Goede voornemens maken is makkelijk. Ze volhouden is een ander verhaal. Geen wonder dat steeds meer mensen hun toevlucht nemen tot kunstmatige intelligentie als digitale lifecoach. Even sparren met een chatbot over carrière, relaties of persoonlijke doelen voelt laagdrempelig, altijd beschikbaar en oordeelvrij. Maar is dat wel zo’n goed idee?
Het gebruik van AI voor persoonlijke begeleiding neemt snel toe. Veel gebruikers zien chatbots niet alleen als handige hulpmiddelen voor praktische taken, maar vooral als adviseur. Iemand – of iets – dat helpt reflecteren, plannen en motiveren. Volgens onderzoekers kan AI die rol inderdaad deels vervullen. Voor mensen die vastlopen of niet weten waar te beginnen, kan een chatbot helpen om gedachten te ordenen en doelen concreter te maken. Door vragen te stellen en informatie samen te vatten, fungeert AI als een soort denkraamwerk.
Toch kleven er duidelijke risico’s aan AI als lifecoach. De systemen zijn getraind op enorme hoeveelheden bestaande teksten en nemen daarbij impliciet aannames over succes, geluk en zelfverbetering over. Die aannames zijn vaak westers en Engelstalig. Het gevaar: dat de doelen die AI voorstelt te algemeen zijn of niet echt passen bij jouw waarden en leven.
Daar komt bij dat chatbots bijzonder overtuigend kunnen zijn. Ze klinken zelfverzekerd, empathisch en logisch, ook als het advies inhoudelijk tekortschiet. Omdat AI is ontworpen om behulpzaam en vriendelijk te zijn, is er een risico op meepraatgedrag: de chatbot bevestigt jouw ideeën en wensen, zelfs als die misschien niet verstandig of realistisch zijn. Zo kan een gebruiker ongemerkt in een echokamer belanden.
Kritisch bevragen
Onderzoekers wijzen erop dat mensen die AI kritisch bevragen en fouten durven te corrigeren, er het meeste profijt van hebben. Wie dat niet doet, loopt juist meer risico op misleidend of zelfs schadelijk advies. AI neemt immers geen verantwoordelijkheid voor jouw keuzes en kent jouw leven alleen via de beperkte informatie die je deelt.
Betekent dit dat je AI beter helemaal kunt vermijden? Niet per se. Als brainstormpartner of hulpmiddel bij het maken van concrete plannen kan een chatbot nuttig zijn, mits je zelf blijft nadenken. Goede vragen zijn essentieel: laat AI meedenken over mogelijke obstakels, alternatieve routes en manieren om voortgang te meten. En misschien nog belangrijker: reflecteer waarom bepaalde doelen tot nu toe geen prioriteit hadden.
AI kan een spiegel zijn, maar geen kompas. Het kan helpen om scherper te zien wat je bezighoudt, maar de richting bepalen blijft mensenwerk. Uiteindelijk ben jij degene die keuzes maakt en met de gevolgen moet leven.
Bron: The Guardian
