
Vooropgesteld: het geweld kwam van rechts, van extreemrechts welteverstaan, en domme complottheorietjes doen daar niets aan af. Des te belangrijker dus dat de meest rechtse partijen het afkeuren, zoals FVD en PVV keurig deden. Een ferme tegenslag voor wie al jaren wensdenkt dat deze radicaalrechtse partijen stiekem extreemrechts zijn (termen hier uitgelegd door de notoire antifascisten van De Correspondent). Dan valt er een gesprek te voeren over het verband tussen retoriek (ook wel: De Toon™) en politiek geweld, en dat gesprek gaat om 10.15 dan ook in een Kamerdebat gevoerd worden. In aanloop daarnaar wilde de KumbayaUnie met alle fracties een gezamenlijk statement afgeven, maar omdat er verkiezingen aankomen bedankten eigenlijk alle partijen links van het midden onvriendelijk. D66 wil bijvoorbeeld niet meedoen omdat PVV en FVD meedoen, terwijl het om herhaling in de toekomst te voorkomen juist belangrijk is dat PVV en FVD meedoen. "Op deze manier, denken wij, werkt het vooral om wat Forum en PVV doen wit te wassen", aldus geopolitiek-duider Jan Paternotte. Nou, graag of niet hè.
HOOFDDORP (ANP) - Het is onacceptabel dat een groep jongeren woensdagavond een demonstratie tegen een azc wilde verstoren en daarbij agressief optrad tegen de politie. Dat zegt burgemeester Marianne Schuurmans van de gemeente Haarlemmermeer donderdagochtend in een schriftelijke verklaring. De politie meldde dat tegendemonstranten vuurwerk en stenen gooiden naar mensen die tegen het azc demonstreerden. Zeven mensen zijn aangehouden.
Schuurmans zegt zich grote zorgen te maken. "Het is ernstig dat in een gemeente waar inwoners in goede harmonie met elkaar proberen te leven, ongeacht afkomst of geloof, een demonstratie zo gewelddadig wordt verstoord." De burgemeester zegt dat de groep jongeren daarna naar het winkelcentrum trok. Daar hebben ze vernielingen aangericht en een winkel geplunderd.
Bij de demonstratie tegen het azc heeft een van de betogers een koran verbrand. Schuurmans ziet dat veel mensen "écht geraakt" waren hierdoor. "Maar deze rellen hadden daar niets mee te maken", zegt ze.
LONDEN (ANP/AFP) - De economische groei in Zuidoost-Europa zal naar verwachting volgend jaar onder druk komen te staan door Amerikaanse importheffingen, toegenomen concurrentie vanuit China en druk op de overheidsbegroting van landen. Dat meldt de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) in een rapport waarin de groeiverwachting voor de regio in 2026 licht werd verlaagd.
De in Londen gevestigde Europese ontwikkelingsbank, die begin jaren negentig werd opgericht om landen uit het voormalige Sovjetblok te helpen met de overgang naar markteconomieën, is wel iets positiever over de groei dit jaar. Voor 2025 wordt nu gerekend op een groei van 3,1 procent, tegen een eerdere voorspelling van 3 procent.
De verwachte stijging naar een groei van 3,3 procent in 2026 is echter zwakker dan aanvankelijk werd voorspeld en wordt gedrukt door Roemenië en de Balkanlanden. "Het eerste knelpunt waar iedereen aan denkt, is de toegang tot de Amerikaanse markt", zegt hoofdeconoom Beata Javorcik van EBRD.
