Vrijwel iedereen kent het: je hebt een beslissing genomen op gevoel, een naam schiet je ineens te binnen onder de douche of je rijdt naar huis zonder bewust na te denken over de route. Vaak wordt dit toegeschreven aan het onderbewustzijn. Maar bestaat zoiets eigenlijk wel?

Het korte antwoord is: ja en nee. Wetenschappers gebruiken de term onderbewustzijn namelijk nauwelijks. In de psychologie en neurowetenschappen spreekt men liever over onbewuste processen. Daarmee worden mentale processen bedoeld die plaatsvinden zonder dat we ons daar bewust van zijn, maar die wel invloed hebben op ons gedrag, onze emoties en onze beslissingen.

Dat ons brein veel informatie verwerkt buiten ons bewustzijn staat inmiddels buiten kijf. Zo kunnen mensen patronen herkennen, emoties oppikken uit gezichtsuitdrukkingen en complexe handelingen uitvoeren zonder daar bewust over na te denken. Denk aan fietsen, typen of autorijden. Na voldoende oefening worden zulke vaardigheden grotendeels geautomatiseerd.

Ook bij besluitvorming speelt het onbewuste een rol. Onderzoek laat zien dat ons brein soms al activiteit vertoont die voorspelt welke keuze we zullen maken, nog voordat we ons bewust zijn van die beslissing. Een bekend experiment van neurowetenschapper John-Dylan Haynes liet zien dat hersenscans bepaalde keuzes enkele seconden van tevoren konden voorspellen. Dat betekent niet dat vrije wil niet bestaat, maar wel dat bewuste gedachten slechts een deel van het besluitvormingsproces vormen.

Geen supercomputer

Toch is het populaire beeld van het onderbewustzijn vaak overdreven. In zelfhulpboeken en op sociale media wordt het soms voorgesteld als een soort verborgen supercomputer die alle antwoorden kent en ons leven stuurt. Daarvoor bestaat geen wetenschappelijk bewijs. Psychologen zien het onbewuste eerder als een verzameling automatische processen die informatie verwerken op basis van eerdere ervaringen, gewoonten en aangeleerde patronen.

Het idee van een onderbewustzijn werd vooral bekend door Sigmund Freud aan het einde van de negentiende eeuw. Volgens Freud werden veel van onze gedachten en gedragingen gestuurd door verdrongen verlangens en conflicten in het onbewuste. Hoewel Freuds theorieën historisch zeer invloedrijk waren, worden veel van zijn specifieke ideeën tegenwoordig niet ondersteund door modern wetenschappelijk onderzoek.

De conclusie? Er bestaat geen mystieke verborgen laag in het brein die alles weet en bestuurt. Wel weten we dat een groot deel van onze informatieverwerking plaatsvindt buiten ons bewuste bewustzijn. Het onderbewustzijn zoals mensen er vaak over spreken bestaat dus niet letterlijk, maar de onbewuste processen waarnaar die term verwijst zijn wel degelijk een fundamenteel onderdeel van hoe ons brein werkt.

Voor sommige hardlopers is het een bijna magische ervaring. Een rondje lopen verandert ineens in een gevoel van euforie, rust en moeiteloosheid. Deze runners high wordt vaak omschreven als een natuurlijke roes. Maar waarom ervaren sommige mensen dat gelukzalige gevoel regelmatig, terwijl anderen na vijf of tien kilometer bezweet en uitgeput thuiskomen zonder in hogere sferen te geraken?

Wetenschappers weten inmiddels dat de verklaring veel ingewikkelder is dan gedacht. De bekende theorie dat endorfines verantwoordelijk zijn voor de runners high blijkt namelijk maar een deel van het verhaal.

Mix van neurotransmitters

“De runners high lijkt te worden veroorzaakt door een heel orkest aan neurochemische veranderingen in de hersenen”, legt neurowetenschapper Daya Grant uit. “Endorfines spelen zeker een rol, maar de echte hoofdrol is waarschijnlijk weggelegd voor het endocannabinoïde systeem.”

Dat systeem produceert stoffen die lijken op de werkzame bestanddelen van cannabis. Ze helpen pijn te onderdrukken, stress te verminderen en zorgen voor gevoelens van welzijn. Tijdens een stevige duurinspanning stijgt de concentratie van deze stoffen fors.

Euforie en minder stress

Volgens Grant zijn deze lichaamseigen stoffen verantwoordelijk voor twee van de meest opvallende kenmerken van de runners high: euforie en een afname van angstgevoelens.

Daarnaast komen tijdens langere inspanningen ook andere stoffen vrij. Zo stijgt het dopaminegehalte, vaak het gelukshormoon genoemd, waardoor motivatie en concentratie toenemen. Ook noradrenaline, dat betrokken is bij alertheid en focus, speelt een belangrijke rol.

Samen zorgen deze stoffen voor een natuurlijke mentale boost zonder de bekende dip die vaak volgt op kunstmatige prikkels.

Niet alleen bij hardlopen

Wie nu denkt dat alleen marathonlopers kans maken op een runners high, heeft het mis. Vooral langdurige inspanning op matig tot stevig niveau lijkt het effect uit te lokken. Dat kan tijdens hardlopen zijn, maar ook bij zwemmen, fietsen of andere duursporten.

“Onze hersenen lijken geëvolueerd om ons te belonen voor inspanningen die vroeger belangrijk waren voor onze overleving”, zegt Grant. “Voor onze voorouders betekende doorzetten vaak voedsel, onderdak of veiligheid. Het is logisch dat het brein daar een beloningssysteem voor ontwikkelde.”

