DEN HAAG (ANP) - De effecten van hogere brandstofprijzen door de Iranoorlog voor huishoudens met lagere inkomens kunnen sterk verschillen. Daarvoor waarschuwt het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuw rapport over de economische gevolgen van het conflict. In doorsnee lijken de gevolgen beperkt, maar in bepaalde scenario's kunnen grootverbruikers van de auto in deze inkomensgroep dit jaar 1000 euro duurder uit zijn.

Het CPB onderzocht de mogelijke economische gevolgen van de Iranoorlog aan de hand van drie scenario's. Daarbij nam het planbureau verwachtingen op de olie- en gasmarkten als uitgangspunt, plus twee scenario's waarbij de energieprijzen tijdelijk of voor langere tijd hoger zijn.

In het scenario met de marktverwachtingen stijgen de brandstofkosten voor huishoudens met lagere inkomens in het bezit van een auto in doorsnee met 200 euro in 2026. Als de olieprijzen tijdelijk of voor een langere periode hoger liggen, kan dat oplopen tot respectievelijk 300 en 325 euro.

Maar de huishoudens uit deze groep die veel kilometers maken met de auto kunnen de brandstofkosten dit jaar met 700 euro zien oplopen als de olieprijzen zich ontwikkelen volgens de marktverwachtingen. Dat kan oplopen tot ruim 1000 euro in de scenario's als de energieprijzen tijdelijk of voor een langere periode hoger blijven. Daarnaast is er een "aanzienlijke groep kleingebruikers, van wie de lasten mogelijk met slechts 1 tot 2 euro per maand" zullen stijgen.

ASSEN (ANP) - Het bewijs tegen vermeende kunstrover Bernhard Z. (35) is minder overweldigend dan het Openbaar Ministerie heeft betoogd, zo hebben zijn advocaten donderdag in hun pleidooi gezegd.

Z. heeft, zoals hij zelf heeft verklaard, een auto en kentekenplaten geregeld, maar is niet een van de drie mannen geweest die in de nacht van 24 op 25 januari vorig jaar in het Drents Museum waren. Toen werden Dacische kunstschatten uit het museum geroofd; een gouden helm en drie gouden armbanden.

De advocaten van Z. vinden dan ook dat de rechtbank Z. moet vrijspreken van het medeplegen van de roof. Zijn betrokkenheid in de voorfase van de roof maakt hem nog geen medepleger, aldus de raadslieden.

5,5 jaar geëist

De helm van Cotofenesti en twee van de drie armbanden werden op 1 april terugbezorgd, nadat het OM procesafspraken had gemaakt met verdachten Jan B. (21) en Douglas Chesley W. (37).

Z. heeft geen afspraken gemaakt. Tegen hem eiste het OM dinsdag 5,5 jaar cel. Door de procesafspraken matigde justitie de strafeisen tegen B. en W. tot 44 maanden.

HOOFDDORP (ANP) - Het slachtoffer van de dodelijke steekpartij in een woning in Hoofddorp woensdagavond is een vrouw, meldt de politie donderdag. De persoon die werd aangehouden is een 34-jarige man uit de Noord-Hollandse plaats.

De verdachte werd in de buurt van de woning aan de Liesbos aangehouden. De politie onderzoekt wat er precies is gebeurd.

DEN HAAG (ANP) - Boeren moeten regelmatig hun technische installaties laten controleren om het risico op stalbranden te voorkomen. Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw, VVD) schrijft in een Kamerbrief dat hij "zo spoedig mogelijk" brandveiligheids- en elektrakeuringen wil invoeren.

Zijn voorganger, BBB-minister Femke Wiersma, legde vorig jaar het wetsvoorstel voor de elektrakeuring terug op de plank in afwachting van een onderzoek naar de haalbaarheid. Erkens heeft "oog voor" de uitvoerbaarheid en verwijst naar proeven die momenteel plaatsvinden. In het najaar hakt hij de knoop door over de keuringen.

Bij veel stalbranden is achteraf de oorzaak niet meer te achterhalen, omdat stallen vaak volledig afbranden. In de gevallen waar dat wel kon, blijkt elektra de meest voorkomende oorzaak.

