Over tien jaar, in 2036, zou Rusland volgens de grondwet een nieuwe president moeten inhuldigen. Dan loopt de laatste termijn van Vladimir Poetin af, die dan 83 jaar zal zijn. Of het zover komt, is hoogst onzeker. De oorlog in Oekraïne, economische druk en groeiende onvrede in de elite voeden de vraag hoe Poetins macht uiteindelijk zal eindigen: door een staatsgreep, een aangewezen opvolger of zijn dood in functie.
Recente peilingen van het staatsinstituut VTsIOM laten zien dat Poetins goedkeuringscijfer is gedaald naar circa 65 procent, het laagste niveau sinds vóór de invasie van Oekraïne. Inlichtingenrapporten en oppositiebronnen melden dat de beveiliging rond de president verder is aangescherpt, dat hij zich vaker in bunkers ophoudt en dat de vrees voor aanslagen en complotten is toegenomen. Tegelijkertijd klinkt openlijke kritiek van voormalige loyalisten, al blijft die beperkt en zwaar bestraft.
Poetin heeft een persoonlijke dictatuur gebouwd – en is nu zelf de gevangene van dat systeem.
Analisten schetsen grofweg drie scenario’s voor een machtswisseling in Moskou. Een eerste is een paleiscoup: een interne machtsstrijd in de top van de veiligheidsdiensten en het leger, waarbij Poetin gedwongen wordt te vertrekken. Een tweede is een gecontroleerde opvolging, naar het model van 1999, waarbij Poetin zelf een vertrouweling als troonopvolger naar voren schuift en op de achtergrond invloed probeert te behouden. Daarbij circuleren namen als Aleksej Doesjmin, Sergej Sobjanin en Dmitri Patroesjev, al is geen officiële “kroonprins” aangewezen.
Het meest waarschijnlijke einde voor Poetins heerschappij is niet een revolutie, maar simpelweg zijn dood in functie.
Het derde scenario is dat Poetin eenvoudigweg in functie overlijdt. Studies naar autoritaire regimes laten zien dat leiders van zijn leeftijd vaak door hun dood uit het zadel worden gelicht, niet door verkiezingen. Gezien zijn toegang tot topzorg en ontbreken van harde aanwijzingen voor ernstige ziekte, achten veel deskundigen dit op dit moment het meest waarschijnlijke eindpunt – al kan een onverwachte crisis de balans op elk moment doen doorslaan.
Hier is een kort kader dat je direct onder of naast het stuk kunt plaatsen:
- 1. Paleiscoup in de top Een interne machtsstrijd in de kring rond Poetin – in het bijzonder binnen veiligheidsdiensten en leger – dwingt hem tot vertrek of schakelt hem uit. De kans op een volksopstand geldt in recente scenario‑studies als veel kleiner dan die op een elite‑ingreep.
- 2. Aangewezen troonopvolger Poetin kiest zelf, onder druk van leeftijd en oorlog, een vertrouweling als opvolger, naar het model waarmee Jeltsin hem in 1999 naar voren schoof. In analyses worden onder anderen Aleksej Doesjmin, Sergej Sobjanin en Dmitri Patroesjev genoemd, al is er bewust geen officiële “kroonprins”.
- 3. Dood in functie Zoals bij eerdere Russische en Sovjetleiders is het scenario dat Poetin aan de macht blijft tot zijn dood statistisch het meest waarschijnlijk. Daarna beslist de elite in hoog tempo over een opvolger, met uiteenlopende uitkomsten: van een nog hardere nationalistische koers tot een technocratisch, maar nog altijd autoritair regime.
