Je telefoon gaat en iemand van 'de bank' zegt dat er iets mis is met je rekening. Op je scherm staat het nummer van je bank. De beller noemt een naam die echt bij die bank voorkomt. Een uur later ben je nog steeds met hem aan het praten. Zo raakten dertig mensen, vooral ouderen, hun geld kwijt. Vier jonge mannen uit Groningen stonden daarvoor op dinsdag 27 oktober voor de rechtbank in Roermond, meldt L1 Nieuws.
Sommige slachtoffers werden vier uur aan de lijn gehouden.
De verdachten zijn tussen de 22 en 26 jaar oud. Volgens het Openbaar Ministerie maakten ze in twee maanden dertig slachtoffers. L1 Nieuws schrijft dat die slachtoffers uit heel Nederland komen, maar voor een groot deel uit Limburg. Er werd onder meer aangifte gedaan in Kerkrade, Schinveld, Venlo, Valkenburg, Roermond, Beek, Geleen en Swalmen.
Over de hoogte van de buit lopen de bronnen uiteen. Volgens L1 Nieuws en RTV Noord maakten de slachtoffers samen meer dan €300.000 over. Het OM houdt het in zijn persbericht op ruim €76.000 buit bij de oudere slachtoffers.
Tegen drie mannen eist het OM een celstraf van 4 tot 4,5 jaar. De vierde had volgens het OM een kleinere rol. Tegen hem zijn een taakstraf en een voorwaardelijke celstraf geëist. De rechtbank doet op 18 december uitspraak.
De bellers gebruikten volgens L1 Nieuws de namen van mensen die echt bij de bank werken. Ook lieten ze het telefoonnummer van een bank op het scherm van het slachtoffer verschijnen. Wie de naam controleert of het nummer herkent, voelt zich daardoor juist gerustgesteld.
De slachtoffers werden ook niet toevallig gekozen. Bij een van de verdachten vond de politie een Excel-bestand met persoonsgegevens, gesorteerd op leeftijd. De oudste was 88 jaar. Volgens RTV Noord belden de mannen de kwetsbaarste mensen als eerste. In totaal werden meer dan 1.700 mensen gebeld. De meesten trapten er niet in of namen niet op.
Dat oplichters zo lang aan de lijn blijven, is geen toeval. Vorig jaar zei de politie in Oost-Brabant tegen Omroep Brabant dat criminelen vaak veel weten over hun slachtoffers en daardoor snel vertrouwen winnen. In die zaak bleef een ouder echtpaar vijf uur aan de telefoon.
Kwetsbare ouderen zijn soms uren aan de lijn gehouden.
De slachtoffers kregen bijna allemaal hetzelfde verhaal te horen. Vaak moesten ze een programma installeren waarmee de oplichters hun computer konden overnemen. Anderen moesten hun pinpas met pincode meegeven aan iemand die aan de deur kwam. Het geld ging volgens L1 Nieuws eerst naar een Italiaanse rekening op naam van een Rus. Een klein deel werd omgezet in crypto, de rest ging naar tientallen Duitse rekeningen.
Eén slachtoffer vertrouwde het niet en waarschuwde de politie toen iemand de pinpas kwam ophalen. Via de telefoons waarmee was gebeld, kwam de politie bij de verdachten uit. Daarna werden ze afgeluisterd en uiteindelijk aangehouden om verdere schade te voorkomen.
- Je pincode, inloggegevens of wachtwoorden. Volgens de politie vragen banken daar nooit om, niet via de telefoon en niet via een sms.
- Je pinpas meegeven. Een bank stuurt geen medewerker of koerier om je pas op te halen.
- Een app of programma installeren waarmee iemand op afstand op je computer of telefoon kan meekijken.
- Meteen handelen omdat je geld anders weg is. Oplichters zetten mensen met een vast script onder druk, zegt de politie.
Twijfel je? Hang dan op en bel zelf je bank via het nummer op je pas of op de website. De politie raadt aan te wachten tot je echt iemand aan de lijn hebt. Dan kun je controleren of wat je net is verteld klopt.
Ook als het nummer van je bank op je scherm staat, kan het een oplichter zijn.
In deze zaak hebben de banken de schade van de slachtoffers vergoed, meldt L1 Nieuws. Dat gebeurt niet altijd. Het hangt er vooral van af wie het geld heeft verplaatst:
- Deed de oplichter de betalingen zelf, bijvoorbeeld met je pas of via je overgenomen computer? Dan moet de bank in principe terugbetalen, tenzij je grof nalatig was. In april stelde het klachteninstituut Kifid die grens hoger: van grove nalatigheid is pas sprake als je wist dat je opgelicht kon worden en toch deed wat de oplichter zei.
- Maakte je het geld zelf over omdat de beller dat zei? Dan hoeft de bank meestal niets te vergoeden. In juni oordeelde Kifid dat SNS twee klanten niet hoefde te compenseren. Zij hadden zelf €59.000 overgemaakt en daarvoor hun daglimiet verhoogd. De bank is in zo'n geval alleen aansprakelijk als ze haar zorgplicht heeft geschonden.
Ben je opgelicht? Bel dan meteen je bank en doe aangifte, zo adviseert de politie. Waarom je bank het geld eerst moet terugstorten, lees je in ons eerdere stuk over terugbetalen na bankhelpdeskfraude. Hoe oplichters je pinpas via je telefoon leeghalen, lees je in ons stuk over de NFC-oplichting.
Bronnen: L1 Nieuws, RTV Noord, Openbaar Ministerie, Headliner, Headliner Crime, Omroep Brabant, Politie, Rijnmond, AMBT Advocaten, Banken.nl, MAX Meldpunt, Traders Union