Eerder startte Erkens samen met brancheorganisaties een bewustwordingscampagne om stalbranden te voorkomen.

UTRECHT (ANP) - Patiënten weten nog altijd niet of hun gegevens zijn gestolen bij een inbraak in de digitale systemen van softwareleverancier ChipSoft. Meer dan een week na de eerste meldingen "tasten veel patiënten nog altijd volledig in het duister", stelt Patiëntenfederatie Nederland. Die zegt dat de onduidelijkheid te lang duurt.

De Patiëntenfederatie wil dat ChipSoft "snel en helder" informatie aan patiënten geeft over de gevolgen van de hack. "Patiënten moeten weten waar ze aan toe zijn, zeker waar het gaat om gevoelige medische gegevens", stelt de belangenorganisatie. Die voegt eraan toe: "Ook als nog niet alles bekend is, moet duidelijk worden gemaakt wat wél bekend is en waarom andere informatie nog ontbreekt."

Na de hack hebben sommige ziekenhuizen en huisartsen voor de zekerheid hun eigen systemen met patiëntgegevens offline gehaald. De Patiëntenfederatie vraagt die zorgaanbieders ook om patiënten goed te informeren. "Maak duidelijk waar patiënten terechtkunnen met vragen en hoe zij toegang houden tot hun gegevens en uitslagen."

UTRECHT (ANP) - Patiënten weten nog altijd niet of hun gegevens zijn gestolen bij een inbraak in de digitale systemen van softwareleverancier ChipSoft. Meer dan een week na de eerste meldingen "tasten veel patiënten nog altijd volledig in het duister", stelt Patiëntenfederatie Nederland. Die zegt dat de onduidelijkheid te lang duurt.

De Patiëntenfederatie wil dat ChipSoft "snel en helder" informatie aan patiënten geeft over de gevolgen van de hack. "Patiënten moeten weten waar ze aan toe zijn, zeker waar het gaat om gevoelige medische gegevens", stelt de belangenorganisatie. Die voegt eraan toe: "Ook als nog niet alles bekend is, moet duidelijk worden gemaakt wat wél bekend is en waarom andere informatie nog ontbreekt."

Na de hack hebben sommige ziekenhuizen en huisartsen voor de zekerheid hun eigen systemen met patiëntgegevens offline gehaald. De Patiëntenfederatie vraagt die zorgaanbieders ook om patiënten goed te informeren. "Maak duidelijk waar patiënten terechtkunnen met vragen en hoe zij toegang houden tot hun gegevens en uitslagen."

Europa bereidt zich voor op wat lang ondenkbaar leek: een NAVO die zonder de Verenigde Staten moet kunnen functioneren. Achter de schermen werken Europese hoofdsteden volgens de WSJ versneld aan een noodplan dat binnen het bestaande NAVO-raamwerk een geloofwaardige verdediging overeind moet houden, ook als Washington afhaakt.

Trump versnelt, maar veroorzaakt niet

Trumps dreigementen om de NAVO te verlaten en zijn openlijke twijfel aan de bijstandsplicht zijn de directe aanleiding, maar niet de dieperliggende oorzaak. Al sinds Obama verschuift de Amerikaanse strategische focus richting China en de Indo-Pacific. In Washington bestaat brede consensus dat Europa te weinig uitgeeft aan defensie en te comfortabel leunt op Amerikaanse bescherming. Zelfs met een andere president zou die irritatie niet verdwijnen. Het Europese fallback plan is dan ook geen reactie op één man, maar op een structurele machtsverschuiving.

Wat het plan inhoudt

In de wandelgangen heet het de "European NATO": geen nieuw bondgenootschap, maar een NAVO die de facto door Europeanen wordt geleid. Concreet gaat het om drie sporen. Ten eerste het "europeïseren" van de commandovoering, zodat cruciale hoofdkwartieren niet instorten als Amerikaanse generaals vertrekken. Ten tweede het versneld opbouwen van eigen capaciteiten in luchtverdediging, munitie, logistiek en troepentransport richting de oostflank. Ten derde het voorbereiden van politieke besluitvorming voor crises waarin de VS niet meedoen of zelfs blokkeren.

