De gemeente Lansingerland had voor een nieuwbouwwijk in Bleiswijk zes Arabische straatnamen bedacht. Wadi Musa, Wadi Rum, Wadi Shab, dat werk. En logisch, want in de wijk komen ook wadi’s: groene greppels waarin regenwater wordt opgevangen. Het woord wadi is Arabisch. Niet zoveel aan de hand, zou je denken.
Of nou ja, het is Nederland in 2026. Dus omwonenden maakten bezwaar. De namen pasten niet bij het gebied, vonden ze. Ze misten de relatie met Bleiswijk. Dus krijgen de straten nu namen als Kolenschuitpad, Westlanderstraat en Tuindersvlet. Alsof de Nederlandse identiteit alleen nog veilig is wanneer je bij het bezorgen van een pakketje het gevoel krijgt dat je door een folder van het Openluchtmuseum loopt.
Dit is geen groot geweld. Er staan geen fakkels voor een gemeentehuis. Er wordt geen zwaar vuurwerk gegooid bij een informatieavond over een AZC. Er worden geen raadsleden bedreigd omdat ergens mensen moeten worden opgevangen die hun land zijn ontvlucht. Dat is de harde variant: intolerantie als intimidatie, als straatterreur, als politiek drukmiddel. Daar zien we in Nederland inmiddels óók genoeg voorbeelden van.
Bleiswijk is kleiner. Nette intolerantie. Procedurele intolerantie. Het bezwaarformulier als hooivork. Geen Arabische woorden in de straat, want dat voelt niet eigen. Niet omdat iemand er écht last van heeft. Niet omdat een straatnaam schade veroorzaakt. Alleen omdat een stukje taal uit een ander deel van de wereld kennelijk al genoeg is om de plaatselijke cultuurpaniek aan te zetten.
Juist daarom is het interessant. Grote intolerantie begint zelden als grote intolerantie. Ze begint vaak als een optelsom van kleine correcties. Deze naam liever niet. Die verwijzing past hier niet. Dat woord voelt vreemd. Die mensen horen misschien ergens anders beter. Iedere stap afzonderlijk lijkt klein genoeg om je schouders over op te halen. Samen maken ze de publieke ruimte steeds smaller.
Daar zit de tolerantieparadox. Een samenleving die tolerant wil zijn, kan niet eindeloos tolerant blijven tegenover intolerantie. Dat betekent niet dat elke domme opmerking verboden moet worden of dat elk bezwaar meteen fascisme is. Het betekent wel dat bestuurders, media en burgers moeten herkennen wanneer “ik voel me er niet prettig bij” verandert in “dus het moet verdwijnen”.
Een Arabische straatnaam is geen bedreiging voor Bleiswijk. De bereidheid om haar weg te halen omdat een paar omwonenden het niet passend vinden, is dat veel meer. Niet omdat Nederland dan morgen instort, wel omdat het mechanisme wordt bevestigd: wie hard genoeg ongemak organiseert rond alles wat vreemd klinkt, krijgt zijn zin.
En voor je het weet wordt buigen voor intolerantie gewoon herverpakt als ‘luisteren naar de buurt’.
