Harp therapist serenades lemurs, rhinos and fish at Canberra's National Zoo and Aquarium.
These lemurs like to move it, move it to the sound of a harp.
Harp therapist Alison Ware provides musical enrichment for animals at Canberra's National Zoo and Aquarium, adapting what she plays to suit different species.
Ukrainian president will be first overseas visitor for new British prime minister
Volodymyr Zelenskyy will become Andy Burnham’s first overseas visitor as prime minister, in a visit that Burnham said underlined Britain’s “unwavering” backing for Ukraine.
Less than two weeks after Keir Starmer travelled to Kyiv for the final foreign visit of his prime ministership, the Ukrainian president will on Monday join Burnham at a naval base where Ukrainian forces have been receiving training.
Continue reading...It’s set in a UK racked by an unbearable heatwave and the rise of extremism – this adaptation of the 2010 novel feels horrifyingly apt
When The Rapture by Liz Jensen was first published, in 2010, it was set in a near-future when temperatures in the UK are rising to unbearable heights, culty-Christian groups with apocalyptic bents are springing up all over the place and there is a growing sense that the world is going mad. Swap out “culty-Christian” for “political extremists bent on embracing the apocalypse rather than trying to save us from it” and it would be a deluded soul indeed who wouldn’t place it among fiction’s more prescient offerings.
The adaptation that has arrived on our screens 16 years later – a study in physical and mental discomfort – is the perfect accompaniment to our current record-breaking, fear-inducing heatwave, and gains a lot of power from our growing collective awareness that the future is finally here.
Continue reading...Israeli prime minister says ICC’s war crime charges are ‘bogus’ and plans to be in New York for UN gathering this fall
Benjamin Netanyahu said on Sunday that Zohran Mamdani, the New York City mayor, is “fomenting hate” by calling the Israeli prime minister a war criminal who should be arrested over Israel’s war in Gaza if he visits the city for the United Nations general assembly.
Netanyahu said he intends to be in New York in September to address the annual UN gathering of world leaders, despite the mayor’s suggestion that he is not welcome. Mamdani said on Wednesday that while New York City does not have legal authority to execute an arrest warrant issued by the world’s top war crimes court, he encouraged the federal government to do so.
Continue reading...Hamilton questions strategy after finishing fifth
Briton lost place after penalty for speeding in pit lane
Lewis Hamilton expressed frustration with his Ferrari team after he dropped points in the title battle against Mercedes’ Kimi Antonelli at the Hungarian Grand Prix, while Lando Norris returned to form with the defending world champion claiming his first race victory of the season.
Hamilton finished in fourth place on the track at the Hungaroring but, with a five-second penalty imposed for speeding in the pit lane, he was classified as fifth in the race won by McLaren’s Norris, with Max Verstappen second for Red Bull and Antonelli third.
Continue reading...
The drivers and teams react to all the action at the Hungaroring for the 2026 Hungarian Grand Prix.
Oscar Piastri has admitted “everything that could have gone wrong did” as he went from challenging for victory in the Hungarian Grand Prix to a painful retirement – via an unusual run-in with Carlos Sainz’s Williams.
Lewis Hamilton’s title ambitions suffered another blow as he finished fifth at the Hungarian Grand Prix.
The Aston Martin drivers have shared their thoughts after the first race day outing of an upgraded AMR26 at the Hungarian Grand Prix.
270,000 people have been displaced by wildfires in France and Spain, reports the Guardian. A wildfire even forced evacuations in Scotland.
And wildfires "have now scorched four million acres of land in the U.S.," reports NPR, as tens of millions of people in North America "are continuing to endure hazardous smoke from out of control wildfires burning across Canada and the Western U.S."
At America's National Interagency Fire Center, NPR's wildfire correspondent says all of America's firefighting resources have now been deployed across the country. "So if we get another big fire, we're in trouble... International aid could be harder to come by if the situation in Southern Europe gets worse and firefighters are going to be needed there."
Meanwhile Toronto was blanketed this week "with eye-watering, cough-inducing soot," writes a climate-change reporter for the Toronto Star newspaper, "briefly giving us the worst air quality in the world." But looking to the future after a wildfire that's 50% larger than any in Ontario's history (315,000 hectares or 778,331 acres), he had this to say about the eye-watering smoke. "It will be back." The article's headline warned of "Our smoke-filled future" and how Canada "must prepare for bigger wildfires, every summer — forever."
Even if global carbon emissions were cut dramatically, so long as any greenhouse gases are being put into the atmosphere, climate scientists say the world will continue to get hotter. And as the temperature rises, the forests dry out and the wildfires will get bigger, stronger and more frequent. "It's not going to get better. It's going to get worse," said Edward Struzik, a fellow with the Institute for Energy and Environmental Policy at Queen's University and the author of Dark Days at Noon: the Future of Fire . "These fires aren't going away. Toronto is going to get smoke every summer...."
