Overdag is het nog 20 graden, maar na zonsondergang wordt het fris. Een rustige, windstille avond lijkt dan het ideale moment om de houtkachel voor het eerst aan te steken. Toch staat de Stookwijzer juist op zo'n avond op rood. En in Groningen mag je dan sinds 1 september niet meer stoken.
Volgens kennisplatform Kennisdomein geeft de Stookwijzer sinds oktober 2024 altijd code rood bij windkracht 2 of minder. Dat volgde uit onderzoek van het RIVM: meer dan de helft van de klachten over houtrook kwam binnen op dagen met zo weinig wind. Houtrook verspreidt zich dan slecht en blijft tussen de huizen hangen. Het advies bij code rood: stook geen hout.
Waait het harder dan windkracht 2, dan kijkt de Stookwijzer naar de hoeveelheid fijnstof in de lucht. Afhankelijk daarvan krijg je code geel, oranje of rood.
Het weer waarbij stoken het gezelligst voelt, is precies het weer waarbij je het beter niet doet.
Weeronline verwacht een kalm nazomerweekend. Zaterdagochtend kan mistig beginnen, en in de nacht naar zondag kan het opnieuw mistig worden bij minima tussen 8 en 12 graden. Ook na het weekend blijft het volgens Weeronline nog een tijd rustig. Pas halverwege volgende week wordt de kans op buien groter.
In de 5-daagse verwachting van Buienradar staat voor vrijdag, zaterdag, zondag en dinsdag windkracht 2, en alleen voor maandag windkracht 3. Volgens RTV Rijnmond brengen lagedrukgebieden vanaf woensdag waarschijnlijk meer wind, regen en lagere temperaturen. Zolang het zo windstil blijft, is de kans groot dat het stookadvies voor je eigen postcode rood is.
Het RIVM geeft het advies per postcodegebied en per blok van zes uur. Zo weet je om 12.00 uur al wat het advies is voor de avond tussen 18.00 en 24.00 uur. Via de app op Stookwijzer.nu kun je een melding krijgen als in jouw omgeving code rood geldt.
Reken er niet op dat het meestal groen is. Code groen bestaat niet meer: volgens kachelbedrijf Van Manen kende de Stookwijzer vóór de aanpassing alleen rood en groen. Hetzelfde bedrijf ziet sinds de wijziging dat de Stookwijzer meer dan 60 procent van de tijd een negatief advies geeft.
Er is geen landelijk verbod op houtkachels. Wel geldt een zorgplicht: je moet hinder door rook, roet en stof voorkomen. Je gemeente mag daar eigen regels bovenop zetten.
Groningen heeft dat gedaan. Sinds 1 september 2026 mag je in het stedelijk gebied van de gemeente geen hout stoken bij code rood. Dat geldt voor de open haard, de houtkachel en ook de pelletkachel. Is een houtkachel je enige verwarming, dan mag je wel stoken. Volgens het Groningse OOG controleert de gemeente niet actief, omdat er te weinig handhavers zijn. Ze zet vooral in op voorlichting. Amersfoort voerde eerder al een vergelijkbaar verbod in, maar handhaafde daar eind vorig jaar niet op. Woon je ergens anders, kijk dan in het omgevingsplan of de regels van je eigen gemeente.
Is het advies wel geel en ga je stoken? Ongeveer 15 procent van de huishoudens heeft een open haard of houtkachel, schrijft MAX Magazine. Huis-en-hobbyexpert Emile Bode geeft daar tips voor het begin van het stookseizoen. Volgens hem ontstaat veel fijnstof doordat mensen slecht stoken: met vochtig hout, met kranten of met een kachelpijp vol aanslag.
- Leg achterin een flink blok liggend neer en leg daar andere blokken horizontaal tegenaan. Daartussen in het midden komen een paar dunnere blokken en aanmaakhoutjes.
- Gebruik geen spiritus of andere licht ontvlambare middelen, en ook geen kranten. Met goed droog hout heb je genoeg aan een of een paar aanmaakblokjes.
- Zet de kachel eerst een stukje open voor genoeg lucht. Sluit hem pas als de haard goed trekt.
- Stook eiken of beuken. Bode zelf stookt het liefst appel- of perenhout. Populierenhout raadt hij af.
De brandweer raadt de Zwitserse methode aan. Je stapelt laagjes aanmaakhout met genoeg lucht ertussen en legt het aanmaakblokje bovenop. Het vuur brandt dan van boven naar beneden en de verbranding is vollediger, waardoor er minder roet in de schoorsteen komt.
Over hoe droog het hout moet zijn, verschilt het advies. Bode noemt minstens een jaar drogen. De brandweer houdt minstens twee jaar aan.
Stook je regelmatig, laat de schoorsteen dan elk jaar vegen. Bode betaalt daar in zijn buurt €100 voor. Hij vindt dat duur, maar de schoorsteenveger kijkt dan ook naar de schoorsteen op het dak. Vraag altijd om een veegbewijs. Volgens de brandweer blijft in een slecht geveegde schoorsteen aanslag achter, en die kan in brand vliegen als de laag dikker wordt.
Een loeiend geluid betekent dat de schoorsteen brandt. Blus dan nooit met water: dat geeft veel stoom en door het snelle afkoelen kan het schoorsteenkanaal scheuren. Heb je een houtkachel? Sluit dan de luchttoevoer, houd de deurtjes dicht, ga snel naar buiten en wacht daar op de brandweer.
Het tweede risico ruik je niet. De brandweer wijst erop dat bij een slechte verbranding koolmonoxide kan ontstaan, en dat is levensgevaarlijk. Hang daarom een CO-melder in de ruimte waar je stookt en in de ruimtes ernaast. De brandweer besteedt in oktober aandacht aan veilig stoken en in november aan koolmonoxide.
Steek je de kachel deze dagen toch niet aan? Dan lees je in Oktober begint en maak deze fout niet bij het aanzetten van je verwarming hoe je de cv-ketel het slimst instelt.
- Zet de Stookwijzer-app op je telefoon en kijk rond het middaguur wat het advies voor de avond is.
- Kijk wat je gemeente zegt over stoken bij code rood. In Groningen-stad is het sinds 1 september niet meer toegestaan.
- Laat de schoorsteen vegen voordat je regelmatig gaat stoken, en vraag om een veegbewijs.
- Controleer of je een werkende CO-melder hebt. Volgens de brandweer moet er NEN-EN 50291 op de verpakking staan.
- Gebruik alleen goed gedroogd hout en steek de kachel aan zonder spiritus of kranten.
Bronnen: MAX Magazine, RIVM, Kennisdomein, Van Manen Kachels, OOG, OOG (december 2025), Doosjehout, Weeronline, Buienradar, RTV Rijnmond, Brandweer, Brandweer Nederland, Brandweer (Veilige Warme Winter), Brandweer (koolmonoxide)
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/10/01144251/051026ECO_2036214416_Chinaschok.jpg)