Jon Siegel has added a photo to the pool:

Sinds de opkomst van beurskapitalisme is kapitaal sneller gaan bewegen dan alles wat het zou moeten begrenzen. Arbeid zit vast, regels slepen zich voort, politiek onderhandelt tot de randen eraf zijn. Maar geld vertrekt op het moment dat het ergens een paar basispunten meer ruikt. Dat verschil in mobiliteit is de motor van het aandeelhouderskapitalisme. Tijd krimpt tot kwartalen, weken en soms zelfs uren of minuten, verantwoordelijkheid verdampt zodra zij buiten de balans valt, en besluitvorming buigt richting wat nú rendeert.

Een beursgenoteerd bedrijf hoeft geen kwaadaardige intenties te hebben om structureel schadelijke keuzes te maken. Het hoeft alleen braaf te doen wat het systeem voorschrijft: rendement maximaliseren onder permanente dreiging van kapitaal dat wegloopt. In zo’n omgeving fungeert moraal als zo snel mogelijk te schrappen kostenpost.

De opdracht is eenvoudig: maximaliseer aandeelhouderswaarde. Alles daarbuiten wordt bijzaak, randvoorwaarde of PR. Bestuurders die die hiërarchie niet volgen, liggen eruit. Soms luidruchtig via activistische aandeelhouders, vaker stil via koersen, targets en ‘herijkte verwachtingen’. Het systeem selecteert. Wie te ver vooruit kijkt, of belangen van werknemers en omgeving zwaarder laat wegen dan de concurrentie, wordt ingehaald of vervangen. The only way is down, vanuit maatschappijkritisch opzicht.

Kortetermijndenken verschijnt daardoor als rationele – zelfs de enige – strategie. De beurs reageert direct, bonussen volgen die cadans, analisten zetten de lat en rekenen af. De toekomst wordt iets dat je klein houdt. Investeringen die pas later renderen krijgen argwaan. Schade die buiten de boekhouding valt, wordt verplaatst. Na ons de zondvloed, en zelfs een waarschijnlijke zondvloed is in het heden een acceptabel risico.

Het patroon is inmiddels routine. Kosten verdwijnen naar buiten waar ruimte ligt: milieu, sociale zekerheid, arbeidsvoorwaarden. Innovatie richt zich op optimalisatie van winst, minder op publieke waarde. Risico’s worden opgezocht tot aan de rand van wat juridisch kan, en daar net overheen zodra de verwachte opbrengst hoger ligt dan de sanctie. Vanuit de bestuurskamer oogt dat als verstandig management.

De morele dimensie verschuift naar de marge, de context doet het werk. Regulering probeert de ergste uitwassen te dempen, maar vaak onvolledig of te laat. Tegelijk blijft de kern intact. Kapitaal blijft mobiel, rendement blijft dominant. Wie zich inhoudt, creëert ruimte voor concurrenten die dat minder doen. Ethiek verandert zo in een concurrentienadeel, tenzij regels het speelveld collectief dwingen.

De conclusie is weinig spectaculair, maar wel dodelijk. Een oplossing vraagt dan ook geen morele oproep, maar een herontwerp van de spelregels. De hegemonie van aandeelhouderswaarde breken. Dat kan door eigendom en zeggenschap te verschuiven. Denk aan verplichte medezeggenschap met doorslaggevende stem voor werknemers in strategische beslissingen, plafonds op dividenduitkeringen gekoppeld aan langetermijninvesteringen, en zware belasting op kortetermijnkapitaalstromen zodat ‘weglopen’ minder triviaal wordt.

Ga verder en haal vitale sectoren uit de logica van de beurs: energie, zorg, infrastructuur onder publiek of coöperatief eigendom, met rendement gedefinieerd in maatschappelijke termen in plaats van winst per aandeel. Maak externe kosten intern via harde, niet-onderhandelbare normen en automatische sancties die hoger liggen dan de potentiële winst. En misschien het meest fundamenteel: vervang de kwartaalrapportage als sturingsmechanisme door langetermijnmandaten die juridisch afdwingbaar zijn. Zolang kapitaal de snelste actor blijft en rendement de enige taal, verandert gedrag niet. Draai je die twee knoppen, dan verandert het speelveld en daarmee wat ‘rationeel’ is.