The best solution would have been to dramatically cut emissions years ago. The harsh scientific reality is there's nothing we can do to stop wildfire smoke from blanketing cities for a few days every summer — and it's going to continue for decades to come. We're all going to need to buy air purifiers and masks and get used to it....
"The idea that we can thin our way through the boreal forest boggles the mind," [says Zeke Hausfather, a climate scientist at Berkeley Earth, an independent non-profit research organization]. "There aren't enough people in Canada to do that." The boreal forest in Canada is an enormous and largely roadless expanse bigger than the entire European Union. In comparison, America's much smaller forests are criss-crossed by roads, making firefighter access much quicker and easier. And the nature of the forests is fundamentally different as well, said Hausfather, who wrote an article summarizing research on the subject. "Western U.S. forests have evolved for frequent low-level fires that burn out the undergrowth — usually every five to 30 years," he said. "Historically, before fire suppression, fires would burn through, and they wouldn't actually kill the trees. They'd just kill smaller trees and clear out the brush."
"The boreal forest is a fundamentally different beast," he said. "It's an ecosystem designed to burn." With smaller, more densely packed trees, the boreal is wetter and colder and doesn't burn anywhere near as often — every 100 to 200 years on average, Hausfather said. But when fire does erupt, it's often much more intense, burning up into the canopy and levelling everything in its path... Clearing out the dead wood on the ground wouldn't prevent, or even slow, the canopy fires that sweep the boreal, said Hausfather.
And wildfires "have now scorched four million acres of land in the U.S.," reports NPR, as tens of millions of people in North America "are continuing to endure hazardous smoke from out of control wildfires burning across Canada and the Western U.S."
At America's National Interagency Fire Center, NPR's wildfire correspondent says all of America's firefighting resources have now been deployed across the country. "So if we get another big fire, we're in trouble... International aid could be harder to come by if the situation in Southern Europe gets worse and firefighters are going to be needed there."
Meanwhile Toronto was blanketed this week "with eye-watering, cough-inducing soot," writes a climate-change reporter for the Toronto Star newspaper, "briefly giving us the worst air quality in the world." But looking to the future after a wildfire that's 50% larger than any in Ontario's history (315,000 hectares or 778,331 acres), he had this to say about the eye-watering smoke. "It will be back." The article's headline warned of "Our smoke-filled future" and how Canada "must prepare for bigger wildfires, every summer — forever."
Even if global carbon emissions were cut dramatically, so long as any greenhouse gases are being put into the atmosphere, climate scientists say the world will continue to get hotter. And as the temperature rises, the forests dry out and the wildfires will get bigger, stronger and more frequent. "It's not going to get better. It's going to get worse," said Edward Struzik, a fellow with the Institute for Energy and Environmental Policy at Queen's University and the author of Dark Days at Noon: the Future of Fire . "These fires aren't going away. Toronto is going to get smoke every summer...."
The best solution would have been to dramatically cut emissions years ago. The harsh scientific reality is there's nothing we can do to stop wildfire smoke from blanketing cities for a few days every summer — and it's going to continue for decades to come. We're all going to need to buy air purifiers and masks and get used to it....
"The idea that we can thin our way through the boreal forest boggles the mind," [says Zeke Hausfather, a climate scientist at Berkeley Earth, an independent non-profit research organization]. "There aren't enough people in Canada to do that." The boreal forest in Canada is an enormous and largely roadless expanse bigger than the entire European Union. In comparison, America's much smaller forests are criss-crossed by roads, making firefighter access much quicker and easier. And the nature of the forests is fundamentally different as well, said Hausfather, who wrote an article summarizing research on the subject. "Western U.S. forests have evolved for frequent low-level fires that burn out the undergrowth — usually every five to 30 years," he said. "Historically, before fire suppression, fires would burn through, and they wouldn't actually kill the trees. They'd just kill smaller trees and clear out the brush."
"The boreal forest is a fundamentally different beast," he said. "It's an ecosystem designed to burn." With smaller, more densely packed trees, the boreal is wetter and colder and doesn't burn anywhere near as often — every 100 to 200 years on average, Hausfather said. But when fire does erupt, it's often much more intense, burning up into the canopy and levelling everything in its path... Clearing out the dead wood on the ground wouldn't prevent, or even slow, the canopy fires that sweep the boreal, said Hausfather.
Read more of this story at Slashdot.
America's garbage trucks can do more than just collect trash, reports Newsweek. They may also help identify code violations using AI.
Officials in Cape Coral, Florida, recently considered equipping sanitation trucks with AI-powered cameras that would photograph properties as crews complete their normal collection routes. The system would have been designed to identify potential issues such as overgrown lawns, peeling paint, and illegal dumping, and to flag violations so the city staff can review them later before taking enforcement action... However, in a statement on July 13, Cape Coral officials said it would not be moving forward with the camera technology, citing cost issues and insufficient benefits.
"Claims suggesting that this technology would automatically identify, cite or fine residents are inaccurate," the statement also noted... Cape Coral officials say that a camera system in the future would assist — not replace — human code enforcement officers, and employees will review any AI-generated alerts before violations are issued. "Even if such a system were to be considered in the future, any potential code violations would require review and verification by a Code Compliance Officer before any enforcement action could be taken," the organization wrote.