Google, Meta, and Vodafone have called on chipmakers and smartphone manufacturers to support the AV1 video codec in hardware, especially in midrange devices, a suggestion that’s not entirely altruistic.…
Een lezer vroeg me:
Bij mijn werkgever is goed gebruik dat bij de kerstborrel een groepsfoto wordt gemaakt van het hele kantoor. Natuurlijk missen er altijd mensen, maar dit jaar had HR bedacht om die mensen er middels AI bij te zetten “want dan is het team compleet”. Hiervoor zouden ze dan de foto’s van intranet gebruiken. Mag dat zomaar? Ik kan me niet herinneren hier toestemming voor te hebben gegeven.Foto’s van werknemers worden voor allerlei doelen gemaakt. Hier voor identificatie naar collega’s toe op intranet (het smoelenboek), vaak ook voor je zakelijk Office-account, soms zelfs op de bedrijfsbus.
De vraag hier is of je die foto’s mag hergebruiken voor een ander doel, namelijk het (met AI, maar had ook Photoshop kunnen zijn) verrijken van de kerstborrelfoto zodat het lijkt of een afwezige collega er toch bij was. In de AVG heet dat de “verenigbaarheid” met het oorspronkelijke doel, en de discussie komt dan neer op of jij dit mocht verwachten toen je de data verstrekte.
Ik vind het erg moeilijk voorstelbaar dat mensen bij identificatie-foto’s moeten verwachten dat HR daar leuke dingen mee gaat doen. Dit los van de vraag of de grondslag toestemming was, legitiem belang of noodzaak overeenkomst, want in al die gevallen moet je specifiek zijn over wat je gaat doen.
Word je specifiek gevraagd om mee te werken aan sfeerbeeld, dan ligt het denk ik iets meer in de rede dat die beelden ook bewerkt kunnen worden. En dat kan ook omvatten dat jij uit je originele setting wordt gehaald en elders in terecht komt. Maar dat is in mijn ervaring vrij uitzonderlijk en vereist een heel voorzichtige benadering, want werknemers kunnen in principe geen toestemming geven onder de AVG omdat de vrijwilligheid ontbreekt.
Ik zie incidenteel ook discussie dat bedrijven foto’s van werknemers (of van events zoals de borrel) zouden gebruiken om AI-modellen mee te trainen. Het doel daarvan is wederom promotie: je kunt zo meer sfeerbeeld over het bedrijf maken zonder steeds modellen en locaties te hoeven zoeken.
Hier zit de meer fundamentele discussie achter of het gebruiken van een portretfoto voor AI-training telt als “verwerking” en wat dat betekent voor het AI-model zelf. De EPDB heeft daar richtsnoeren over uitgebracht, die grofweg neerkomen op “daar moet je zelf héél goed over nadenken”. Men noemt voorbeelden als een chatbot trainen op klantconversaties, wat me zwakjes overtuigt richting dat ook dit in orde zou zijn – aangenomen dat de AI-foto’s die er uit komen geen reproducties van bestaande werknemers zijn.
Onder de AI Act zal zo’n foto trouwens kwalificeren als een deepfake, een synthetische foto die het doet voorkomen alsof die werkelijk bestaande werknemer echt op de borrel was. De foto moet dan expliciet gemarkeerd zijn als zodanig, maar deze plicht gaat pas vanaf 2 augustus 2026 gelden.
Van lang, lang geleden herinner ik me een bedrijf dat van ontbrekende werknemers een grote kartonnen fotoreproductie liet maken die dan naast de aanwezigen kwamen staan. Ik twijfel nu of dat had gemogen van de AVG.
Arnoud
Het bericht Mag mijn werkgever mij met AI erbij zetten op de kerstborrelfoto? verscheen eerst op Ius Mentis.
De Tweede Kamerverkiezingen van 2023 waren een grote tegenslag voor links. Niet alleen was de nieuwe centrumlinkse formatie GroenLinks-PvdA kleiner geworden dan gehoopt. Op een kleine winst bij DENK na verloren alle andere linkse partijen (SP, PvdD en BIJ1) stemmen. In 2021 behaalden deze vier partijen nog 13% van de stemmen (19 zetels). In 2023 was daar 8% van over (11 zetels). Waarom zijn de partijen aan de linkerflank zo klein? En welke perspectieven zijn er voor hen in 2025? Een analyse van Simon Otjes.
