reeks vrouwenmoorden zonder dader

AMSTERDAM (ANP) - In de kelderbox aan de Remijden in Amsterdam-Osdorp waar op 12 juni een explosie was, lag ook een "wapenarsenaal", zei de officier van justitie woensdag tijdens een eerste openbare zitting in de rechtbank in Amsterdam.

In het puin werden onder meer een pistool aangetroffen en een mitrailleur met een vulpatroon voor tweehonderd kogels, aldus de officier.

Door de explosie bij het bijgebouw van de flat, onder een sportschool, raakten zeven mensen gewond, van wie twee ernstig. Ook de verdachten raakten gewond. De voet van Yassine B. (23) werd afgerukt en later teruggevonden in het puin. Hij lag lange tijd in coma, maar is inmiddels bij kennis. B. mist twee benen, delen van een hand en heeft een oog- en oorbeschadiging. Nawfal T. (24) liep zeer ernstige brandwonden op.

Plofkraken

Volgens justitie waren de verdachten bezig met het maken van zogenoemde fasciapakketten. Deze pakketten met flitspoeder worden gebruikt bij plofkraken.

De volgende zitting in deze zaak staat gepland op 1 december.

DEN HAAG (ANP) - De politie deelt woensdagochtend weinig informatie over het onderzoek naar de sabotages op het spoor van dinsdag. Volgens een woordvoerster wordt met onder andere het Openbaar Ministerie uitgezocht "wat er allemaal loopt". "We zijn hard bezig. Het is heel groot, omvangrijk, op verschillende plekken in het land, dus we zijn alles goed aan het nagaan. Het loopt volop."

De woordvoerster zegt niet te weten of er bij de politie al tips of claims zijn binnengekomen. "Daar is nog geen informatie over."

Onderzoek op en rond het spoor valt onder de verantwoordelijkheid van de politie-eenheid Landelijke Expertise en Operaties. Die werkt daarin samen met de regionale eenheden.

Dinsdag, Prinsjesdag, zijn op zeker 35 plaatsen voorwerpen op het spoor gelegd of bevestigd. Dat leidde tot een flinke verstoring van het treinverkeer in een groot deel van het land.

STRAATSBURG (ANP) - Het was "de zomer van de waarheid" qua klimaatverandering vanwege de bosbranden, zei voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen in haar jaarlijkse toespraak State of the Union. "Europa kan, moet en zal op koers blijven voor onze klimaatdoelen", zei ze in Straatsburg.

Behalve het voorkomen van klimaatverandering, moet Europa zich er ook naar aanpassen. "We moeten onze paraatheid aanzienlijk opvoeren", zei ze. Daarvoor wil de Commissie volgende maand de honderd kwetsbaarste gebieden in kaart brengen en kijken of het risicobeheer daar mogelijk moet worden opgeschroefd.

Ook wil de Commissie een gezamenlijke alliantie voor klimaatverzekeringen en een Europees hitteplan voorstellen. In die laatste moeten betere waarschuwingssystemen voor burgers worden opgesteld. Ook moeten Europese steden zich beter kunnen aanpassen aan hitte en plekken van verkoeling bieden. "Er mag geen herhaling komen van deze zomer", zei ze.

The stark reality is this: we don’t know how to maintain control of these systems. But there are actions we can take

With Jacob Coxon’s resignation from Anthropic, we have reached the AI risk tipping point. Millions of people are finally coming to understand what experts have known for years: AI companies have been gambling with all of our lives, and the odds are not good.

In response, the Anthropic CEO, Dario Amodei, has introduced a proposal for “pacing the frontier”, endorsed by Sam Altman and Elon Musk. Can we breathe a sigh of relief? Are we about to step back from the edge of extinction?

Amodei envisions a slowdown of one to two years, resulting in “profound progress” on technical safety measures. But that’s not what humanity needs right now. What we need is a plan in which we’re confident AI isn’t going to kill us, and this isn’t it.

• Monaco and Bahrain among additional sprint hosts

• 24-race schedule includes returns to Turkey and Portugal

Formula One has announced its calendar for 2027, with an increase in sprint races to 10 events, including at Monaco, and the addition of meetings in Portugal and Turkey.

The season of 24 races will open in Bahrain, while the British grand prix at Silverstone is to take place on the weekend of 2-4 July. All four races in the Middle East are scheduled to take place in their normal slots.

Leaked documents and testimony reveal extent of regime’s crackdown in 2022 and how it paved the way for more brutal killings of protesters this year

Iranian security forces “coordinated” the killing, torture and sexual abuse of hundreds of people who took part in the women-led nationwide protests in September 2022, according to leaked state documents and interviews.

Tens of thousands of people, including children, took to the streets of towns and cities across Iran after the death in custody of Mahsa Amini, a 22-year-old Kurdish woman, after her arrest by the “morality” police for allegedly not complying with the country’s hijab regulations.

Soms zie je een zogeheten nabeeld als je je ogen sluit. Hoe kan fel licht blijven nawerken?

Goudhamster Mollie uit Utrecht begint elke avond om tien uur aan een intervaltraining. „Tussendoor stopt hij af en toe om te eten of te plassen.”