Oranje vlaggetjes, vrijmarkten en lauwe pils, en een paar dagen later de Dag van de Arbeid, een dag die in Nederland al decennia vakkundig wordt gemarginaliseerd. Toeval, zo luidt meestal het antwoord. Maar is dat ook zo?

De constructie van een nationale feestdag

De oorsprong van Koningsdag ligt bij Prinsessedag, ingevoerd in 1885 ter ere van prinses Wilhelmina. Het initiatief kwam uit liberale hoek, expliciet bedoeld om nationale eenheid te bevorderen in een tijd van sociale spanningen. In 1890 werd het Koninginnedag, toen Wilhelmina koningin werd. De datum, 31 augustus, had niets met arbeid te maken en alles met dynastieke symboliek.

Die symboliek kreeg in de twintigste eeuw een andere functie. De opkomst van de arbeidersbeweging en de internationale viering van de Dag van de Arbeid op 1 mei vormden een ideologisch tegenwicht. Waar 1 mei draaide om klassenbewustzijn, solidariteit en politieke mobilisatie, bood Koninginnedag een alternatief: een nationaal, boven-klasselijk feest waarin sociale tegenstellingen tijdelijk werden gladgestreken.

Juliana en de verschuiving naar april

De cruciale verschuiving kwam met Juliana. Na haar aantreden in 1948 werd Koninginnedag verplaatst naar 30 april, haar verjaardag. Daarmee kwam het feest plotseling vlak voor 1 mei te liggen. Dat lijkt triviaal, totdat je kijkt naar de politieke context. De naoorlogse periode kende een sterke institutionalisering van de verzorgingsstaat, en ook een duidelijke wens van elites om radicalisering te voorkomen. De Koude Oorlog speelde daarbij een rol: socialistische en communistische bewegingen werden met argwaan bekeken, en men keek met afschuw naar de vaak uit de hand lopende 1-meidemonstraties elders.

Een uitbundig nationaal feest op 30 april functioneerde als ventiel en als tegenprogrammering. Het bood een apolitieke uitlaatklep, precies op het moment dat elders in Europa arbeiders de straat op gingen. Nederland koos voor oranje boven rood. Toen Beatrix de troon overnam besloot zij Koninginnedag niet te verplaatsen naar 31 januari, haar verjaardag, maar het op de 30e te houden, officieel wegens dat het weer in januari te slecht zou zijn

Van Koninginnedag naar Koningsdag

Met de troonsbestijging van Willem-Alexander in 2013 verschoof de datum naar 27 april, zijn verjaardag. Daarmee kwam er iets meer afstand tot 1 mei, maar het patroon bleef herkenbaar: een groot nationaal feest in dezelfde periode. De Dag van de Arbeid bleef in Nederland een werkdag voor de meesten, zonder brede maatschappelijke verankering.

Geen toeval, wel structuur

Er bestaat geen document waarin expliciet staat dat Koningsdag bedoeld is om 1 mei te neutraliseren. Historisch bewijs werkt zelden zo direct. Wat wel zichtbaar is, is een consistente lijn: nationale feestdagen worden ingezet om sociale cohesie te organiseren, en soms ook om politieke energie te kanaliseren of ontkrachten.

De nabijheid van Koningsdag en 1 mei past in dat patroon. Misschien geen complot, wel een keuze die goed uitkwam. Terwijl arbeidersbewegingen elders hun dag claimden, kreeg Nederland een alternatief ritueel dat conflict dempte en nationale identiteit benadrukte.

Opvallend is hoe hardnekkig dat patroon doorwerkt. Elke keer dat de roep opkomt om van 1 mei, net als in veel andere landen, een officiële feestdag te maken, volgt vrijwel automatisch hetzelfde antwoord: Nederland zou al genoeg vrije dagen hebben, wat zo aantoonbare onzin is dat het argument in de praktijk al snel door schuift naar de kalender rond eind april en begin mei, waar Koningsdag dominant aanwezig is, en er al veel andere vrije dagen zijn. Daarmee fungeert Koningsdag impliciet als reden om de Dag van de Arbeid klein te houden. Wat gepresenteerd wordt als praktische kalenderlogica.

Kortom, het is niet bewezen dat dat Koningsdag bewust tegenover 1 mei is geplaatst, maar het is wel duidelijk dat het systeem weinig reden had om die afstand ooit te vergroten. Twee feesten, twee verhalen. In Nederland wint het verhaal met de kroon.

WEERT (ANP) - De natuurbrand tussen Weert en Budel laait hier en daar weer op. Volgens een woordvoerder van de veiligheidsregio komt dat door de wind en omdat de temperatuur stijgt. De vlammen bevinden zich binnen het gebied waar eerder brand was. "We bewaken de randen en verwachten niet dat het vuur zich uitbreidt", zegt hij.