De partijen aan de linkerflank vertegenwoordigen verschillende smaken van links en zijn lang niet allemaal consistent links op alle politieke thema’s. De SP is in de eerste plaats economisch links, maar neemt op bijvoorbeeld Europese integratie een heel andere positie in dan andere linkse partijen. De PvdD positioneert zich bewust als ‘links noch rechts’, maar tegelijkertijd staat zij op veel thema’s aan de linkerkant van het spectrum. DENK is links op culturele thema’s als immigratie en gelijke behandeling van mensen ongeacht afkomst. Op morele thema’s, zoals de behandeling van transpersonen, is DENK juist eerder rechts. De buitenparlementaire partij BIJ1 heeft een intersectionele visie waarbij ze het opneemt tegen allerlei vormen van onderdrukking en ongelijke behandeling. Daarmee staat de partij consistent aan de linkerkant.
Voor veel mensen die politiek volgen is het lastig te begrijpen dat de SP zó klein blijft. De partij is uitgesproken op economische thema’s als zorg, wonen en armoede, waarover veel kiezers zich zorgen maken. De partij heeft consistent kritiek geleverd op de keuze om publieke voorzieningen over te laten aan de markt, een kritiek die nu door veel partijen wordt omarmd. Bovendien koppelt de SP dit op een geloofwaardige manier aan kritiek op de manier waarop de gevestigde politieke partijen opereren. De partij communiceert glashelder en heeft met Jimmy Dijk een authentieke voorvechter voor de werkende klasse.
En toch zit de partij al jaren in mineur. Tussen 1989 en 2006 groeide de partij exponentieel. Het stemmental verdrievoudigde eerst (1989-1994) en verdubbelde daarna bij elke verkiezing tot en met 2006. Daarna kwam de klad erin. De partij haalde tussen 2010 en 2017 voortdurend net onder 10% van de stemmen. De partij kon in 2017 niet profiteren van het grote verlies van de PvdA. Daarna verloor de SP verkiezing op verkiezing: van 14 naar 9 en van 9 naar 5 zetels. Nu staat de partij volgens de Peilingwijzer van Tom Louwerse op lichte winst: tussen de 5 en 9 zetels.
Rode lijn: stempercentage SP; groene lijn: stempercentage PvdD; blauwe lijn: stempercentage DENK; zwarte lijn: stempercentage BIJ1; grijze lijn: kiesdrempel
De onderliggende reden voor de terugval is de dominantie van het thema migratie. In de jaren ’80 was de SP een van de weinige partijen met kritiek op het migratiebeleid. Hun bundel Gastarbeid en Kapitaal was zo kritisch dat toenmalig Volkskrant-journalist Theodoor Holman schreef dat de partij vond dat migranten zich moesten “schamen voor [hun] afkomst” en maar beter “blanke Nederlander” konden worden. Sindsdien is de SP in hun migratiekritiek ingehaald door Pim Fortuyn en Geert Wilders.
Dit blijkt duidelijk uit het Nederlands Kiezersonderzoek, een groot onderzoek naar kiezers dat is opgezet door samenwerkende Nederlandse universiteiten. Hierin vroegen ze naar het belangrijkste verkiezingsthema. Dit kan ingedeeld worden in culturele thema’s (zoals immigratie en integratie), economische thema’s (zoals bestaanszekerheid en zorg) en milieuthema’s (zoals klimaat en natuur). Onder kiezers die een economisch thema noemden, scoorde de SP drie keer zo goed als onder kiezers die een cultureel thema noemden.
In 2003 deed een klein groepje dierenbeschermers voor het eerst mee aan de verkiezingen onder de naam Partij voor de Dieren. Zij haalde een half procent van de stemmen. In 2006 kreeg de partij haar eerste twee zetels, die ze tot 2017 hield. In dat jaar groeide de partij naar 5 en in 2021 door naar 6 zetels. In peilingen in het voorjaar van 2023 stond de partij regelmatig op 10 of meer zetels. Bij de verkiezingen van 2023 haalde de PvdD slechts 3 zetels.