But Cape Coral, Florida "is not the first city to explore the technology," the article notes.
AI imaging systems developed by City Detect have already been deployed in several municipalities. According to the company's published case studies, Stockton, California, used the platform to analyze nearly 40,000 parcels, capturing almost 200,000 images while identifying thousands of potential code issues. Cathedral City, California, has also used the technology to assist code enforcement, while Dallas approved funding for a similar program pending final implementation.
Thanks to Slashdot reader fjo3 for sharing the article.
Officials in Cape Coral, Florida, recently considered equipping sanitation trucks with AI-powered cameras that would photograph properties as crews complete their normal collection routes. The system would have been designed to identify potential issues such as overgrown lawns, peeling paint, and illegal dumping, and to flag violations so the city staff can review them later before taking enforcement action... However, in a statement on July 13, Cape Coral officials said it would not be moving forward with the camera technology, citing cost issues and insufficient benefits.
"Claims suggesting that this technology would automatically identify, cite or fine residents are inaccurate," the statement also noted... Cape Coral officials say that a camera system in the future would assist — not replace — human code enforcement officers, and employees will review any AI-generated alerts before violations are issued. "Even if such a system were to be considered in the future, any potential code violations would require review and verification by a Code Compliance Officer before any enforcement action could be taken," the organization wrote.
But Cape Coral, Florida "is not the first city to explore the technology," the article notes.
AI imaging systems developed by City Detect have already been deployed in several municipalities. According to the company's published case studies, Stockton, California, used the platform to analyze nearly 40,000 parcels, capturing almost 200,000 images while identifying thousands of potential code issues. Cathedral City, California, has also used the technology to assist code enforcement, while Dallas approved funding for a similar program pending final implementation.
Thanks to Slashdot reader fjo3 for sharing the article.
Read more of this story at Slashdot.
PALMA DE MALLORCA (ANP/DPA) - Tienduizenden mensen hebben zondag op Mallorca geprotesteerd tegen het massatoerisme op het eiland. De demonstranten trokken door het centrum van hoofdstad Palma naar de kathedraal, waar een manifest werd voorgelezen.
Het was het derde opeenvolgende jaar dat op initiatief van de organisatie Menys Turisme, Més Vida (minder toerisme, meer leven) geprotesteerd werd tegen de vele toeristen, vooral uit Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, die het eiland bezoeken. De politie schatte het aantal demonstranten op 25.000.
Het tijdstip van het protest was bewust gekozen met het oog op het huidige hoogseizoen, zei een woordvoerder van de organisatoren. Eind juli en begin augustus gelden als de weken met de meeste vakantiegangers op het Baleareneiland. Demonstranten klagen over woningnood, files, vuil en lawaai. Hun belangrijkste eis is een beperking van het aantal bezoekers.
PARIJS (ANP) - Remco Evenepoel is trots op zijn tweede plek in de Tour de France achter Tadej Pogačar, die met zijn vijfde eindzege gedeeld recordhouder is geworden in de Tour. Dat zei de Belg zondagavond op de persconferentie na de slotetappe in Parijs.
"Ik ben tweede geworden achter de man die het record heeft geëvenaard, dat is voor mij een hele grote eer", zei Evenepoel. "Het is iets speciaals dat ik hopelijk op een dag aan mijn kinderen kan vertellen. Het is iets wat ik mijn hele leven lang niet zal vergeten."
Evenepoel stond in 2024 ook al op het Tourpodium, toen achter Pogačar en Jonas Vingegaard, die dit jaar uitviel met een sleutelbeenbreuk. Destijds was hij emotioneel na afloop van de Tour, nu oogde hij kalm. "Hoewel ik er kalm uitzie ben ik heel blij en trots met alles wat ik en mijn team gedaan hebben de afgelopen maand", verzekerde de olympisch kampioen.
'Perfecte voorbereiding'
De Belg sprak van een "perfecte voorbereiding" op deze Tour en zei zich beter te voelen dan ooit na afloop van een grote ronde. Ook werd hij gewezen op het feit dat er minder ruis om hem heen was over zijn prestaties of transfergeruchten. "Dan heb je de Belgische pers niet gelezen", grapte Evenepoel.
"Maar misschien waren de verwachtingen lager na mijn klimprestaties in het voorjaar", gaf hij toe. "Nu heb ik twee etappes gewonnen en werd ik twee keer tweede in zware ritten, dat laat zien dat ik een stap heb gemaakt in lastige etappes."
Hoewel Evenepoel zijn trots uitsprak over het mogen delen van het podium met vijfvoudig Tourwinnaar Pogačar, maakt hij er geen geheim van dat het zijn "carrièredoel" is om de Tour de France een keer te winnen.
