Wie aan een actieve vulkaan denkt, ziet vooral lava, aswolken en verwoesting voor zich. Maar diep op Antarctica staat een vulkaan die iets veel opmerkelijkers uitstoot: microscopische kristallen van puur goud.
Het gaat om de Erebus, de zuidelijkst gelegen actieve vulkaan ter wereld. De berg ligt op Ross Island, zo'n 1.350 kilometer van de geografische Zuidpool, en is een van de weinige vulkanen met een permanent lavameer. Al meer dan dertig jaar weten wetenschappers dat de Erebus dagelijks ongeveer 80 gram goudstof de atmosfeer in blaast. De minuscule deeltjes kunnen zich tot wel 1.000 kilometer van de vulkaan verspreiden voordat ze neerdalen op het Antarctische ijs.
De ontdekking werd in 1991 gepubliceerd. Onderzoekers verzamelden sneeuwmonsters rond de krater, analyseerden de vulkanische gaspluim en onderzochten luchtmonsters die honderden kilometers verderop waren genomen. In alle monsters vonden ze kleine kristallen van zuiver goud.
Dat goud in vulkanische uitstoot voorkomt, is op zichzelf niet bijzonder. Ook bij vulkanen op Hawaï, Sicilië en Alaska zijn sporen van het edelmetaal aangetroffen. Maar de Erebus onderscheidt zich doordat het goud niet alleen chemisch aanwezig is: het vormt prachtige, geometrische kristallen die onder een elektronenmicroscoop duidelijk zichtbaar zijn.
Nog steeds een raadsel
Hoe dat precies gebeurt, blijft een raadsel. Goud verdampt namelijk niet bij de temperaturen die in een vulkaan voorkomen. Wetenschappers vermoeden daarom dat het met hete gassen wordt meegevoerd, gebonden aan verbindingen met chloor of zwavel. Terwijl die gassen afkoelen, zou het goud zich afscheiden en kristalliseren.
Een andere theorie stelt dat de goudkristallen al op het oppervlak van het lavameer ontstaan. Vervolgens zouden opstijgende vulkanische gassen de kristallen losmaken en hoog de atmosfeer in voeren.
Opmerkelijk genoeg produceren sommige andere vulkanen zelfs meer goud dan de Erebus. Schattingen voor de Kīlauea-vulkaan op Hawaï lopen op tot 800 gram per dag, terwijl de Etna op Sicilië mogelijk zelfs enkele kilo's goud uitstoot. Toch is alleen bij de Erebus vastgesteld dat het goud als perfect gevormde kristallen uit de lucht neerdaalt.
Ruim dertig jaar na de ontdekking is nog altijd niet duidelijk waarom juist deze afgelegen vulkaan over die bijzondere eigenschap beschikt. Mogelijk spelen de unieke chemische samenstelling van het magma, de extreem koude omgeving of de geologie van Antarctica een doorslaggevende rol.
Bron: Science Alert
