Op 15 september biedt minister Heinen van Financiën de Rijksbegroting voor 2027 aan de Tweede Kamer aan. De coalitiepartijen bereikten eind augustus overeenstemming over de begroting, en uit de eerste gelekte details blijkt dat de belasting voor hoge inkomens omhooggaat. Voor huiseigenaren zitten in dat pakket minstens drie fiscale verschuivingen, en ze trekken niet dezelfde kant op.
Het maximale aftrektarief voor de hypotheekrenteaftrek bedraagt in 2026 37,56% en is wettelijk gekoppeld aan het tarief van de tweede belastingschijf. Als de belastingtarieven stijgen door afspraken in het coalitieakkoord, stijgt het maximale aftrektarief automatisch mee naar 38,19% in 2027. Voor een huiseigenaar met €300.000 hypotheekschuld en 4% rente scheelt dat zo'n €75 per jaar extra teruggave.
Klinkt als goed nieuws. Maar de Tweede Kamer denkt daar anders over. Op 12 mei werd de motie-Stultiens aangenomen, die het kabinet verzoekt de verruiming ongedaan te maken, bijvoorbeeld door het aftrekpercentage te verlagen of het eigenwoningforfait beperkt te verhogen. Het budgettaire belang: €183 miljoen in 2027. Het kabinet zal met Prinsjesdag reageren.
Loskoppelen van het aftrekpercentage en de tweede schijf is vanwege de grote ICT-impact op zijn vroegst uitvoerbaar vanaf 2029, blijkt uit een quickscan van de Belastingdienst. Wat wél kan per 1 januari 2027 is het eigenwoningforfait aanpassen: volgens de staatssecretaris is dat uitvoeringstechnisch een parameterwijziging. Daarmee is het forfait de meest waarschijnlijke compensatieknop.
De renteaftrek stijgt vanzelf mee met de tweede schijf. Het eigenwoningforfait is de enige rem die het kabinet vóór 2029 kan activeren.
Het standaardpercentage bedraagt in 2026 0,35% van de WOZ-waarde voor woningen tussen €75.000 en €1.350.000. Hoe hoog het percentage in 2027 precies wordt, is nog niet bekend; die cijfers worden jaarlijks vastgesteld. Maar als het kabinet de motie-Stultiens wil uitvoeren, is een verhoging van dat percentage de meest voor de hand liggende route.
De gemiddelde WOZ-waarde van een woning steeg in 2026 naar €439.000, 10,3% hoger dan een jaar eerder, meldde het CBS. Voor 2027 verwacht de Waarderingskamer dat de WOZ-waarden gemiddeld met 5,5 tot 7,5% zullen stijgen. Hogere WOZ-waarde bij hetzelfde of een hoger forfaitpercentage: de bijtelling in box 1 groeit mee.
Wie zijn hypotheek (bijna) heeft afgelost, kent de Wet Hillen: de regeling die voorkomt dat je belasting betaalt over het eigenwoningforfait wanneer je geen rente meer aftrekt. Die aftrek wordt sinds 2019 stap voor stap afgebouwd, en vanaf 2026 gaat dat sneller: 4,8 procentpunt per jaar in plaats van 3,33. De regeling eindigt nu op 1 januari 2041 in plaats van 2048.
In 2026 wordt nog 71,867% van het verschil gecompenseerd. Met een jaarlijkse daling van 4,8 procentpunt zakt dat in 2027 naar circa 67%. Bij een woning met een WOZ-waarde van €400.000 en geen hypotheek scheelt dat ruwweg €25 extra belasting per jaar. Bescheiden, maar het komt bovenop de stijging van de WOZ-waarde en de reeks lastenverzwaringen die we eerder doorrekenden voor tweeverdieners en stellen zonder kinderen.
Wie een forse hypotheek heeft, profiteert mogelijk van de hogere renteaftrek, tenzij het kabinet die via het forfait weer wegstreept. Wie zijn hypotheek grotendeels heeft afgelost, wordt geraakt door de Wet Hillen-afbouw en merkt niets van een hogere aftrek. En wie een aflossingsvrije hypotheek heeft, voelt er de strengere bankregels bovenop, terwijl de rente blijft stijgen.
Drie knoppen draaien tegelijk: een hoger aftrekpercentage, een mogelijk hoger forfait en een krimpende Wet Hillen. Niet elke huiseigenaar merkt alle drie.
Vast staat dat de Wet Hillen verder afbouwt, dat de WOZ-waarde opnieuw stijgt, en dat het aftrekpercentage meestijgt met de tweede schijf. De vraag is vooral politiek: kiest het kabinet voor neutralisatie via het eigenwoningforfait, voor een latere systeemaanpassing, of laat het de bestaande koppeling doorwerken? Eén knop bepaalt of de som meevalt of tegenvalt, en die knop draait op 15 september.
Meer weten? Taxence · Fintool · NLFiscaal · ESB · Belastingdienst · CBS · Waarderingskamer via Gemeente.nu