Hopelijk.

Want de haalbaarheid van zo’n koerswijziging oogt intussen beperkt. Politiek opereert binnen dezelfde prikkels als bedrijven: korte termijnen, electorale druk, concurrentie tussen staten om kapitaal aan te trekken. Elke stap richting strengere regels of herverdeling van zeggenschap roept direct het dreigbeeld op van vertrekkend kapitaal, verlies van banen en internationale achterstand. Dat maakt halfslachtige compromissen waarschijnlijk en radicale ingrepen zeldzaam. Tegelijk verandert daarmee niets aan de noodzaak. Zolang de huidige logica intact blijft, stapelen de kosten zich elders op en groeit de druk uiteindelijk tot het systeem zelf instabiel wordt. De keuze is dus minder tussen haalbaar en onhaalbaar, en meer tussen gecontroleerde verandering of afgedwongen correctie op een later moment.

De vraag is dus niet of het kan, maar wanneer de rekening te groot wordt om nog te negeren.

Nog altijd wacht Sparta op de handtekening van de nieuwe trainer, nog altijd vermoedelijk Paul Simonis. In de tussentijd wordt er op het Kasteel hard gewerkt aan de toekomst. De mannen van Sparta naar Voren! vinden het een goede zaak dat Gerard Nijkamp als TD bijtekende tot 2030, maar zijn minder eensgezindheid over de toekomst van Jens Toornstra op het Kasteel.

Leerlingen van het Wolfert College in de Rotterdamse Provenierswijk maken hun eindexamens dit jaar niet in een saaie lege zaal, maar tussen de planten. De reden: een groene omgeving verhoogt de concentratie en vermindert stress. Het moet de scholieren helpen om beter te kunnen presteren.

Drie van de acht Nederlandse basketbalploegen in de BNXT League, de Belgisch-Nederlandse competitie, hebben voor volgend seizoen geen licentie aangevraagd. Het lukt ze niet om mee te gaan in de professionalisering van de competitie. „Met de nieuwe eisen trekken wij het niet meer.”

Nelio Biedermann publiceerde een ambitieuze roman over de ondergang van een Hongaarse adellijke familie, waarin hij veelvuldig naar de wereldliteratuur verwijst. De piepjonge schrijver wordt een literaire erfgenaam genoemd van Thomas Mann en dat blijkt nog enigszins waar te zijn ook.

De Russische dirigent Valeri Gergiev is voor Poetin wat Wilhelm Furtwängler voor Hitler was. Gergiev bejubelde de oorlog tegen Oekraïne met een concert in Moskou, en is nog altijd Nederlands staatsburger. Met zijn Nederlandse paspoort kan Gergiev de wereld rondreizen om zijn geld wit te wassen.

Er wordt natuurlijk met de nieuwe defensiebudgetten behoorlijk wat afgeknald door Onze Jongens maar dan kan er dus ook wel een keertje iets misgaan. Of het komt door een rokende militair, rondvliegende munitie of een konijn met terroristische motieven weten we uiteraard niet, maar er woedt dus een behoorlijk grote brand op het militaire oefenterrein bij 't Harde. Dat leidt tot vlammen alsook een ENORME rookwolk en een NL-Alert in de wijde omgeving. De brand is al enkele uren aan de gang en blijft zich uitbreiden, zoals branden in gortdroge natuurgebieden dat doen. Inmiddels zijn ook verschillende wegen rond het gebied afgesloten. Nog niet duidelijk wat het betekent voor de paar miljoen recreanten in de omgeving. Rook- en fikbeelden na de breek.

Social

Zicht vanaf Zwolle, ingezonden via de mail

Back to a time when source repositories were printouts and commits were hand-written notes

Antiques code show  Microsoft has released the source for another of its relics. This time, it's 86-DOS 1.00 getting the open source treatment, and a whole lot more for retro enthusiasts.…

Thomas Hawk posted a photo: