DEN HAAG (ANP) - De grote supermarkten en A-merken zijn begonnen met hun campagnes voor het WK voetbal dat op 11 juni van start gaat. Thuisbeleving lijkt dit jaar het thema, mede door de late en nachtelijke tijdstippen waarop de wedstrijden in de Verenigde Staten, Canada en Mexico worden afgewerkt. Toch doet niet iedereen mee.

Jumbo trapte dit jaar af door een juichjack te introduceren. Op het kledingstuk van de Brabantse supermarktketen staat een grote gele J. Reclamegezicht Rob Kemps, bekend van Snollebollekes, komt daarbij met een WK-hit: 'from left to right', een nieuwe versie van het bekende 'links rechts'. Albert Heijn heeft als officiële partner van de KNVB de spelers van Oranje tot zijn beschikking. In de hoofdrol aanvoerder Virgil van Dijk, die zijn eigen team coacht. Het WK-artikel dat erbij hoort is een kamerjas en juichsjaal, om thuis comfortabel te zitten tijdens de wedstrijden.

Ook A-merken hebben hun campagnes afgetrapt. Biermerk Heineken gaat, net als Albert Heijn, voor een insteek op de late wedstrijden met De Pilsjama. KPN prijst zijn tv-diensten aan als onderdeel van de thuisbeleving. Zij werken daarbij ook samen met Albert Heijn en brengen samen met de supermarkt oranje telefoonhoesjes op de markt.

"Als er grote evenementen zijn, zitten mensen voor de buis. Met een hapje en een drankje. Dus daar profiteren supermarkten en A-merken zoals bier- en chipsfabrikanten altijd van", verklaart retailexpert Erik Hemmes. "Mijn inschatting is dat het bij de grote supermarkten 5 procent meer aan weekomzet is. Dat is echt fors." Hemmes vindt dat Albert Heijn echt onderscheidend bezig is. "Het voelt kwalitatief hoogwaardig, maar dat doet Albert Heijn ook graag. Zij maken echt de connectie met de spelers en dat bindt."

ZANDVOORT (ANP) - In het stationsgebied, de middenboulevard en het bijbehorende strand in Zandvoort geldt tot en met zondag 31 mei een noodverordening. Dat laat de gemeente op haar website weten.

Het gebied werd donderdag al aangemerkt als veiligheidsrisicogebied na "incidenten met overlast, agressie en verstoring van de openbare orde". Volgens de gemeente is de noodverordening nodig om de veiligheid van inwoners, ondernemers en bezoekers te kunnen garanderen tijdens de drukke dagen deze week in de Noord-Hollandse kustplaats.

De noodverordening geeft politie en handhaving de mogelijkheid om groepen weg te sturen die voor overlast zorgen, samenscholingen te beëindigen of mensen een gebiedsverbod op te leggen.

Grenzen

Burgemeester David Moolenburgh zegt in een verklaring dat Zandvoort een "gastvrije badplaats" is, maar dat er wel "duidelijke grenzen" nodig zijn. "Wie die grenzen overschrijdt en de veiligheid van anderen in gevaar brengt, krijgt te maken met stevig en direct optreden."

Donderdag mochten agenten al preventief fouilleren in dit deel van Zandvoort. Een woordvoerder van de politie spreekt van een rustig verlopen avond, waarbij "tegen de honderd personen" werden gecontroleerd en geen bijzonderheden werden aangetroffen. Wel werd er één persoon aangehouden voor belediging.

Sinds donderdag is ook het gebied rond Nesselande strand in Rotterdam als veiligheidsrisicogebied aangewezen na onrust eerder in de week. Volgens politie en gemeente was ook daar sprake van een rustige donderdagavond. Bij de fouilleringen zijn volgens een woordvoerder van de politie "wat kleine dingetjes hier en daar aangetroffen, maar niet noemenswaardig". De aanwijzing duurt daar nog tot 12 juni.

BRUSSEL (ANP) - Hongarije krijgt 16 miljard euro aan EU-fondsen, aldus de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen. Dat kondigde ze aan samen met de nieuwe Hongaarse premier Péter Magyar in Brussel. Een belangrijke belofte uit Magyars campagne was dat hij miljarden aan bevroren EU-tegoeden zou vrijspelen door hervormingen door te voeren.