PARIJS (ANP) - Tadej Pogačar wil zichzelf niet de druk van het schrijven van geschiedenis opleggen. Dat maakte de Sloveen zondagavond duidelijk tijdens de persconferentie na zijn vijfde eindzege in de Tour de France, waarmee hij gedeeld recordhouder is geworden in de belangrijkste wielerwedstrijd ter wereld.
"Op dit moment wil ik gewoon genieten van het moment van het winnen van de Tour, of het de vijfde of de eerste is maakt niet uit", zei Pogačar. "Ik wil niet nadenken over geschiedenis of clubjes waar ik bij hoor."
Een jaar geleden sprak de Sloveen zich na zijn vierde Tourzege uit over de mentale druk die op hem lag. "Ik zeg niet dat ik vorig jaar een burn-out had maar ik ben me er bewust van dat het kan gebeuren", zei de wereldkampioen zondagavond. "Dat is waarom ik nu niet ga toezeggen dat ik naar de Vuelta ga of naar andere wedstrijden."
Toekomstige generaties
Pogačar zei genoten te hebben van deze Tour en ook van het gevecht met Mathieu van der Poel om de ritzege in de slotetappe in Parijs. "Er waren geen woorden, geen communicatie, we reden beiden gewoon tot de dood tot in de finale", zei de Tourwinnaar. "Mijn brandstof raakte op, we wisten beiden dat we voluit moesten gaan. Hij pakt vandaag een hele mooie overwinning", zei hij over Van der Poel.
De vijfde Tourzege van Pogačar was mogelijk zijn meest overtuigende. Hij eindigde met een voorsprong van 6.26 minuten op nummer 2 Remco Evenepoel, en dat terwijl hij zich in verschillende etappes richtte op de kansen van zijn 22-jarige ploeggenoot en uiteindelijke nummer 3 Isaac Del Toro in de strijd met de 19-jarige Paul Seixas, die vierde werd.
"Eigenlijk zijn Isaac en ik grote rivalen, we doen voor de camera alsof dat niet zo is", grapte Pogačar, die goede woorden over had voor de nieuwe generatie klassementsrenners. "De volgende generatie ziet er scherp uit. Ik ben blij dat ik Isaac aan mijn zijde heb", zei de vijfvoudig Tourwinnaar. "Wat eraan zit te komen in het komende jaar is goed voor de toekomst van het wielrennen."
DAMASCUS (ANP) - Syrië werkt actief aan een veiligheidsakkoord met Israël waarbij meerdere landen betrokken zijn. Dat heeft de Syrische president Ahmed al-Sharaa gezegd in een zondag uitgezonden interview met de zender Al Jazeera.
In het interview sprak Al-Sharaa de hoop uit dat een akkoord met Israël kan leiden tot een alomvattende vrede. Hij verzekerde dat een dergelijk akkoord geen afbreuk zou doen aan het Syrische recht op de bezette Golanhoogten, die Israël sinds 1973 bezet houdt.
Hardliners in Israël willen dat het leger de controle over de Golanhoogten behoudt. Het gebied heeft militaire waarde vanwege de hoge ligging en omvat waterstromen die uitmonden in het Meer van Galilea, een belangrijke bron van zoetwater voor Israël.
Sinds Al-Sharaa in december 2024 aan de macht kwam, na de val van de regering van Bashar al-Assad, heeft Israël herhaaldelijke aanvallen uitgevoerd in Zuid-Syrië.
ESTORIL (ANP/BELGA) - Luca Van Assche heeft het tennistoernooi van Estoril gewonnen. De 22-jarige Fransman rekende in de finale af met de 21-jarige Belg Alexander Blockx. Het werd 6-4 4-6 7-5.
Het was voor beide tennissers de eerste keer dat ze in de finale van een ATP-toernooi stonden.
De Nederlanders Botic van de Zandschulp en Jesper de Jong deden ook mee in Estoril. Zij werden allebei in de eerste ronde uitgeschakeld.
Op de vierde etage van een woning aan de Heinsiusstraat is zondagavond brand uitgebroken. Tenminste één bewoner was aanwezig in de woning toen de brand uitbrak. Deze persoon wordt nagekeken door de hulpdiensten.
Social
Door Peter van Duijvenvoorde (@/@)
Het brandt. Een bebaarde man, een bedelaar, zit op een trede. Hij leunt tegen een bruin, of meer roestkleurig scherm. Schaduwen van vlammen van aangestoken haarden om te verlichten en te verwarmen flikkeren over zijn half in de schaduw gehulde gelaat. Het scherm waar hij tegenaan leunt is doorspekt met doorkijkbare gaten die bijna als mozaïek erin verweven zijn.
Hij praat tegen een vrouw aan de andere zijde: zwart haar, lange hals, statig; Penelope. De vrouw van Odysseus, inmiddels de wanhoop nabij nu ze al twintig jaar op haar man wacht: tien jaar om te vechten, tien jaar om te reizen. Ondertussen wordt ze overspoeld met vrijers die hopen haar te huwen om zo koning van Ithaka te worden; Odysseus moet immers wel dood zijn.