De reden hiervoor was een interne strijd; dwars door de partij bleek een diepe scheidslijn te lopen. Veel mensen die al sinds de oprichting bij de partij betrokken waren, stonden voor een principiële koers. Zij wilden dat de partij zich verre hield van de compromissen met de gevestigde politiek en in plaats daarvan de Tweede Kamer gebruikte om hun onvrede met de behandeling van dieren in de bio-industrie te uiten. Hiertoe kan zeker oprichter Marianne Thieme gerekend worden. Zij had echter in 2019 het stokje overgedragen aan Esther Ouwehand. De partij koos onder haar leiderschap voor een meer pragmatische koers en nam in een aantal gemeenten en één waterschap ook deel aan het bestuur. Daarnaast liet zij ruimte voor inhoudelijke verbreding: niet alleen maar een dierenpartij maar een partij een breder groen, progressief en links profiel. In 2023 probeerden enkele oprichters Ouwehand te wippen, maar slaagden daar niet in toen het overgrote deel van de leden zich voor haar uitsprak.
Het probleem was daarmee niet weg. In 2025 werd de steun voor Oekraïne een splijtzwam. Een deel van de partij wilde vasthouden aan de pacifistische koers waarbij ze extra uitgaven aan defensie afwees. Ouwehand zag in de huidige geopolitieke situatie geen andere oplossing voor de bescherming van de veiligheid van Nederland en Europa dan steun uit te spreken voor wapenleveringen. Enige (oud-)PvdD’ers, juist diegenen die al eerder kritisch waren geweest over Ouwehand, richtten de partij Vrede voor Dieren op.
Het beeld van conflicten schaadt elke partij, maar het uittreden van de principiële flank bevrijdt de partij mogelijk van de diepe verdeling die in 2023 zichtbaar werd. In de Peilingwijzer staat de PvdD op 4-6 zetels.
Ook DENK trok recent de aandacht met een interne strijd. Fractievoorzitter Stephan van Baarle stond tegenover het partijbestuur onder leiding van Ejder Köse. Dit conflict betrof de kandidatenlijst. Van Baarle trok zich terug, maar kreeg – net als Ouwehand – de steun van het partijkader. Uiteindelijk trad het partijbestuur af, waarna Van Baarle kon terugkeren.
Maar achter de vraag hoe die lijst er precies moet uitzien ligt een groter onenigheid over de aard van de partij. Zo berichtte de NRC: “Van Baarle ziet DENK als een bredere partij die niet alleen de stem vertolkt van Turkse Nederlanders maar ook ruimte geeft aan andere achtergestelde groepen zoals vrouwen en zwarte Nederlanders.” Het partijbestuur is sterk verbonden met Turkse conservatief-religieuze organisaties. Recent onderzoek laat zien dat een belangrijk deel van de stemmen van DENK juist komt uit de hoek van religieuze Turkse Nederlanders.
Conflicten zijn de partij niet vreemd: DENK heeft haar wortels in een botsing tussen enerzijds twee PvdA-Kamerleden, Selçuk Öztürk en Tunahan Kuzu, en anderzijds toenmalig PvdA-minister Asscher over het integratiebeleid. DENK haalde in 2016 Sylvana Simons binnen met het oog op de Kamerverkiezingen, maar zij voelde zich al snel niet thuis bij de meer conservatieve positionering van de partij en richtte BIJ1 op. In 2020 stonden Kuzu en Öztürk tegenover elkaar in een persoonlijk politiek conflict.