Van die tegoeden komt 10 miljard uit het coronaherstelfonds. Hongarije had nog tot eind augustus om daar aanspraak op te doen, voordat het geld definitief zou worden kwijtgescholden. Een ander deel van het geld, zo'n 4 miljard, komt uit het EU-fonds voor zogeheten achtergestelde gebieden. Ook komt er vanaf volgend jaar weer financiering voor Hongaarse universiteiten via het Erasmus+-programma.

Hoewel Magyar pas een paar weken premier is, ziet Von der Leyen "sterke signalen dat Hongarije inderdaad een nieuwe weg inslaat". Er zijn onder meer sterke afspraken gemaakt dat Hongarije corruptie in het land tegengaat en de rechtsstaat zal herstellen. Daaronder valt ook dat Hongarije zich aansluit bij het Europees Openbaar Ministerie (EPPO) voor het controleren van de fondsen, zei ze.

Hervormingen

Hoe meer hervormingen Hongarije doet, hoe meer miljarden Hongarije kan vrijspelen, zei Von der Leyen. "Boodschappen en symbolen zijn belangrijk, maar hard werken maakt het verschil", zei ze. Er zal geen sprake zijn van "afsnijroutes" voor Hongarije om EU-geld sneller te verkrijgen.

Magyar zegt "heel dankbaar" te zijn voor het geld. Ook zegt hij maar "een paar weken nodig te hebben gehad" om het EU-geld te krijgen, "wat de vorige regering onder Viktor Orbán maar niet lukte".

WIESBADEN (ANP/DPA) - Het leven in Duitsland was in mei 2,6 procent duurder dan een jaar geleden. Daarmee was de inflatie deze maand lager dan in april, toen Duitse consumenten 2,9 procent meer kwijt waren aan hun dagelijkse uitgaven. De daling komt onder meer door een tijdelijke accijnsverlaging aan de pomp waardoor tanken goedkoper werd en een daling van de energieprijzen.

De Duitse regering verlaagt sinds 1 mei de accijns op diesel en benzine met 17 cent per liter. De Duitse centrale bank schatte eerder dat dit het inflatiecijfer met een kwart procentpunt zou verlagen. De tankkorting loopt nog tot het einde van juni. Prijzen voor energie en brandstoffen waren nog wel fors hoger dan een jaar eerder. Maar in april was dat verschil een stuk groter.

"Doorslaggevend waren de daling van de olieprijzen ten opzichte van april en de sinds begin deze maand geldende tankkorting", stelt inflatie-expert van het Instituut voor Macro-economie en Conjunctuuronderzoek Silke Tober over het afkoelen van de inflatie.

Je zou wel eens naar Zuid-Afrika willen, maar je durft niet. Je wilt niet worden doodgeschoten. Zuid-Afrika heeft een van de hoogste criminaliteitscijfers ter wereld, maar dat betekent niet dat elke toerist permanent in levensgevaar is. Het echte risico schuilt in bepaalde buurten, tijden en gewoonten – en juist daar kun je als reiziger op sturen.

De zwaarste geweldsmisdrijven vinden vooral plaats in townships en op de Cape Flats rond Kaapstad, in arme buitenwijken van Johannesburg en Durban en op afgelegen, slecht verlichte plekken. In deze gebieden zijn bendegeweld, gewapende overvallen en carjackings geen uitzondering. Toeristen hebben daar weinig te zoeken en doen er verstandig aan alleen met een ervaren gids te gaan of die wijken helemaal te mijden.

Heel anders ziet het eruit in de toeristische “bubbels” die de meeste reizigers bezoeken. De Waterfront in Kaapstad, Camps Bay, Sea Point, de wijnlanden, de Tuinroute en populaire safaribestemmingen worden intensief bewaakt en zijn ingericht op internationale gasten. Daar is de kans op ernstige incidenten relatief klein; het draait vooral om zakkenrollen, auto-inbraken en andere vormen van opportunistische criminaliteit. Wie hier overdag op pad gaat, zich onder de mensen mengt en na donker taxi of Uber neemt, verkleint het risico aanzienlijk.