De natuur helpt een handje mee

Ook de omgeving kan het verschil maken. Hoewel er weinig bewijs is dat een boswandeling of trailrun de hersenchemie rechtstreeks beïnvloedt, ervaren veel sporters buiten meer plezier.

Sportpsycholoog Trish Jackman wijst op het speelse karakter van hardlopen in de natuur. “Je springt over boomwortels, zoekt je weg over oneffen paden en bent voortdurend bezig met je omgeving. Dat maakt bewegen uitdagender en leuker.”

Voor wie al jaren wacht op een ontmoeting met die beroemde runners high is er dus hoop. De kans lijkt het grootst tijdens een langere inspanning die uitdagend genoeg is, maar niet zo zwaar dat je volledig wordt gesloopt. En soms helpt het om domweg minder naar je stopwatch te kijken en meer te genieten van de weg voor je neus en de omgeving om je heen.

Bron: The Guardian

Flitspalen in onze regio flitsen er flink op los, blijkt uit cijfers van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). De flitspaal die het meest heeft geflitst in heel Nederland dit jaar, is die aan de Walenburgerweg in Rotterdam-Noord. Ook op veel andere plekken zijn heel wat automobilisten betrapt op te hoge snelheid.

Flitspalen in onze regio flitsen er flink op los, blijkt uit cijfers van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). De vaste flitspaal die het meest heeft geflitst in heel Nederland dit jaar, is die aan de Walenburgerweg in Rotterdam-Noord. Ook op veel andere plekken zijn heel wat automobilisten betrapt op te hoge snelheid.

​De directie van adviesbureau SynerLogic heeft besloten om de geplande ontslagronde nog enkele weken uit te stellen. Reden daarvoor is dat medewerker Kevin, die al drie keer eerder de WK-pool organiseerde, anders niet meer in dienst zou zijn tijdens het toernooi.

“Formeel staat Kevin bovenaan de lijst, zijn functioneren is zwaar onder de maat,” legt HR-manager Marije van Dongen uit. “Maar hij is ook de enige die weet hoe je die WK-Excel met mysterieuze formules moet bedienen. Bij het WK in 2022 was hij een paar dagen ziek en tastte de hele organisatie in het duister over hoe ze ervoor stonden in het pooltje.”

Volgens ingewijden ontvangt Kevin medio juli alsnog een uitnodiging voor een gesprek, direct na de prijsuitreiking.

&

Despite health risks and environmental damage, the meat industry is working hard to safeguard its dominance

• Average person eats six times more chicken than in 1961, UN report finds

Should I tuck into a juicy steak or stick a tofu patty in a bun and call it a burger? Twenty years ago, that question was largely seen as a moral dilemma influenced by grim conditions in factory farms and slaughterhouses. Back then, animal rights activists were the loudest campaigners arguing for people to abstain from meat. They had limited success because vegetarians and vegans made up less than 5% of the population in rich countries – and the best fake meats were bland replicas of real flesh. The word flexitarian had not yet made it into the dictionary.

The debate has shifted sharply. The pollution from animal agriculture, which makes up 12-20% of planet-heating gas, is now part of public discourse around eating meat. A dramatic rise in rates of obesity and diseases linked to red meat have made health concerns part of individual decisions to eat less of it. Meanwhile, some plant-based alternatives have improved in texture and taste to the point where even meat lovers struggle to tell that they did not come from an animal.

Continue reading...

(Matador)
Better known as a formidable free jazz saxophonist, these thrashing songs about the artist’s Tennessee childhood home share a similar genre-pushing intensity

On opening track OCD, Zoh Amba stops a twinkling, rootsy guitar melody and starts over, searching for the right way to tell the story of a boy diagnosed with “dreamin’ all the time”. Amba lands on a queasy combination of empathy and conspiracy (“said that mind needs fixin’ / gunna end up like everybody”), churned up by thrashing, violent strumming – the kind that causes blisters and wrecked strings.

These cryptic postcards from Amba’s home town of Kingsport, Tennessee describe childhood memories with fresh eyes: they left at 17 and returned only recently, now in their mid-20s. Blending gruff reality with poetic licence, Eyes Full is a rugged, experimental country rock record that feels deeply lived in, despite representing an abrupt change in sound: Amba is best known as a prodigious free jazz saxophonist.

Continue reading...

UN report says global meat supply has risen fourfold in last 60 years and is expected to keep rising

• Analysis: Ingredients in place for shift to plant-based diets but meat still dominates

The average person eats about six times as much chicken and twice as much pork as their grandparents’ generation did, data from a UN report suggests, with global meat supply having risen fourfold in the last 60 years and expected to keep rising.

The supply of poultry rose from below 3kg a person in 1961 to 17kg in 2022, according to data from the Food and Agriculture Organization (FAO). Pork supply doubled to 15kg a person over the same period, while beef, the most polluting food, stayed steady at 9kg.

Continue reading...

Draft treaty claims sexual and reproductive health and rights are an existential threat to the African family

An African treaty that rejects longstanding international human rights obligations moved a step closer to becoming policy this week as governments across the continent met in Ghana.

The draft African charter on family, sovereignty and values, seen by the Guardian, asserts that African values and culture are under attack from “foreign ideologies” and urges states to withdraw from any agreements that do not align with the principles of the charter, including the 2003 Maputo protocol, which promotes gender equality and protects the reproductive and health rights of women and girls.

Continue reading...

In what has become one of the most chaotic primaries in recent years, elections in California are delivering a string of upsets. Elsewhere, establishment Democrats performed well and a Trump pick failed to make the cut.

Jonathan Freedland speaks to the Guardian’s Sam Levin about the big takeaways from the single busiest primary day of the year so far

Continue reading...