Bijna één op de zeven. Zoveel vrouwen van 70 in het Sardijnse bergdorp Bolotana worden 100 jaar, berekenden Italiaanse en Amerikaanse onderzoekers. In de rest van Italië is dat 3,5 procent; het dorp met 2300 inwoners hoort daarmee bij de plekken met de oudste vrouwen ter wereld.

Het onderzoek verscheen op 5 oktober in Frontiers in Aging. Eerste auteur is Giovanni Mario Pes van de Universiteit van Sassari, die eerder de bekende ‘blue zone’ van Sardinië in kaart bracht. Het Nederlandse gezondheidsblad Santé schreef er als eerste over.

Alleen Hongkong doet het beter

De onderzoekers keken naar de sterftecijfers van 2021 tot en met 2025, uit het bevolkingsregister en de doopboeken van de parochie. Een vrouw van 70 in Bolotana heeft gemiddeld nog bijna 21 jaar te leven, een Italiaanse vrouw van die leeftijd ruim 18 jaar.

Mede-onderzoeker S. Jay Olshansky van de Universiteit van Illinois in Chicago zei tegen de Sardijnse krant Unione Sarda: “We denken dat dit de vrouwelijke bevolking met de langste levensduur ter wereld is, of daar dichtbij.” Volgens de berekening staan de vrouwen van Bolotana wereldwijd alleen achter die van Hongkong.

In cijfers

• 13,8 procent van de vrouwen van 70 haalt de 100, tegen 3,54 procent in heel Italië.
• 38 van de 3060 mensen die tussen 1900 en 1925 in Bolotana werden geboren, werden 100.
• 19 inwoners werden tussen 2021 en 2025 honderd: 14 vrouwen en 5 mannen.
• 6 honderdjarigen woonden er eind 2024, op ruim 2000 inwoners.

In de rest van Sardinië zijn het juist de mannen

Dat maakt Bolotana vreemd. In de bekende blue zone van Sardinië, een groep dorpen in de bergen van Ogliastra, worden vooral mannen opvallend oud. In Bolotana is het voordeel voor mannen klein: een man van 70 heeft er nog zestien jaar, nauwelijks meer dan het Italiaanse gemiddelde van 15,5. Een blue zone is een gebied waar mensen aantoonbaar vaker heel oud worden; Okinawa in Japan en het Griekse eiland Ikaria zijn de bekendste.

Lopen, olijfolie en de buren om de hoek

Wat de vrouwen anders doen, weten de onderzoekers niet. Hun cijfers laten alleen zien dát ze oud worden, schrijven ze. Ze noemen wel wat opvalt in het dorp:

• Lopen. Bolotana ligt tegen een berghelling met steile straatjes. Inwoners doen veel te voet, zegt Olshansky, niet met de auto.
• Eten uit de buurt. Een groot deel van het voedsel komt uit het dorp zelf, te beginnen met de olijfolie.
• Familie dichtbij. Families wonen vlak bij elkaar en eenzaamheid komt weinig voor. Olshansky noemt het in een persbericht van zijn universiteit een hechte gemeenschap.

Ook erfelijke aanleg en goede zorg kunnen meespelen. Het zijn grotendeels dezelfde vier gewoontes die helpen om 100 te worden.

Vijf jaar eerder was het dorp niet bijzonder

Er is een kanttekening, en die staat in het onderzoek zelf. Bij zo’n klein dorp maken een paar sterfgevallen meer of minder een groot verschil. Toen de onderzoekers dezelfde som maakten voor 2015 tot en met 2019, kwamen ze voor de vrouwen uit op 1,46 procent die de 100 haalde. Ook speelt corona mee in de periode die ze bekeken.

Twee auteurs hebben bovendien een belang: Dan Buettner, die de term blue zones bekend maakte, is eigenaar van het bedrijf Blue Zones, en Olshansky kreeg geld voor advies over een geplande onderzoeksinstelling. Over hoe stevig het bewijs voor blue zones is wordt al jaren gediscussieerd.

De onderzoekers noemen Bolotana daarom voorzichtig een kandidaat. Pas als de vrouwen er ook de komende jaren zo oud worden, krijgt het dorp de status van zesde blue zone.

Meer weten?

