Een tuin die steeds meer werk vraagt, kamers die nauwelijks nog worden gebruikt en de wens om dichter bij winkels, zorg of kinderen te wonen: voor veel zestigplussers is kleiner wonen aantrekkelijk. Een kleiner huis verkopen en een compact appartement kopen klinkt bovendien als een manier om geld vrij te maken voor een comfortabeler pensioen.
Maar die rekensom pakt lang niet altijd gunstig uit. Vooral in populaire steden en dorpen zijn nieuwe, gelijkvloerse woningen schaars en duur. Daar komen overdrachtsbelasting, makelaar, notaris, verhuizing, inrichting en soms een forse verbouwing bij. Wie alleen naar het verschil tussen de verkoopprijs en de nieuwe koopprijs kijkt, kan bedrogen uitkomen.
De financiële winst is het duidelijkst wanneer u een relatief groot en waardevol huis verkoopt en een aantoonbaar goedkopere woning terugkoopt. Bijvoorbeeld: een vrijstaande woning met hoge onderhoudskosten verruilt u voor een kleiner, energiezuinig appartement in een plaats waar de woningprijzen lager liggen.
Dan kan er na aflossing van een eventuele hypotheek en na aftrek van de verhuis- en aankoopkosten vermogen vrijkomen. Tegelijk kunnen vaste lasten dalen. Denk aan energie, onderhoud, schoonmaak, tuinonderhoud en soms ook gemeentelijke lasten of verzekeringen.
De niet-financiële winst is minstens zo belangrijk. Een gelijkvloerse woning met lift, supermarkt, openbaar vervoer en huisarts in de buurt kan ervoor zorgen dat u er langer zelfstandig blijft wonen. Dat kan later ook een dure, gedwongen verhuizing voorkomen.
Een appartement van 80 vierkante meter kan duurder zijn dan een ruime eengezinswoning, zeker als het nieuwbouw is of ligt in een gewilde buurt. Veel oudere kopers zoeken precies dezelfde eigenschappen: een lift, een balkon, weinig onderhoud, veiligheid en voorzieningen om de hoek. Daardoor is het aanbod beperkt en de concurrentie groot.
Ook een verhuizing binnen dezelfde stad of regio levert lang niet altijd overwaarde op. Verkoopt u een woning van 550.000 euro en koopt u een appartement van 500.000 euro, dan lijkt er 50.000 euro vrij te komen. Maar vóórdat dat bedrag op uw rekening staat, gaan de aankoop- en verkoopkosten er nog af.
Bij een bestaande woning die u zelf als hoofdverblijf gaat bewonen, bedraagt de overdrachtsbelasting in 2026 in principe 2 procent. Bij een koopprijs van 500.000 euro is dat alleen al 10.000 euro. Daarnaast krijgt u te maken met kosten voor de notaris, een eventuele hypotheekadviseur of taxatie, de aankoopmakelaar, de verkoopmakelaar en de verhuizing.
Wie nog een hypotheek nodig heeft, moet ook rekening houden met rente en advieskosten. En wie een woning koopt die eerst geschikt gemaakt moet worden voor de toekomst, kan voor een badkamer, drempelloze vloer, extra toilet, brede deuren of keukenverbouwing snel tienduizenden euro’s kwijt zijn.
|
Kostenpost |
Wat betekent dit in de praktijk? |
|
Overdrachtsbelasting |
In 2026 doorgaans 2 procent bij aankoop van een bestaande woning als hoofdverblijf |
|
Makelaar bij verkoop |
Vaak een percentage of vast bedrag; vergelijk vooraf wat inbegrepen is |
|
Aankoopbegeleiding |
Niet verplicht, maar kan bij schaarse woningen extra kosten geven |
|
Notaris en kadaster |
Nodig voor levering en eventueel hypotheekakte |
|
Verhuizing en inrichting |
Verhuisbedrijf, schilderwerk, vloer, gordijnen en nieuwe meubels lopen snel op |
|
Aanpassing woning |
Denk aan badkamer, keuken, liftkosten bij een appartement of levensloopbestendige voorzieningen |
|
Dubbele lasten |
Tijdelijk twee woningen, twee energiecontracten of een overbruggingsfinanciering |
De kosten koper bij eigen bewoning bestaan dus uit meer dan de belasting alleen. Tel ze vooraf als een totaalbedrag op en reserveer ook ruimte voor tegenvallers.
Kleiner kopen is vaker financieel aantrekkelijk in deze situaties:
- U verkoopt in een dure regio en koopt terug in een aantoonbaar goedkopere plaats.
- Uw huidige woning vraagt binnenkort groot onderhoud, zoals een dak, kozijnen, installaties of verduurzaming.
- Uw nieuwe woning is energiezuiniger en vereist minder onderhoud.
- U lost met de verkoopopbrengst een hoge hypotheek of andere lening af.
- U voorkomt dat u later onder tijdsdruk moet verhuizen na ziekte, een ongeval of het wegvallen van een partner.
- U kunt langdurig in de nieuwe woning blijven wonen, zodat de eenmalige verhuisrekening over veel jaren wordt uitgesmeerd.
Vooral de laatste twee punten zijn belangrijk. Een verhuizing op eigen moment is bijna altijd goedkoper en rustiger dan een verhuizing die noodgedwongen binnen enkele maanden moet gebeuren.
Bij een appartement verdwijnen het dakonderhoud en de tuin niet altijd uit uw financiële leven; ze komen vaak terug via de vereniging van eigenaars, de VvE. De maandelijkse bijdrage kan laag zijn, maar ook honderden euro’s bedragen. Controleer daarom niet alleen de bijdrage van dit moment, maar ook het meerjarenonderhoudsplan, de financiële reserve en voorgenomen renovaties.
Een lage VvE-bijdrage is niet automatisch gunstig. Als er te weinig is gereserveerd voor groot onderhoud, kan later een extra bijdrage volgen. Vraag vóór een bod naar de jaarrekening, notulen van vergaderingen, het reservefonds en het onderhoudsplan.
Ook de energierekening verdient aandacht. Nieuwbouw of een goed geïsoleerd appartement kan zuinig zijn, maar stadsverwarming, servicekosten en vaste kosten kunnen de besparing deels weer wegnemen.
Sommige zestigplussers verkopen hun koopwoning en kiezen voor een huurappartement. Daarmee komt vermogen vrij en verdwijnen risico’s van groot onderhoud en dalende huizenprijzen. De keerzijde is dat de huur een blijvende maandlast is en kan stijgen.
De vraag is daarom niet alleen hoeveel vermogen vrijkomt, maar ook hoeveel inkomen daar jaarlijks tegenover staat. Wie 300.000 euro vrijspeelt maar vervolgens 1.600 euro huur per maand betaalt, moet berekenen hoe lang het vermogen die extra woonlast kan opvangen. Daarbij horen ook inflatie, huurverhogingen, rendement op spaargeld of beleggingen en de wens om geld na te laten aan kinderen.
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/09/08053741/ANP-567579998.jpg)
