Je weet dat je dat ene telefoontje moet plegen. Die afspraak bij de dokter moet maken. Of aan dat verslag moet beginnen. Maar toch schuif je het voor je uit. Herkenbaar? Je bent zeker niet de enige. Uitstellen, oftewel procrastinatie, is een van de meest voorkomende (en onderschatte) vormen van negatief gedrag, met grotere gevolgen dan je misschien denkt.
Procrastinatie is niet simpelweg luiheid. Het heeft alles te maken met persoonlijkheid. Onderzoek laat zien dat twee belangrijke eigenschappen een rol spelen: consciëntieusheid en neuroticisme. Mensen die hoog scoren op consciëntieusheid, dus dingen afmaken en georganiseerd werken, stellen minder uit. Wie juist gevoeliger is voor stress en angst (neuroticisme), heeft meer kans om taken te vermijden.
Dat vermijden komt vaak voort uit angst: bang om te falen, bang voor kritiek of simpelweg overweldigd door de taak. Ironisch genoeg maakt uitstellen alles juist moeilijker. Een doktersbezoek dat je uitstelt kan leiden tot ernstigere klachten. Een schoolopdracht die blijft liggen, resulteert vaak in slechtere prestaties.
Iedereen stelt wel eens iets uit, maar de mate verschilt sterk per persoon. En dat verschil kan grote impact hebben op je leven.
Interessant is dat procrastinatie afneemt naarmate mensen ouder worden. Uit een langlopend onderzoek onder jonge Duitse volwassenen blijkt dat mensen over een periode van bijna twintig jaar steeds minder uitstellen. Dat komt deels doordat ze iets georganiseerder en minder angstig worden, maar dat verklaart niet alles.
De overgang van school naar werk speelt een grote rol. Op school kom je vaak nog weg met uitstelgedrag. In een baan ligt dat anders: deadlines zijn harder, consequenties duidelijker. Zodra mensen gaan werken, neemt hun neiging tot uitstellen merkbaar af.
Toch heeft chronisch uitstelgedrag duidelijke nadelen. Mensen die veel procrastineren, hebben vaker moeite met relaties, ervaren minder levensgeluk en zijn minder succesvol in hun studie en carrière.
Wat helpt? Meer structuur én minder angst. Jongeren zouden niet alleen moeten leren plannen, maar ook anders leren kijken naar fouten en feedback. Niet als falen, maar als onderdeel van groei. Want uiteindelijk is de beste manier om uitstelgedrag te verslaan simpel, maar lastig: gewoon beginnen.
Bron: Psychology Today