Bronnen: Santé, Unione Sarda, Frontiers in Aging

DEN HAAG (ANP) - ADO Den Haag heeft hoofdtrainer Robin Peter ontslagen. Dat heeft de nummer 17 van de Eredivisie maandag bekendgemaakt. Aanleiding zijn volgens de club "de tegenvallende sportieve resultaten". De 39-jarige Duitser was sinds de zomer van 2025 in dienst bij de club.

Tot de aanstelling van een nieuwe hoofdtrainer neemt Levi Schwiebbe, voorheen assistent-trainer, de leiding over.

De aanschaf van een nieuwe wasmachine is een beslissing waar je idealiter weer een jaar of tien mee vooruit kunt. Bij de oriëntatie kijken we al snel naar het energielabel, het geluidsniveau en de diverse wasprogramma's. Toch is er één factor die de dagelijkse praktijk én de energierekening nog veel directer beïnvloedt: het vulgewicht. De capaciteit van de trommel bepaalt immers hoeveel wasgoed je in één keer kunt wassen en hoe efficiënt de machine omgaat met water en stroom.

Het kiezen van de juiste trommelinhoud is echter lastiger dan het lijkt. Wil je een nieuwe wasmachine kopen, dan is het vulgewicht een van de belangrijkste specificaties om op te letten om onnodige energiekosten en vroegtijdige slijtage te voorkomen. Een te grote trommel leidt bij een klein huishouden tot halflege wasbeurten en energieverspilling, terwijl een te kleine trommel bij een groot gezin zorgt voor een eindeloze stroom aan opeenvolgende wasjes. Door vooraf kritisch te kijken naar je gezinssamenstelling en wasgedrag, maak je een duurzame keuze voor de lange termijn.

Wat is vulgewicht en waarom is het belangrijk?

Het vulgewicht van een wasmachine wordt altijd uitgedrukt in kilo's en verwijst naar het gewicht van droog wasgoed dat in de trommel past. Veel mensen denken ten onrechte dat dit over nat wasgoed gaat, maar dat is niet het geval. De wasmachinefabrikant berekent de capaciteit op basis van standaard katoenprogramma's.

Wanneer je een wasmachine structureel te vol laadt, kan het wasmiddel zich niet goed verspreiden en wordt de was simpelweg niet goed schoon. Bovendien komt er te veel druk te staan op de motor en de lagers van de machine, wat de levensduur aanzienlijk verkort. Aan de andere kant is een te grote trommel die slechts voor een kwart gevuld is ook niet ideaal. Hoewel moderne wasmachines beschikken over beladingssensoren die het water- en energieverbruik aanpassen, is een machine die op zijn optimale capaciteit draait nog altijd het meest efficiënt.

De juiste capaciteit voor elk type huishouden

Om te bepalen welk vulgewicht het beste bij jouw situatie past, kunnen we huishoudens grofweg indelen in drie categorieën. Jouw wekelijkse wasroutine is hierbij de leidraad.

Alleenstaanden en tweepersoonshuishoudens (7 kg of minder)

Voor singles en stellen is een wasmachine met een vulgewicht van 7 kilo in de regel ruim voldoende. Met deze capaciteit kun je gemakkelijk de dagelijkse kleding van een midweek wassen, inclusief een set handdoeken. Het voordeel van een compactere trommel is dat je sneller een volle trommel verzamelt, waardoor je niet onnodig lang met een volle wasmand hoeft te wachten. Alleen wanneer je regelmatig zelf grote tweepersoonsdekbedden of zware gordijnen wilt wassen, kan een upgrade naar 8 kilo worden overwogen.

Gemiddelde gezinnen van drie tot vier personen (8 kg)

Een huishouden met één of twee kinderen genereert al snel een flinke berg wasgoed per week. Denk aan sportkleding, schoolkleedjes en grotere hoeveelheden beddengoed. Een wasmachine met een vulgewicht van 8 kilo is voor deze doelgroep de absolute 'sweet spot'. Deze capaciteit biedt net dat beetje extra ruimte om grotere ladingen in één keer weg te werken, zonder dat de machine in de rustigere periodes direct overgedimensioneerd is.

Grote gezinnen en actieve huishoudens (9 kg of meer)

Bestaat je gezin uit vijf personen of meer, of heb je te maken met intensieve hobby's of sporten waardoor de wasmachine dagelijks meerdere keren draait? Dan is een vulgewicht van 9 kilo of zelfs 10 kilo de beste keuze. Met een grotere trommel reduceer je het aantal wekelijkse wasbeurten aanzienlijk. Dit bespaart niet alleen kostbare tijd, maar vermindert ook de slijtage van de machine doordat deze minder vaak hoeft te starten. Bovendien was je in een trommel van dit formaat moeiteloos dikke winterjassen en kingsize dekbedden.