Johannesburg blijft een stad met een ruige reputatie, maar ook hier verblijven toeristen meestal in goed beveiligde wijken als Sandton of Rosebank. Hoge hekken, camera’s en privébewaking geven een ongemakkelijk, maar eerlijk beeld: de misdaad is reëel, de tegenmaatregelen ook. Safari’s en nationale parken verlopen in de regel veilig, al zijn er incidenten geweest op routes naar en rond parken. Tegelijkertijd laten de cijfers zien dat jaarlijks miljoenen toeristen zonder problemen door Zuid-Afrika reizen.

Toch voelt het land vaak gevaarlijker dan statistisch nodig is. Media berichten uitgebreid over zeldzame incidenten met toeristen, terwijl de talloze probleemloze vakanties onzichtbaar blijven. Bovendien plakken we de misdaadcijfers van de hele samenleving op de individuele reiziger. De kernvraag is daarom niet óf Zuid-Afrika gevaarlijk is, maar hóe je er reist: in welke wijken je komt, hoe laat je buiten bent en of je basisregels volgt – geen sieraden, niet lopen in het donker, geen waardevolle spullen in zicht. Wie zich daaraan houdt, bezoekt nog steeds een bestemming met verhoogd risico, maar geen oorlogszone waar elke toerist vogelvrij is

Na ruim drie jaar vertrekt correspondent Nasrah Habiballah weer uit Jeruzalem. „Er waren altijd al dat soort dagen, maar na 7 oktober was het elke dag standje breaking news.”

Van de 82 aanbevelingen die het Nationaal Burgerberaad Klimaat vorig jaar deed, wil het kabinet 41 overnemen – blijkt uit de officiële reactie die vrijdag is gepresenteerd. Maar het verandert niet van koers: veel plannen worden ingepast in bestaand beleid.

Voor zijn nieuwe restobar Nikotin liet chef Tim van der Molen zich grotendeels inspireren door de Koreaanse keuken, met wat pit uit Mexico en omstreken. Dat levert oesters op die zwoel-smeulend gloeien van guajillo en groene salsa, en perfect gegrilde paarse asperges in sesammayo.

Dark patterns have been used by subscription companies and in bait-and-switch campaigns for decades. As more chatbot companies push to keep users engaged at all costs, how do manipulative design choices show up in conversational AI built on large language models? Researchers at the Center for Democracy & Technology studied how chatbots prey on people’s emotions and desire for connection to keep people paying, offering up their data, and chatting to the point of vulnerability.

The study, “Dark Patterns in AI Chatbots: A Taxonomy to Inform Better Design,” was published Friday by authors Ruchika Joshi, Adinawa Adjagbodjou, and Michal Luria. They looked at popular chatbots including ChatGPT, Gemini, and Claude, and companion bots like Replika and Character.AI to determine how they might generate dark patterns, and created a taxonomy of 37 dark patterns applicable to AI chatbots.

The term “dark patterns,” or deceptive patterns, sometimes refers to things like difficult to cancel subscriptions, pre-checked boxes in user interfaces, and buried terms of use, which the Federal Trade Commission has condemned and attempts to warn consumers about. In the context of this study, dark patterns refer to how manipulative design in chatbot systems might trick users into giving up more information than they realize or intend, or acting in ways contrary to the user’s best interests. Chatbots exacerbate traditionally understood dark patterns that extract data, while introducing new threats like anthropomorphizing and sycophancy. And because chatbots are built on large language models, the researchers wrote, their actions are more unpredictable than a simple checkbox or unsubscription flow, and the ways they undermine users’ best interests are less visibly obvious.

“Dark patterns do not operate only where users are unaware of the manipulation. In many cases, design choices strategically build on aspects of human psychology—such as reciprocity norms, people’s tendency to anthropomorphize, and emotional response to a sense of rapport—to influence behavior and undermine autonomy,” the researchers wrote in the study. “In other words, even where users are fully aware that they are interacting with an AI chatbot, dark patterns can still shape perception, attachment, and decision-making in subtle but consequential ways.” 