De bedelaar verhaalt over de overwinning op Troje; anders dan de barden steekt hij geen loftrompet op de oorlog en al helemaal niet op de list om in de buik van een paard de stad binnen te komen en ‘s nachts de poorten te openen voor de andere soldaten. Sterker; hij lamenteert het.
Hij vertelt over de gruwelen die hij zag gebeuren die bewuste nacht; hoe ze de gift van het offer hadden misbruikt, het heilige vernietigden, de stad tot de grond toe afbrandde en hoe tien jaar aan wachten in het dorre zand gewroken werd door soldaten op iedere inwoner van de stad; man, vrouw, kind, burger en priester.
"One man’s idea, one man’s trick… to break Zeus’s law forever. We live in a world of palaces, trades, language, blinded with beauty… until we broke it."
Er is al veel gezegd over de Odyssey. Door de acteurs – de zwarte Helena, Zendaya als Athene, Elliot Page als Sinon –, is de film inzet geworden van de cultuurstrijd, nog voor vertoning. Begrijpelijk, en jammer, want het heeft de film politiek gemaakt. Een liberale film, “woke”, een verzwakking van de held die schaamte en schuld kent, of een conservatieve film die uit is op het herstel van orde, kritisch is op gastvrijheid en die pleit voor een herbezinning op onze beschaving.
Misschien zijn beide interpretaties wel juist, misschien zijn beide onjuist. Waarschijnlijk, zoals altijd, beide een beetje van, nuja, beide.
Wel denk ik dat door het zo politiek te maken, gemist wordt wat er nu eigenlijk op het spel staat in de film. Een kritische film over oorlog, is te makkelijk. Een subversieve film, te ideologisch. Een cultuurkritiek, maar welke cultuur en welke kritiek dan? Daar is het Nolan nooit om te doen; de meeste van zijn films gaan over de enkele man die zich tegenover een bepaalde orde gesteld ziet en zich ofwel daartegen verzet (The Dark Knight), ofwel hem zonder reparatiemogelijkheden voor altijd vernietigt (Oppenheimer) of die een verzoening zoekt tussen zichzelf én die orde.
(LEES)PAUZE: MEGAMIX
SocialDat laatste staat op het spel voor Odysseus en daarmee is de film een existentialistische film par excellence. En dan bedoel ik niet de Franse gauloises-rokerij en zwarte coltruien, maar de in zijn tijd over het hoofd geziene, licht gebochelde en in de straten van Kopenhagen mopperende Kierkegaard: veel elementen van zijn boek uit Vrees en Beven zijn bijna een op een te rijmen met het verloop van de film waarin Odysseus zowel zijn eigen individualiteit verovert via de aanvaarding van vrijheid en verantwoordelijkheid als de orde probeert te herstellen.
I
Belangrijk voor Kierkegaard is dat het algemene/de orde (de ethische wereld) tegenover het particuliere/bijzondere (de enkeling) staat. Zijn zoektocht in Vrees en Beven is in feite hoe hij tegenover Hegel, het individu kan redden, dat zich tóch geplaatst ziet in een orde.
De ethiek is de wereld die begrijpelijk is, uitlegbaar, te billijken, publiek. De enkeling handelt complexer, onzichtbaarder, soms zelfs – of juist – tegen die ethiek in. Maar dat kan misschien wel noodzakelijk zijn. Met andere woorden: als ethiek altijd het laatste woord heeft, wordt ze totalitair omdat ze de individualiteit opheft; er is misschien iets na de ethiek.
Noodzakelijk is dit voor Kierkegaard omdat hij probeert Abraham die zijn zoon, zijn eniggeboren zoon, Izaäk offert in opdracht van God te redden van het enige ethische oordeel dat mogelijk is: een moordenaar te zijn. Maar aangezien Abraham een aartsvader is, ‘een religieuze held’, moet daar iets anders gespeeld hebben dat de filosoof probeert te ontvouwen in zijn boek.
Tegenover de Abraham, de religieuze held, plaatst Kierkegaard twee anderen: Agamemnon en de Meerman (een mannelijke meermin, red.).
De eerste, de tragische held, moet zijn dochter Iphigeneia offeren omdat ze anders niet kunnen uitvaren richting Troje. Het is een zwaar offer, toch van een geheel andere orde: het is een daad binnen het algemene. Hij offert zijn dochter, maar weet quid pro quo wat hij daarvoor terug krijgt: een stille zee zodat hij uit kan varen. Agamemnon, geworpen in een wereld van plicht en gehoorzaamheid, maakt een kosten-bateanalyse en offert zijn dochter.
De ethische orde staat hier niet onder druk; de enkeling blijft uit.