Duurzaamheid en efficiëntie in de praktijk

Naast de gezinssamenstelling speelt ook de aard van je wasgoed een rol. Fijne was, wol en synthetische stoffen nemen veel water op en hebben meer bewegingsruimte nodig in de trommel. Bij deze specifieke programma's ligt het maximale vulgewicht in de praktijk altijd lager dan bij een standaard katoenwas.

Als vuistregel voor een optimale belading geldt de handbreedte-test: plaats je hand verticaal bovenop het droge wasgoed in de trommel. Heb je nog een handbreedte aan ruimte over aan de bovenkant? Dan zit de trommel perfect vol en kan de machine zijn werk optimaal en energiezuinig doen.

Maak een bewuste keuze voor de toekomst

Het kiezen van het juiste vulgewicht is een balans tussen je huidige behoeften en eventuele plannen voor de toekomst. Verwacht je gezinsuitbreiding, of gaan de kinderen juist binnenkort het huis uit? Neem dit mee in je beslissing. Door te kiezen voor een capaciteit die nauw aansluit bij jouw reële wasgedrag, bespaar je op de lange termijn aanzienlijk op water, energie en wasmiddel, terwijl je wasgoed langer mooi blijft.

Actor, who appeared in Dad’s Army and Rainbow, remembered as ‘true gent’ by TV producer Russell T Davies

John Leeson, the actor best known as the voice of K9, the robot dog in Doctor Who, has died at 83.

Leeson’s son, Guy Ducker, shared the news on Facebook. He wrote: “I regret to announce the death of my father … after a summer of illness. The end was peaceful.”

Airline also weighs up increasing use of AI as part of cost-cutting measures to offset impact of Iran war

Ryanair is considering cost-cutting measures including implementing pay freezes, reducing crew on flights and increasing the use of AI to offset soaring fuel costs because of the Middle East conflict.

Europe’s biggest low-cost carrier said it expects European airlines to raise their ticket prices by as much as 20%, as it anticipates its jet fuel costs will increase by about €2bn (£1.6bn) in its next financial year, which ends in March 2028.

The hallucinatory crisis of a war-scarred jurist with a painkiller dependency makes for frustrating reading

Of the cohort of experimental novelists whose renown grew in the wake of the 2008 financial crash – names include Deborah Levy, Eimear McBride and Claire-Louise Bennett – it was Tom McCarthy who first demonstrated the benefit of bypassing orthodox routes to market. When British publishers rejected his 2005 novel, Remainder, about an amnesiac who spends a windfall restaging his past, he released it in a limited edition from a Paris art collective. Three years later, Zadie Smith wrote an essay celebrating it as a path-breaking overthrow of establishment-sanctioned “lyrical realism”. The literary press soon began finding more room for McCarthy, whose regular denunciations of English fiction – not least for its “middlebrow” ignorance of challenging ideas from the continent – did much to shape bookish conversation at the turn of the decade.

If his zeal wasn’t to everyone’s taste – the New Statesman once called him Britain’s “most galling interviewee” – anyone lately stepping into a bookshop might well feel the last laugh belongs to McCarthy. Witness the success of Fitzcarraldo Editions: innovative Europeans are hot property. Risk-rewarding ventures such as the Goldsmiths prize, established in 2013 to spotlight formally daring fiction amid panic about the philistinism of award panels, feel a little less urgent when a novel as inscrutable as M John Harrison’s The End of Everything sits comfortably on this year’s Booker shortlist, a bestseller to boot. When the mainstream and the avant garde are now kissing cousins, where does it leave McCarthy? The Making of Incarnation (2021), a dense, Pynchonesque espionage yarn about motion capture technology, suggested that he saw the Booker-shortlisted success of both 2010’s C and 2015’s Satin Island as a green light to push readers harder. Further evidence for the theory is supplied by his riddling new novel, The Rhyl Poster, another abstruse spy drama, this time set deep inside the polyglot operations of Luxembourg’s Court of Justice of the European Union (CJEU). It’s as if McCarthy – a longtime Berliner who, post-Brexit, holds a Swedish passport – had determined to immerse himself in the minutiae of the institution his native Britain elected to leave.