The researchers looked at several factors that contribute to dark patterns, including how chatbots store data by default and encourage users to share data under the pretense of it remembering past conversations or personal information, prying for more information before it answers questions in detail, and promising that information will be “just between us” when it’s actually being shared with the platform and potentially, third parties. When they tested Meta AI chatbots, for example, it said “spill the tea, I’m all ears... your secret’s safe with me,” and when they replied “you promise you won’t tell?” it replied “Cross my heart, won’t tell a soul.” 

They also looked at how chatbot companies make misleading promises; for example, Replika promises “friendship” or a “relationship” when it’s fundamentally incapable of providing either, because it’s not a person. 

Many of these patterns were present in Meta’s therapist-themed chatbots that posed as licensed therapists, which 404 Media first investigated last year. The chatbots over-promised on what mental health support they could provide, made up qualifications and credentials, and encouraged users to share personal details about themselves. The deception was so bad, it triggered letters from senators and complaints from consumer protection groups demanding Meta answer for its chatbots.

“It was surprising to see that dark patterns aren’t just common, but that they shape users’ interactions with all the major AI chatbot interfaces,” Luria, senior research fellow at the Center for Democracy & Technology, told 404 Media. “For the most part, they are small and incremental aspects of each interaction, but these design choices add up and can lead to unintended consequences, such as harm to people’s privacy, exploitation of emotional attachment and financial loss."

Dark patterns from chatbots can have serious consequences for users. In 2023, after Replika changed its chatbots to be less romantic, users who’d become emotionally attached to the bots experienced mental health crises. More recently, Character.AI users are panicking after changes to the platform “lobotomized” the chatbots. There have been countless examples in the last few years of users inflicting harm on themselves or others after falling into unhealthy attachments with chatbots.   

Even though chatbots and large language models introduce new avenues for dark patterns to manifest, the old methods for manipulating users still exist. In several of the user interfaces the researchers examined, choices were presented in emotionally manipulative ways: for example, a companion app called Cute AI begs users not to leave the chat, giving them the choice between “no problem” and “still leave cruelly.” 

OpenAI has said publicly that it recognizes that longer chat sessions introduce more risk to the users’ mental health. “We have learned over time that these safeguards can sometimes be less reliable in long interactions: as the back-and-forth grows, parts of the model’s safety training may degrade,” the company wrote in 2025. It introduced popups nudging users to take breaks, but that popup, the researchers note, poses a disingenuous set of options: either “keep chatting” or select “this was helpful.” There’s no route out of this popup that lets users say it wasn’t helpful, or that they’re taking a break for any other reason. “Interface designers may use design tools to make certain interactions easier and more ‘frictionless’ than others, pushing alternatives choices to the background and manipulating users into choosing one option over another,” the researchers wrote.

Even though these conversational AI companions can be unpredictable, chatbot makers have a choice in how they design their products. The researchers offer several recommendations to these companies. These include reversible choices, the option to minimize anthropomorphic behaviors, making account and data deletion straightforward and easy, and proactively showing users how much time or money they’ve spent on a platform. They also suggest curtailing emotional manipulation by including options to “strip the chatbot of social and emotional layers” and avoiding “using any simulated distress, implied emotional neglect, or guilt-inducing language as default responses when users attempt to end conversations.” 

"When we think about AI chatbots, it's easy to get caught up in the novelty of these interfaces and their unique risks. But when we started digging, we quickly learned that as tech companies’ products evolved beyond social media platforms to include chatbots, the incentives that previously encouraged dark patterns haven’t changed, so neither have the patterns themselves,” Luria said. “Some patterns are almost identical, but not all of them, and that makes them harder to spot. Instead of infinite scroll, we get a follow-up action after each prompt. Instead of echo chambers that reinforce our views, chatbots pick up on our values in conversation and mirror them back.” 

Meneer J.R. (Jocelyn) Levenstone wordt de gezaghebber van Saba. De ministerraad heeft op voorstel van staatssecretaris Van der Burg van Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid ingestemd met de voordracht.