Europese luchtvaartmaatschappijen hebben jarenlang gratis uitstootrechten gekregen binnen het Europese emissiehandelssysteem, het EU ETS. Dat systeem moet ervoor zorgen dat bedrijven betalen voor de CO₂ die zij uitstoten. Toch gold voor de luchtvaart lange tijd een uitzonderingspositie. Een groot deel van de benodigde rechten werd gratis verstrekt.

De reden: de EU wilde voorkomen dat Europese maatschappijen plotseling veel hogere kosten zouden krijgen dan concurrenten van buiten Europa. Vooral bij internationale vluchten vreesden beleidsmakers dat reizigers zouden uitwijken naar maatschappijen die via bijvoorbeeld Istanbul, Dubai of Doha vliegen. Ook bestond de angst dat luchtvaartmaatschappijen routes en overstappen naar luchthavens buiten de EU zouden verplaatsen om Europese klimaatkosten te vermijden.

Dit wordt vaak aangeduid als het risico op carbon leakage: de uitstoot verdwijnt niet echt, maar de economische activiteit en de bijbehorende CO₂-heffing verschuiven naar een ander land of continent.

Hoe het systeem werkte

De luchtvaart werd in 2012 opgenomen in het EU ETS. Voor elke ton CO₂-uitstoot moeten deelnemende maatschappijen een emissierecht inleveren. Die rechten kunnen worden gekocht en verkocht.

Aanvankelijk kreeg de sector het merendeel van die rechten gratis. In de periode 2013 tot en met 2020 werd 82 procent van de beschikbare emissierechten gratis verdeeld. Slechts 15 procent ging via veilingen naar de markt. De rest was bestemd voor nieuwe of sterk groeiende luchtvaartmaatschappijen.

De gratis rechten waren gekoppeld aan eerdere vervoersprestaties. Een maatschappij die veel passagiers of vracht vervoerde over lange afstanden, kon dus op meer gratis rechten rekenen dan een kleinere aanbieder.

Kritiek op gratis rechten

Milieuorganisaties en klimaatexperts waren al jaren kritisch. Gratis emissierechten maken vervuiling goedkoper en verminderen daarmee de financiële prikkel om uitstoot terug te dringen. Terwijl automobilisten brandstofaccijns betalen en huishoudens steeds vaker met CO₂-kosten te maken krijgen, bleef vliegen relatief goedkoop.

Bovendien behoort de luchtvaart tot de meest klimaatbelastende vormen van vervoer. De sector groeide jarenlang hard, terwijl efficiëntere vliegtuigen en duurzamere brandstoffen de uitstoot nog niet snel genoeg omlaag brengen.

Gratis rechten verdwijnen

De EU heeft daarom besloten de gratis rechten voor de gewone uitstoot stapsgewijs af te schaffen. In 2024 daalde de gratis toewijzing met 25 procent. In 2025 werd die halverwege gezet. Vanaf 2026 moeten luchtvaartmaatschappijen in beginsel alle benodigde ETS-rechten kopen voor de uitstoot die onder het systeem valt.

Wel blijft er tijdelijke steun voor duurzame vliegtuigbrandstoffen, ook wel SAF genoemd. Die brandstoffen zijn voorlopig aanzienlijk duurder dan fossiele kerosine. De EU gebruikt emissierechten daarom nog als stimulans om maatschappijen sneller voor schonere alternatieven te laten kiezen.

De kern: gratis uitstootrechten waren bedoeld als overgangsregeling en bescherming tegen internationale concurrentie. Maar omdat de klimaatdoelen zwaarder zijn gaan wegen, komt aan dat voordeel voor de luchtvaart nu grotendeels een einde.

DEN HAAG (ANP) - Bijna 170 bestuurders uit alle 21 waterschappen hebben staatssecretaris Silvio Erkens opgeroepen om zich uit te spreken tegen de aanpassing van Europese regels rond gewasbeschermingsmiddelen. In een open brief zeggen ze zich zorgen te maken om enkele voorgestelde wijzigingen, zoals een langere termijn om schadelijk bevonden middelen te mogen gebruiken. "Het is niet uit te leggen dat Europa de bescherming tegen nieuwe vervuiling afzwakt", staat in de brief die ze in de Tweede Kamer overhandigden aan de VVD-staatssecretaris van Landbouw en Natuur.

Om de Europese bureaucratie te vereenvoudigen, wil de Europese Commissie allerlei regels wijzigen. De EU-lidstaten bespreken binnenkort het zogeheten omnibuspakket rond gewasbeschermingsmiddelen. "Een vereenvoudiging van regelgeving klinkt goed, maar is niet zonder gevaar", aldus ondertekenaars van de brief aan Erkens. Dat zijn waterschapsbestuurders van twaalf politieke partijen, voornamelijk van Partij voor de Dieren, PvdA, Water Natuurlijk en de Algemene Waterschapspartij (AWP).