De andere persoon is de demonische mens, de Meerman. Via de zonde, verleiding en leugens, onttrekt hij zich aan het algemene, aan de orde. Hij ontneemt het algemene zo zijn totalitaire reikwijdte en herovert zijn bijzonderheid. Maar doordat het geheim is, is het demonisch: het slaat naar binnen. Door zijn werkelijke ik te onthullen aan de lieve, naïeve Agnete, verdwijnt het demonische. Dat is niet zonder risico: zijn ‘offerbeweging’, zijn onthulling, de afloop ervan is hoogst onzeker. In zijn onthulling maakt hij Agenete namelijk tot een vrij mens; zij kan hem ook afwijzen na de onthulling. Maar via de onthulling – en gelukkig reageert Agenete liefdevol –, kan de meerman aan het demonische zwijgen ontkomen en weer onderdeel worden van de algemene wereld.
Het zelf is voor Kierkegaard geen bezit dat je hebt, maar een relationele term, het zelf ontstaat doordat het zichzelf verhoudt ín de daad van het zich-verhouden. Je wordt jezelf, bent jezelf, door je ergens toe te verhouden in een concrete daad.
Uiteindelijk is het Kierkegaard om iets anders te doen dan Abraham, hoe moeilijk dat ook voor te stellen kan zijn. Het is een casus. Waar het echt om gaat is de vraag hoe de mens als eindig wezen een oneindige belofte kan realiseren in deze wereld, of überhaupt kan dragen. Dat klinkt abstract. Maar bij het huwelijk, bijvoorbeeld, wordt oneindige liefde en oneindige trouw uitgesproken; hoe kun je dat doen als eindig wezen met alle tekortkomingen?
Waar het met name om gaat is de vraag naar de vrijheid: het is verleidelijk om je op te sluiten in de orde, zoals Achilles, Agamemnon, Hector, Odysseus doen. Vrijheid is, net als liefde, een opgave die eigenlijk niet te doen is als eindige mens.
Het algemene, of de gegeven orde, is daardoor aanlokkelijk, want de enkeling hoeft de worsteling van de vrijheid niet aan te gaan. Juist daarin schuilt volgens Kierkegaard het gevaar. Vrijheid is niet een bezit waarover de mens beschikt, maar de opgave waartoe hij geroepen is. De mens kan aan die opgave ontsnappen door zich volledig in de orde te verschuilen, maar houdt daarmee op werkelijk zichzelf te worden.
Toch wil Kierkegaard ook die orde niet opgeven; mensen hebben structuur nodig, regels, wetten, ethiek – maar deze twee moeten zich dusdanig tot elkaar verhouden dat zowel de orde als de vrijheid hun zegje kunnen doen.
II
Odysseus begint in de wereld van het algemene. Hij aanvaardt zijn taak, volvoert zijn plicht, heeft lief en hoop en is bereid. Hij is een koning zoals een koning moet zijn, hij is een getrouwde man zoals een getrouwde man moet zijn en als Agamemnon hem opdraagt mee te varen naar Troje voor een oorlog waarvan de afloop hoogst onzeker is, vaart Odysseus mee.
In de oorlog wordt hij een held. Hij is het immers die de list met het paard bedenkt. Ogenschijnlijk past dit in de logica van de oorlog waarvan de enige geldende waarde is of die gewonnen of verloren wordt.
Liederen worden gezongen, verhalen verteld: Odysseus is de Trojanen te slim af geweest en de Grieken hebben de oorlog dankzij hem gewonnen.
Maar tegen welke prijs?
Tien jaar duurt de tocht van Odysseus naar huis. Eerst stoppen ze op eiland Ismaros, dat ze plunderen en in brand steken. Ze hebben nu eenmaal honger. Wel zijn ze verbaasd over de angst van de mensen van het eiland; die angst betrof de “zeerovers”.
Daarna komen ze bij Polyfemos, de eenogige cycloop en zoon van Poseidon. Anders dan in het verhaal, is het hier niet hoogmoed die de motor zal zijn voor de verdere avonturen. Nadat ze hem verslagen hebben, kan Odysseus, die de bemanning heeft gezegd een andere route te varen; Odysseus, die de bemanning mee de grot in heeft genomen, het niet laten om de cycloop nog eenmaal in het oog te schieten met zijn pijl; als wraak voor de door hem opgegeten soldaten.
Ze blijven rondvaren: een zeeroute die maximaal een halve maand zou moeten duren, duurt tien jaar.
Oydsseus mist zijn vrouw, en bidt vaak tot Athene.
Het is bij de sirenen dat Odysseus de eerste scheur ontstaat in zijn relatie tot de orde en er een zelfbesef komt. Tot dan is hij de listige soldaat die Troje verslaat, aan de cycloop weet te ontkomen, naarstig op zoek naar huis, naar zijn vrouw Penelope en zoon Telemachus. Maar bij de sirenen komt hij tot het besef: ik wil niet naar huis.
Iets weerhoudt me ervan thuis te willen komen. Zijn bemanning, inmiddels klaar met hem, laat hem achter op het eiland van de heks Circe. Niet veel later worden zij in varkens veranderd en het is Odysseus die, dankzij zijn vermogen tot opmerkzaamheid, niet in de val van de heks trapt en haar dwingt zijn bemanning weer tot mens te veranderen. Ondertussen heeft zij een preek gegeven over hoe ze dan wel mensen zijn, maar varkens wie ze echt zijn; vreten, seks, comfort.
Odysseus is hier de enige die mens is gebleven, zijn singulariteit wordt steeds belangrijker.
Bij de wereld van Hades gebeurt hetzelfde: zijn bemanning zal sterven, Odysseus zal overleven, is de voorspelling.
Voor Ithaka, blijft Odysseus zeven jaar bij de vrouw Kalypso. Zij helpt hem zijn geheugen te vergeten, wordt verliefd op hem, en al die jaren leeft Odysseus in ideale onwetendheid. Er is voedsel, drinken, geborgenheid. Hij weet dat hij dingen vergeten is, zijn bemanning, bijvoorbeeld, of hij een gezin heeft gehad weet hij niet meer.
Maar het komt erop neer: hij verblijft hier omdat hij niet wil weten wat hij inmiddels al is gaan weten; tot hij zich er niet meer voor kan verbergen en beseft dat hij terug moet naar Ithaka, naar zijn vrouw en zoon.
En steeds verschijnt Athene aan hem, reist ze met hem mee; geen grote god die boven mens en wereld staat, maar een jonge vrouw, al te menselijk, die hem door alles heen niet loslaat.
Met grote stappen zijn we op Ithaka aangekomen. Odysseus, die de wereld van onderop wil waarnemen omdat de wereld dan eerlijker is, verkleedt zich als bedelaar. Penelope is de wanhoop nabij en Telemachus is rechtvaardig, maar ook een beetje zwak; een soort koning Lodewijk XVI. Aan goede wil ontbreekt het hem in ieder geval niet.
Dan wil Penelope met de bedelaar praten.
III
In de biecht van de bedelaar tegen Penelope, zij weet nog steeds niet met wie ze van doen heeft, vertelt Odysseus over Troje. Athene zit naast hem terwijl hij dit doet. Zijn ogen worden eerst vochtig, dan betraand.
In Troje heeft hij die gezien wordt als de listige soldaat, de orde omver geworpen. De wet van Zeus heeft hij gebroken en daarmee is het hele systeem ingestort. Hij is gepijnigd, gebroken, door wat hij gezien heeft nadat zijn manschappen Troje binnenvielen: de slachtingen, de verkrachtingen, het vuur, de haat; toen had hij het misschien niet zo door, maar nadien is hij op de vlucht geweest. Hij wilde niet thuiskomen uit schuldgevoel en schaamte; hij wist niet meer wie hij was.
Dan zien we in een terugblik de vrouw die we als Athene hebben leren kennen in Troje. Ze – is het een meisje, een vrouw, een priester – wordt vastgepakt door twee soldaten en een derde pakt een zwaard terwijl zij schreeuwt, naar Odysseus kijkt en wordt onthoofd terwijl tegelijkertijd het beeld van Athene wordt onthoofd.
Terwijl hij dit vertelt, steekt hij zijn hand uit richting Athene, zij steekt haar hand ook uit en ze verzoenen zich met elkaar.
Onduidelijk is of Athene louter projectie is of werkelijk de vermoorde godin. Is Athene louter projectie, dan wordt het een psychologisch symptoom met een gezicht, dan is ze de incarnatie van de schuld van Odysseus. Is ze slechts de godin, dan klopt de verbeelding in de film niet. Het blijft dus onbeslist. En misschien is dat ook niet erg: op het moment dat zij onthoofd wordt, wordt ook Athene onthoofd; de onschuld is verloren en de orde behoort vanaf nu tot het verleden. Orde en dat ene, concrete, sterfelijke gezicht gaan blijkbaar hand in hand.
Dat ze zich met elkaar verzoenen, draagt dan ook meerdere lagen in zich: ze kunnen zich verzoenen doordat Odysseus de (gebroken) orde erkent en zich daarmee verzoent, wat dus zegt dat hij ethisch gezien, gewoonweg schuldig was aan een slachting. Ook kan het zo zijn dat hij door naar Athene te kijken, zijn hand uit te steken die wordt aangegrepen, pas de verantwoordelijkheid echt op zich kan nemen – dat hij er niet alleen voorstaat, niet helemaal althans.
Hierna is Athene verdwenen.
IV
Die biecht is het centrum van de film.
Odysseus ziet hoe hij de orde heeft vernietigd; duidelijk wordt ook over de gevreesde 'mensen van de zee', dat hij dat zelf was die plunderde, of dat het een gevolg was van de gevallen orde. Dat het in ieder geval een gevolg was van zijn handelen.
Wat we gaandeweg hebben zien ontluiken is dat Odysseus van de klassieke Griek die zijn taak uitvoert en plichtsgetrouw is, een mens is geworden in moderne zin met alles wat daarbij hoort: angsten, hoop, schaamte, schuldgevoel.
Natuurlijk, Achilles voelt woede nadat Agememnon hem zijn oorlogsbuit afneemt, Ajax pleegt zelfmoord uit schaamte, Hector blijft vechten omdat hij zich schaamt voor de Trojanen en Andromache als hij zou vluchten; hij wil niet terugkeren als lafaard en zelfs de literaire Odysseus verlangt voortdurend naar het herstel van de bestaande orde: Ithaka, Penelope, Telemachus en zijn koningschap.
Bij al deze figuren verwijzen de emoties terug naar een reeds bestaande orde van eer, plicht en goden; geen van hen ervaart zichzelf als degene die de orde zelf op zijn schouders draagt.
Bij Nolan wordt Odysseus een verhaal over individuatie, de openbaring dat ieder mens een individualiteit bezit die niet samenvalt met de gegeven orde en daar ook in conflict mee is. Precies zoals dat is voor Abraham als hij Izaäk moet offeren – wat hem vanuit de orde bezien gewoon een moordenaar maakt –, en voor de Meerman als hij liegt en bedriegt en daarmee zich onttrekt aan de orde.
Pas als Odysseus herkent dat hij schuldgevoel heeft – een proces dat begint bij de sirenen, versterkt wordt bij Kalypso en tot volle uitvoering komt in zijn biecht –, kan er een orde hersteld worden.
We zijn er nog niet: want hij heeft de biecht nog als bedelaar gedaan, het duurt nog even voordat Penelope weet dat hij Odysseus zelf is. Maar hij moest het als bedelaar doen, omdat Odysseus het vertrouwen van de meerman miste. Deze laatste durfde te zeggen: hier ben ik, in al mijn tekortkomingen. Odysseus zegt: ik kijk eerst even hoe de antieke versie van Agnete, Penelope, reageert voordat ik onthul wie ik ben.
Een gebrek aan vertrouwen; Mozes mocht nooit thuiskomen, de Meerman mocht wel trouwen, Abraham kreeg dat nageslacht talrijker dan alle sterren aan de hemel, Odysseus moet Ithaka uiteindelijk weer verlaten.
Maar hij doet dat niet nadat de orde is hersteld. De orde wachtte totdat Odysseus zijn individualiteit erkende en ook de schuld op zijn schouders durfde te nemen; hij was het die de orde verstoord had, hij was het die schuldig was aan de onthoofding van die vrouw en hij was het die zijn mannen de dood in hielp. Pas als Odysseus dat op zijn schouders neemt, kan er iets van een orde hersteld worden.
En, vanuit Kierkegaard, doordat hij die orde op zijn schouders neemt, de verantwoordelijkheid aanvaardt, geeft hij gehoor aan de roeping van de vrijheid en doordat hij dat doet, wordt hij een individu, wat Kierkegaard de enkeling noemt. Niet het noodlot, niet de goden, niet de wetten van de oorlog, híj heeft de keuzes gemaakt, hij moet dát verleden op zijn schouders nemen. En pas als hij dat doet, kan er in het heden ook echt iets gebeuren waardoor er een nieuwe toekomst ontstaat die geen causaal gevolg is van het verleden. In dit geval: een herstel van de orde.
Zijn gebrek aan vertrouwen, echter, maakt dat hij zelf altijd buiten de orde zal blijven staan: Telemachus zal hem voort moeten zetten op Ithaka, zo goed en zo kwaad als het gaat, omdat het Bronzen Tijdperk intussen lang en breed aan het verdwijnen is.
V
Een orde die niet door individuen, dat wil zeggen, door mensen die hun verantwoordelijkheid serieus nemen en handelen in vrijheid, wordt gedragen, stort uiteindelijk in door holle plichten en hysterie – zoals bij Agamemnon. Een individu dat zich nooit meer aan een orde verbindt, blijft demonisch of zwervend en geeft de orde geen kans opnieuw te bestaan, de tien jaar van Odysseus; een mens die zichzelf niet als individu herkent, kan zich überhaupt niet aan de orde verbinden, zich er hoogstens aan onderwerpen.
Het is via de aanvaarding van verantwoordelijkheid en schuld en daarmee dus de vrijheid dat de mens tot een individu wordt, op voorwaarde dat deze, net als bij de meerman, onthuld en uitgesproken wordt.
Dat neemt Odysseus mee in zijn ballingschap; en zeg nou zelf, dat is niet niets. Vrijheid verschijnt bij Kierkegaard niet vóór de schuld, maar in de aanvaarding ervan — en dat is precies wat Odysseus, in de biecht wordt: niet een koning, niet meer een soldaat, noch degene op de vlucht; maar een vrij mens.
Dat neemt Odysseus mee in zijn ballingschap, en dat is niet niets. Vrijheid verschijnt bij Kierkegaard niet vóór de schuld, maar in de aanvaarding ervan — en dat is precies wat Odysseus, in de biecht, wordt: niet een koning, niet meer een soldaat, noch degene op de vlucht, maar een vrij mens.
Makkelijk is dat niet: zijn thuis is zijn thuis niet meer. Maar het is, zou Kierkegaard zeggen, de enige opgave die ertoe doet.
