Luisa (31) is een van de weinige vrouwen in Duitsland die openlijk zegt verslaafd te zijn aan porno. Haar dwangmatige gebruik begon in groep zes van de basisschool. "Dat was mijn allergrootste geheim", vertelt ze onder pseudoniem aan het Duitse weekblad Stern. Pas na een liefdesbreuk, een depressie en jarenlange therapie kwam aan het licht dat ze niet alleen mediaverslaafd was, maar ook leed aan wat artsen een pornografie-gebruiksstoornis noemen — een impulscontrolestoornis die valt onder de bredere categorie seksverslaving.
Lange tijd ging men ervan uit dat in Duitsland zo'n 750.000 mannen en 250.000 vrouwen aan de stoornis leden, gebaseerd op een internationale verhouding van ongeveer drie mannen op één vrouw. Recent onderzoek wijst echter op een veel scherpere kloof. In de lopende studie PornLos van de Universiteit Gießen waren van de 320 deelnemers slechts vijf vrouw, vertelt Frank Gauls, hoofd Ambulante Verslavingszorg van het Evangelisch Klinikum Bethel, aan Stern. Drie tot vijf procent van de mannen vertoont kenmerken van de stoornis; bij vrouwen lijkt het percentage veel lager — al is onduidelijk of dat reëel is, of dat schaamte hen het zwijgen oplegt.
Internationale cijfers schetsen een vergelijkbaar beeld. Een Zweedse studie vond ernstige problemen bij 5 procent van de mannen tegenover 2 procent van de vrouwen . In Nederland keek volgens Rutgers in een half jaar tijd 71 procent van de mannen naar porno, tegenover 29 procent van de vrouwen. Risicofactoren zijn onder meer ADHD, sociale angst en depressieve klachten — precies de combinatie die Luisa beschrijft.
Toch melden vrouwen zich zelden uit eigen beweging bij de hulpverlening. Meestal worden ze, net als Luisa, pas opgespoord via een andere diagnose. De vraag dringt zich op: is pornoverslaving bij vrouwen écht zo zeldzaam — of gewoon een taboe dat te lang in stand is gehouden?
Wat is het?
De pornografie-verslaving (in het Duits Pornografie-Nutzungsstörung) is een impulscontrolestoornis en wordt beschouwd als een subcategorie van seksverslaving. De stoornis valt onder de bredere diagnose Compulsive Sexual Behavior Disorder, sinds 2019 opgenomen in de ICD-11 van de Wereldgezondheidsorganisatie ( WHO/ICD-11).
Diagnostische criteria
Volgens behandelaars is er pas sprake van een stoornis wanneer meerdere kenmerken samenkomen ( Stern):
- Verlies van controle over het pornogebruik
- Toenemende prioriteit boven werk, relaties en sociale contacten
- Voortzetting ondanks negatieve gevolgen
- Aanhoudende klachten gedurende minimaal zes maanden
Geschatte omvang
|
Groep |
Aandeel met problematisch gebruik |
Bron |
|
Mannen (Duitsland, schatting) |
3–5% |
Stern |
|
Mannen (Zweden) |
5% |
AddictionHelp |
|
Vrouwen (Zweden) |
2% |
AddictionHelp |
|
Internationaal (42 landen, ISS) |
3,2–16,6% |
International Sex Survey |
|
Vrouwen in lopende Duitse PornLos-studie |
5 van de 320 deelnemers (≈1,6%) |
Universität Gießen / Stern |
Pornogebruik in Nederland (laatste half jaar)
- Mannen: 71%
- Vrouwen: 29% Bron: Rutgers — Seksuele Gezondheid in Nederland 2017
Risicofactoren
- ADHD en andere impulscontroleproblemen
- Sociale angst die reële seksuele contacten belemmert
- Depressie en eenzaamheid
- Stress en trauma als copingmechanisme Bronnen: Stern, Journal of Nervous and Mental Disease (2023)
Waarom vrouwen onderbelicht blijven
- Schaamte en taboe rondom vrouwelijke seksualiteit
- Vrouwen komen meestal pas in beeld via een andere diagnose (depressie, mediaverslaving, relatieproblematiek)
- Onderzoeksinstrumenten zijn historisch ontwikkeld op basis van mannelijke gebruikspatronen Bron: Frank Gauls, Evangelisch Klinikum Bethel, geciteerd in Stern
Behandeling
Er bestaat nog geen gestandaardiseerd behandelprotocol. Cognitieve gedragstherapie wordt het vaakst toegepast; de zwaarte van klachten en controleverlies is doorslaggevender voor hulpverlening dan de hoeveelheid consumptie ( AddictionHelp).