Ze verzetten zich met name tegen het voorstel om stoffen die verboden worden, omdat blijkt dat ze schadelijk zijn, langer te mogen gebruiken. Nu is die termijn anderhalf jaar, Europa wil daar drie jaar van maken. "Dat aantoonbaar schadelijke middelen straks aanzienlijk langer gebruikt mogen worden, is volstrekt onverantwoord voor zowel de waterkwaliteit als de volksgezondheid", aldus Judith Lammers (PvdD De Dommel), een van de initiatiefnemers. "In plaats van de lat te verlagen, kan Europa beter kiezen voor sterkere bescherming van mens, dier en milieu. Het omnibuspakket moet daarom van tafel."

Economische belangen

Ook kunnen economische belangen zwaarder gaan wegen dan het gezondheidsbelang, zeggen de waterschapsbestuurders. "Kortom, dit pakket maakt de wateropgave nóg moeilijker." Ze benadrukken dat miljarden euro's worden geïnvesteerd om voor schoon en voldoende water te zorgen. Met de voorgestelde wijzigingen in de Europese regels zou de bescherming daarvan echter juist afnemen, aldus de ondertekenaars.

Ze roepen Erkens op zich uit te spreken tegen het voorstel van de Europese Commissie. "En kies voor echte oplossingen zonder de waterkwaliteit, natuur en gezondheid op het spel te zetten."

VEGHEL (ANP) - Supermarktketen Jumbo heeft in het eerste halfjaar van 2026 meer omzet geboekt en meer klanten naar zijn winkels getrokken. Volgens Jumbo zelf is dat te danken aan verdere modernisering van de winkels en een relevanter assortiment. De Brabantse supermarktketen zag ook zijn marktaandeel stabiliseren.

De omzet over de eerste helft van 2026 komt uit op afgerond 6 miljard euro. Dat is 4 procent hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. Het aantal klanten per week steeg volgens de supermarktketen zelf met 3,4 procent. Het marktaandeel in Nederland bleef de afgelopen maanden iets boven de 20 procent. Daarmee komt er een einde aan de daling van de afgelopen jaren. Het marktaandeel piekte enkele jaren geleden tot 22 procent, maar daalde sindsdien steeds verder.

"Overal in Nederland en België waar ik met collega's en ondernemers spreek, merk ik dat het vertrouwen in de toekomst terug is", zegt Jesper Højer, topman van Jumbo Supermarkten.

Although there’s no official count, the amount of World War II bunkers, battery platforms, and other structures found along European coastlines probably number in the tens of thousands. The structures were typically made of concrete, and many are located along what’s known as the Atlantic Wall, an extensive coastal network of defenses built by the Nazis between 1942 and 1944 in anticipation of attacks by Allied forces. Disused now for decades, they’re a blight on the landscape, but one that The Wa sees as a blank canvas for something much more playful and bright.

In his series A Kid Could Do It, The Wa transforms otherwise nondescript structures into jubilantly youthful drawings, literally scribbling in saturated colors and adding blocky windows, doors, and flowers. The title of the project, of course, will sound familiar to any artist working in abstraction or museum-goer who has stood looking at a Jackson Pollock or Franz Kline painting and heard someone nearby murmur derisively, “My kid could do that.”

The Wa turns the table on this sentiment, including in a large-scale rendition on an empty house in Stuttgart as part of this year’s PFFFestival. We encounter windows with purple curtains in seemingly random places, a door that’s narrower on the bottom than the top, a roof with scalloped shapes that could be shingles or clouds, and of course, huge scrawls of bright blue and red.

For PFFFestival, as with his earlier bunker paintings, the artist follows what he describes as “one simple rule: the unfiltered creative logic of a child.” A Kid Could Do It also nods to the collaborative nature of how the project began, as The Wa started the series by working alongside his mother. In a manner of speaking, a kid really did do it.

See more on The Wa’s Instagram.

Do stories and artists like this matter to you? Become a Colossal Member today and support independent arts publishing for as little as $7 per month. The article Could a Kid Do It? The Wa Transforms Buildings into Childlike Drawings appeared first on Colossal.

US president often brings up al-Qaida attack that struck his home town New York City almost 25 years ago

Donald Trump often brings up September 11, the devastating al-Qaida attack that struck his home town New York City almost 25 years ago.

His recollections of that day have repeatedly included exaggerations and falsehoods – including this week, when he shared an anecdote at a White House event commemorating the attacks that appears to be untrue.

Europe’s royals and global political figures attend ceremony that brings 13 days of national mourning to a close

• Europe live – latest updates

Norway has observed a minute’s silence as it takes leave of King Harald V in a series of ceremonies, bringing to a close 13 days of ​national mourning that followed the popular monarch’s death last month at the age of 89.

Tens of thousands of people lined the streets of Oslo and foreign heads of state and government converged on the Norwegian capital for the funeral of the late king, a light-touch and unassuming reformer who ruled for more than three decades.

A $150,000 prize in Budapest has the record-breaking Scot buzzing but the middle-distance star insists he’s no longer chasing paydays

The richest event in track and field history launches in Budapest this weekend, and the prospect of walking away with $150,000 at the World Athletics Ultimate Championship has got Josh Kerr ready to rumble again, on and off the track.

Some critics have noted that the Scot has run only five times in 2026 – compared with Amy Hunt’s 43 races – and has had to rely on a wild card from World Athletics to even compete in Budapest.