Tientallen sets Kamervragen zijn inmiddels heen en weer gegaan tussen kabinetten en Tweede Kamers van dienst, sinds de Oostzee op dinsdag 27 september 2022 begon te borrelen. Deze week werden nieuwe vragen van PVV’ers Maikel Boon, Geert Wilders en Raymond de Roon beantwoord, waarover later meer. Eerst wat achtergrond: de afgelopen jaren weigert kabinet op kabinet een oordeel te vellen over wie verantwoordelijk is voor de aanslag op de Nord Stream-pijpleidingen 1 en 2.
Het antwoord op Kamervragen over het wie-heeft-het-gedaan-aspect van Nord Streamgate luidde tot nu toe altijd: Den Haag ‘speculeert’ niet over de explosies bij de Nord Stream-pijpleidingen en wacht de resultaten van Deense, Zweedse en Duitse onderzoeken naar ‘de toedracht’ af.
Denemarken en Zweden stopten in 2024 met hun naspeuringen, de Duitsers gingen wel door. Dat leidde vorige maand tot een concrete aanklacht: de Oekraïense militair Serhii K. - hierboven op de foto in Duitse handen - wordt medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven ten laste gelegd. Volgens het Duitse Openbaar Ministerie voerde hij de sabotage op de pijpleidingen samen met andere Oekraïense militairen uit ‘namens Oekraïense overheidsdiensten’ (toevallig werd deze week in Kroatië een handlanger van Serhii gearresteerd. Deze knakker, die eerder in Polen was verdwenen, werkte daar met Sean Penn aan een film over de Nord Stream-affaire. WTF-verhaal hier).
Dat de Duitse justitie nu (zoals Nieuwsuur dat al eerder deed) naar Oekraïne wijst, was voor bovengenoemd PVV-trio aanleiding vorige maand Kamervragen te stellen aan premier Rob Jetten en minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA). Want welke gevolgen (Bassiehof heeft nog wel een suggestie) moet deze betrokkenheid hebben voor de Nederlandse steun aan Oekraïne? En moet Kiev aansprakelijk worden gesteld voor de Nederlandse schade als de verantwoordelijkheid van Oekraïense staatsautoriteiten komt vast te staan?
Zoals de afgelopen jaren gebruikelijk wilde het kabinet op die specifieke vragen niet inhoudelijk reageren. Wel kwamen Jetten en Berendsen in hun beantwoording met een nieuwe formulering op de proppen: “Het kabinet wacht de uitkomsten van de Duitse rechtsgang af.”
Even afpellen. Jarenlang moest de Tweede Kamer verschillende onderzoeken afwachten. Nu Duitse aanklagers na dat onderzoek uiteindelijk stellen dat Oekraïense overheidsdiensten opdracht gaven tot de aanslag op Nord Stream, moet ineens óók de rechtsgang worden afgewacht.
Wat komt hierna: een vonnis, hoger beroep, cassatie, een definitieve uitspraak of zelfs de vrijlating daarna afwachten? Wanneer acht Den Haag zichzelf voldoende geïnformeerd om een politieke conclusie te trekken? Een aanklager is natuurlijk geen rechter en een aanklacht geen veroordeling. Maar het kabinet heeft in al die jaren nooit gezegd dat een rechter moest vaststellen wie verantwoordelijk was; het zei dat de onderzoeksresultaten moesten worden afgewacht.
In de beslisnota bij de beantwoording van de Kamervragen deze week – een bijsluiter van ambtenaren voor de minister zodat hij weet waar hij eigenlijk zijn handtekening onder zet – staat in dat verband nog iets interessants:
“Beantwoording is in lijn met beantwoording van drie eerdere sets inzake hetzelfde onderwerp van het lid Van Houwelingen FVD ingezonden op 6 mei en op 9 augustus 2024 en van de leden Wilders, De Roon en Pool (allen PVV) ingezonden op 16 augustus 2024.”
Dat ‘in lijn’ klopt maar ten dele. Kabinet na kabinet is inderdaad consequent in de Tweede Kamer laten wachten. Alleen waarop precies, dát is sinds deze week veranderd.
