Het kabinet laat de kinderopvangtoeslag volgend jaar minder stijgen dan het oorspronkelijk van plan was, zo blijkt uit de gelekte Miljoenennota 2027. De ingreep levert eenmalig 350 miljoen euro op. Die belofte van 'bijna gratis' kinderopvang voor werkende ouders schuift daarmee verder op, en het zijn vooral gezinnen boven modaal die dat in hun portemonnee gaan voelen.
Voor 2027 was 700 miljoen euro beschikbaar voor een volgende verhoging van de kinderopvangtoeslag. Hiervan wordt de helft doorgeschoven. RTL Nieuws berichtte op 1 september op basis van uitgelekte begrotingsstukken over de ingreep. De vrijgekomen 350 miljoen euro wordt gebruikt om de WW- en WIA-bezuinigingen vooruit te schuiven, een maatregel waar we eerder uitgebreid over schreven.
De belofte is intact. Het budget is gehalveerd.
Ouders met een inkomen tot circa €56.000 ontvangen al het maximale vergoedingspercentage van 96 procent en merken niets van deze ingreep. De klap valt bij inkomens daarboven. Volgens het oorspronkelijke ontwerp zou de inkomensgrens voor 96 procent vergoeding in 2027 oplopen naar €87.767. Als het bedrag van €350 miljoen wordt bevestigd, betekent dit dat ongeveer de helft van de geplande extra investering verdwijnt of wordt doorgeschoven.
Van bijna gratis kinderopvang profiteren de midden- en hogere inkomens. Het voordeel voor hogere inkomens kan oplopen tot 8.000 euro per jaar. Juist die groep wordt nu het langst van dat voordeel afgehouden.
De verhoging van de toeslagpercentages kan kleiner worden, de inkomensgrens voor 96 procent vergoeding kan minder sterk stijgen, of een deel van de geplande verhoging kan worden doorgeschoven naar 2028. De precieze invulling is nog niet bekend, maar de orde van grootte is al duidelijk.
Neem een gezin met een inkomen van €80.000 en twee kinderen drie dagen per week op de dagopvang. In 2026 betaalt dit gezin zo'n €320 per maand aan eigen bijdrage, omdat het vergoedingspercentage voor het eerste kind op 85,9 procent ligt. Onder het oorspronkelijke plan voor 2027 zou dat percentage stijgen naar 96 procent. Voor gezinnen met twee kinderen kan de besparing oplopen tot meer dan €3.500 per jaar. Met een gehalveerd budget valt een deel van die sprong weg. Elke procentpunt minder vergoeding scheelt grofweg €16 per kind per maand bij drie dagen opvang.
Het kabinet houdt vol dat alle werkende ouders in 2029 96 procent vergoed krijgen, ongeacht inkomen. Maar omdat gratis kinderopvang in 2029 overeind blijft, moet in latere jaren een 'abrupte' stijging plaatsvinden, die het kabinet eerder 'onverantwoord' noemde. Structureel kost het volledige plan zo'n 3,4 miljard euro per jaar.
De sector is eenvoudigweg niet in staat om alle benodigde plekken te leveren. De arbeidsmarkt is krap en kinderopvangorganisaties moesten afgelopen zomer stagiaires inhuren om het rooster rond te krijgen. Volgens PONT Zorg & Sociaal is bovendien zo'n 1,9 miljoen vierkante meter extra ruimte nodig om aan de groeiende vraag te voldoen, het equivalent van pakweg 10.000 woningen.
De Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK) is teleurgesteld over de mogelijk voorgenomen bezuiniging. De €350 miljoen raakt het ingroeipad waarmee stapsgewijs wordt toegewerkt naar het nieuwe financieringsstelsel. Voor de BMK is het van groot belang dat de vertraging niet leidt tot uitstel van de invoering per 1 januari 2029. Kinderopvangorganisaties bereiden zich voor op een grote stelselwijziging en moeten de komende jaren investeren in personeel, huisvesting en kwaliteit.
Ouders krijgen in 2027 nog altijd een groter deel van hun kosten vergoed dan dit jaar. Maar de beloofde versnelling is een vertraging geworden. En de gezinnen die er het meest op vooruit zouden gaan, wachten nu het langst. Hoe alle begrotingsmaatregelen opgeteld uitpakken per huishoudtype, beschreven we eerder in ons overzicht van de Prinsjesdag-plannen.
Bronnen: PONT Zorg & Sociaal, BMK, Kinderopvang-Wijzer, ANP