Een paus die zelf, vanaf het raam boven het Sint-Pietersplein, vertelt dat hij geopereerd moet worden: dat zie je niet vaak. Paus Leo XIV (71) maakte zondag na het angelusgebed bekend dat artsen een knobbeltje in zijn long hebben gevonden. "Het is goed gelokaliseerd en ook goed ingekapseld."
Dinsdag aan het eind van de ochtend wordt hij opgenomen in het Gemelli-ziekenhuis in Rome. De precieze datum van de operatie is nog niet bevestigd. Na de ingreep blijft hij naar verwachting ongeveer een week in het ziekenhuis.
De vraag die iedereen bezighoudt: hoe ernstig is dit?
Een nodule is een klein, afgegrensd plekje weefsel in de long, kleiner dan drie centimeter. Zo'n plekje wordt meestal bij toeval ontdekt op een röntgenfoto of CT-scan. Bij de paus kwam het naar boven tijdens routinecontroles, niet door klachten.
Dan het geruststellende nieuws: de meeste longnodules zijn goedaardig. Vaak gaat het om littekenweefsel van een oude infectie of om een onschuldig lymfekliertje. Een scherp afgegrensde nodule kan er zelfs op wijzen dat kanker minder waarschijnlijk is.
Hier zit de nuance. Kleine nodules worden vaak eerst gevolgd met een nieuwe scan na zes tot twaalf maanden. Besluiten artsen meteen tot een operatie, zonder eerst een biopt te nemen? Dan kan dat erop wijzen dat ze zich meer zorgen maken over wat ze op de scan zien.
Tegelijk is opereren bij een fitte patiënt een gangbare route. Een naaldbiopt in de long is lastig en levert niet altijd genoeg informatie op. Als het knobbeltje wordt weggehaald en onder de microscoop gaat, krijgen artsen een definitief antwoord.
Dan is het moment van ontdekken bepalend. In Nederland leeft na vijf jaar ongeveer 69 procent van de mensen bij wie niet-kleincellige longkanker in stadium 1 is gevonden. Bij stadium 4, met uitzaaiingen, is dat zo'n 10 procent.
Vroeg ontdekte longkanker is dus vaak goed te behandelen. Soms is de operatie zelfs de hele behandeling. Pas het weefselonderzoek laat zien of er nog iets nodig is.
Opvallend: ongeveer één op de vijf mensen met longkanker heeft nooit gerookt. Van Leo is niet bekend dat hij rookt. Hij had ook geen bekende gezondheidsproblemen en houdt zich fit met tennis en zwemmen.
Bij een kleine ingreep lopen patiënten vaak binnen een dag of twee weer rond. Wordt er meer longweefsel weggehaald, dan kan volledig herstel drie tot vier weken duren. Op zijn leeftijd mogelijk langer.
Er zijn al afspraken geschrapt, waaronder de mis van woensdag op het Sint-Pietersplein. De grote reis naar Uruguay, Argentinië en Peru, vanaf 6 november, staat voorlopig nog.
Die openheid valt op. Over de gezondheid van paus Franciscus, die in april 2025 overleed na een lange ziekenhuisopname, kwam informatie vaak mondjesmaat en soms verwarrend naar buiten. Franciscus miste bovendien al sinds zijn jonge jaren een deel van een long.
Leo kiest een andere aanpak: het zelf vertellen voordat het uitlekt. Of het knobbeltje goed- of kwaadaardig is, wordt pas duidelijk na het weefselonderzoek.
- NOS: Paus Leo moet operatie ondergaan vanwege longknobbel
- Kanker.nl: Overlevingscijfers van niet-kleincellige longkanker
- Longkanker Nederland: Is een longnodule kanker?