De brandweer krijgt ter plaatse hulp van collega's uit België en Frankrijk. Zij gaan het gebied in om de brand verder te bestrijden. Naar schatting is 80 hectare getroffen.

De brand brak donderdagmiddag uit bij een militair oefenterrein bij de Geuzendijk. Gelijktijdig met de brand vond een militaire oefening plaats. Het is nog niet duidelijk of die het vuur heeft veroorzaakt.

In de avond meldde de veiligheidsregio dat de brand onder controle was. De vlammen in het gebied waren zo goed als gedoofd. Wel was er nog rookontwikkeling.

ISTANBUL (ANP/AFP) - Rond acties op de internationale Dag van de Arbeid is in Istanbul onrust ontstaan. De Turkse politie vuurde traangas af en er worden honderden arrestaties gemeld.

Advocatenorganisatie CHD spreekt over 370 aanhoudingen. De autoriteiten hebben dat nog niet bevestigd.

Ook elders in Europa zijn er acties op de Dag van de Arbeid en die verlopen soms onrustig. In Istanbul heeft de oproerpolitie posities ingenomen en zijn barricades opgeworpen.

Pepperspray

De politie trad in de miljoenenstad op tegen groepen die naar het grote Taksimplein wilden trekken. Daar vonden in het verleden vaker protesten plaats en het plein was uit voorzorg al afgesloten, tot woede van de vakbeweging.

Op televisiebeelden is te zien dat het hoofd van de linkse arbeiderspartij, Erkan Bas, is getroffen door pepperspray. "De machthebbers spreken al 365 dagen per jaar", zei hij. "Dus laat arbeiders op zijn minst één dag per jaar vertellen over de moeilijkheden waarmee zij te maken hebben. "

TEHERAN (ANP/RTR) - Iran heeft via bemiddelaar Pakistan een nieuw vredesvoorstel gedaan aan de Verenigde Staten. Teheran kwam eerder ook al met een plan, maar daar gingen de Amerikanen nog niet mee akkoord.

'The Devil Wears Prada' has a boyfriend problem (WaPo gift link) As years went on, it has been fascinating to watch Nate become colloquially known as the "true villain" of "The Devil Wears Prada." Particularly to some women (and maybe to men, too, but let's be honest, straight men were not watching this movie), who worked in grueling fields and saw themselves in Andy: trying to gain toeholds in impossible careers against a backdrop of skyrocketing housing costs and stagnating wages.

And since we're already nudging at a gender war, I'll go ahead and launch a generational one: I wonder whether part of the issue is that "The Devil Wears Prada" was produced by baby boomers and early Gen Xers, who had reached the point in their careers when they could ignore a call from a boss without torpedoing their entire careers — but it was consumed by millennials who owed $160,000 to Vassar, had developed iPhone hunchback by age 28 and needed to do whatever it took to cling to health insurance.

Judge orders Alberta separatist group to pull down online database of voter information

Related Alberta separatist shenanigans here

Hyundai komt met een nieuw merk naar Nederland: Genesis. De G80 heeft sfeer, een zeldzaamheid in deze dagen, en het comfort is fantastisch, schrijft Bas van Putten. Maar voor hier is hij te duur, te ongewoon.

Op de 1e Middellandstraat in Rotterdam is vrijdagmiddag rond 13.20 uur een tram in botsing gekomen met een bedrijfsbus met aanhanger. De bestuurder van de bedrijfswagen raakte gewond.

Social

Kijk eens wie we daar hebben. Nou ja, eigenlijk weten we niet precies wie we daar hebben. In ieder geval een gast die zegt dat hij trots deelnemer was bij de ""rellen"" na Ajax - Maccabi Tel Aviv in november 2024. Rellen die we nadrukkelijk GEEN Jodenjacht of pogrom mogen noemen want dat vindt burgemeester Halsema PROPAGANDA. Sterker nog, het was eigenlijk een te verwachten reactie op wat leuzen van de supporters uit Israël. Blijkt dus dat naar die bewuste avond refereren als 'rellen' of 'geweld' ronduit een belediging is voor de jongens die het hebben uitgevoerd. Volgens deze meneer, die vanuit de gevangenis via (ogenschijnlijk) een webcam-chatsite (mag dat??) opduikt bij een Israëlische streamer, deden ze maar wat hun best om er een Jodenjacht van te maken. Een paar uitspraakjes van de fiere Amsterdamse strijder: "We hunted them. Took their passports and stuff like that (...) Only Jews run away. (...) You Jews rape children". Vervolgens krijgt hij een paar vegen uit de koosjer koekenpan over zijn ielige voorkomen en dan is het boeiende gesprek al snel afgelopen. Hoor je het verhaal ook eens van de andere kant!