En de kiezers? DENK haalt consistent bij de Kamerverkiezingen twee procent van de stemmen, met óf zonder conflicten. Kortom, de partij steunt sterk op gemeenschappen van Turkse Nederlanders voor wie DENK eigenlijk de enige optie is. In de Peilingwijzer scoort DENK 3-5 zetels.
BIJ1 kwam in 2021 in de Kamer, nadat het in 2017 niet gelukt was. In 2021 werd Sylvana Simons de eerste Surinaams-Nederlandse partijleider in de Tweede Kamer. Ze zette het progressieve programma van BIJ1 op de kaart met haar heldere betogen en viel onder meer op in debatten over het slavernijverleden. De partij kwam de Kamer in met steun van zowel zeer progressieve Nederlanders zonder een migratieachtergrond als van zwarte Nederlanders.
In 2023 werd BIJ1 niet opnieuw gekozen in de Kamer. Het uitvallen van partijleider Simons speelde hierbij een rol, maar breder was er binnen de partij een serie conflicten waarbij leden elkaar van racisme, afrofobie, misogynie en/of misogynoir gedrag beschuldigden. Anno 2025 heeft BIJ1 een nieuwe leider, oud-GroenLinks Kamerlid Tofik Dibi. Over zijn kandidatuur is echter ook weer een conflict uitgebroken omdat hij via een onduidelijke procedure tot lijsttrekker is gebombardeerd. De partij denkt met Dibi een kandidaat gevonden te hebben die het radicale linkse geluid kan vertegenwoordigen. Als queer moslim heeft hij verschillende vormen van achterstelling meegemaakt.
Twee factoren zijn van fundamenteel belang voor de kansen van deze kleine linkse partijen bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025: welke politieke thema’s belangrijk zijn en hoe de grootste centrumlinkse partij het doet. De media en grote partijen zullen bepalen welke thema’s belangrijk zijn. Wanneer, zoals in 2023, migratie het centrale thema is, zullen links én Klein Links klein blijven. Als economie een belangrijk thema is, dan is dat goed voor de SP zoals we al boven zagen, maar ook DENK, BIJ1 en PvdD scoren beter onder kiezers die economische thema’s noemen als motivatie om te stemmen: ze scoren allemaal ongeveer 70% beter. Als de verkiezingen over milieu gaan is dat gunstig voor de PvdD; deze partij scoort zes keer zo goed onder kiezers die een groen thema noemden dan onder kiezers die migratie als belangrijkste thema kozen.
De andere factor is de concurrentie van de grote broer, GroenLinks-PvdA. Als Frans Timmermans geloofwaardig in een tweestrijd kan komen om het premierschap, kan dat kiezers die eigenlijk op een klein linkse partij zouden willen stemmen naar de linkse samenwerkingslijst van GroenLinks-PvdA lokken. Dat is een les die klein links in 1977 geleerd had, toen de partijen links van de PvdA van 16 zetels naar 6 zetels deed dalen. Datzelfde kan SP, PvdD, DENK en BIJ1 overkomen.
Hoe GroenLinks-PvdA het doet, zal het belangrijkste zijn voor BIJ1. Deze partij moet zich niet alleen in het parlement weten in te vechten, maar wil dat doen met een lijsttrekker zonder Afrikaanse of Afro-Surinaamse achtergrond, terwijl deze groepen eerder de electorale basis voor BIJ1 waren. De partij zal met name willen groeien door zeer progressieve kiezers van GroenLinks-PvdA af te vangen. Als we naar de verslaggeving kijken, zit de onvrede over de fusie van GroenLinks en PvdA echter veel eerder aan de conservatieve kant. Hierdoor lijken de kansen van BIJ1 op een Kamerzetel gering.
Dit artikel van Simon Otjes verscheen komt uit De Hofvijver van het Montesquieu Instituut
De doorbraken op het gebied van CAR-T-celtherapie stapelen zich op. Na kanker worden nu ook studies naar auto-immuunziekten en hiv opgezet. „Het wordt cool en fantastisch de komende tijd.”