Duitsland draait bij, Frankrijk ziet kansen

De grote verschuiving is dat Duitsland — jarenlang de rem op Europese defensie-integratie — nu meedoet. Onder bondskanselier Merz presenteert Berlijn zich als militaire ankermacht. Maar de Duitse ommekeer is kwetsbaar: defensiehervormingen gaan traag, aanbestedingen lopen vast en de bereidheid om structureel meer te investeren kan snel afbrokkelen bij economische tegenwind. Frankrijk ziet ondertussen kansen om zijn lang bepleite strategische autonomie eindelijk inhoud te geven, maar andere lidstaten zijn huiverig voor een te Frans-geleide defensiekern.

Europa zit gevangen tussen twee scenario's: te zwak zonder de VS, te assertief om er nog volledig op te leunen.

De nucleaire olifant in de kamer

Het gevoeligste dossier blijft de nucleaire afschrikking. Europa leunde altijd op de Amerikaanse nucleaire paraplu. Als die wegvalt, rijst de vraag of de Franse en Britse arsenalen die rol kunnen overnemen — en onder welke politieke voorwaarden. Daar is nog geen helder antwoord op. Zonder dat dreigt een gevaarlijke grijze zone: niet meer volledig beschermd door Washington, maar ook geen eigen eenduidige nucleaire doctrine.

We kunnen het wel, maar is Euiropa moedig genoeg

De grootste zwakte is niet militair maar politiek. Oost-Europa wil maximale afschrikking tegen Rusland en blijft instinctief pro-Amerikaans. Zuid-Europa kijkt naar migratie en economische druk. West-Europa praat graag over autonomie maar verschilt over tempo en budget. Zonder een gedeeld strategisch verhaal dreigt het fallback plan te verzanden in losse initiatieven zonder samenhang of overtuigingskracht.

De paradox van Europese kracht

Europa zit gevangen in een fundamenteel dilemma. Hoe sterker het zichzelf maakt, hoe groter de kans dat Washington concludeert dat verdere terugtrekking verantwoord is. Maar niets doen betekent gegijzeld blijven door de Amerikaanse binnenlandse politiek. De kunst is om eigen versterking te presenteren als eerlijker lastenverdeling, niet als vervanging van de trans-Atlantische band

De vraag is niet meer óf Europa meer verantwoordelijkheid moet nemen, maar of het dat snel genoeg kan doen voordat Washington de stekker eruit trekt.

Wat nu als technisch noodplan wordt gepresenteerd, is in werkelijkheid een lakmoesproef voor Europese geopolitieke volwassenheid. De komende jaren zal blijken of het continent de stap durft te zetten van consument naar producent van veiligheid — of dat het bij de volgende crisis ontdekt dat de verzekering waarop het vertrouwde, stilletjes is opgezegd.

Victor Vlam had ontdekt dat een nieuwslezer een Instagrampost van een Volkskrant-cartoonist had geliket. Dit betekende dat de NOS links was, en progressief, en al die vieze dingen.

DanÅke Carlsson posted a photo:

Interesting research: “Humans expect rationality and cooperation from LLM opponents in strategic games.”

Abstract: As Large Language Models (LLMs) integrate into our social and economic interactions, we need to deepen our understanding of how humans respond to LLMs opponents in strategic settings. We present the results of the first controlled monetarily-incentivised laboratory experiment looking at differences in human behaviour in a multi-player p-beauty contest against other humans and LLMs. We use a within-subject design in order to compare behaviour at the individual level. We show that, in this environment, human subjects choose significantly lower numbers when playing against LLMs than humans, which is mainly driven by the increased prevalence of ‘zero’ Nash-equilibrium choices. This shift is mainly driven by subjects with high strategic reasoning ability. Subjects who play the zero Nash-equilibrium choice motivate their strategy by appealing to perceived LLM’s reasoning ability and, unexpectedly, propensity towards cooperation. Our findings provide foundational insights into the multi-player human-LLM interaction in simultaneous choice games, uncover heterogeneities in both subjects’ behaviour and beliefs about LLM’s play when playing against them, and suggest important implications for mechanism design in mixed human-LLM systems...