Je loopt donderdag- of vrijdagochtend naar je auto. Je weerapp gaf voor de nacht 2 of 3 graden aan, maar op de voorruit zit toch een witte laag. Klopt die app dan niet? Jawel. Het getal in je app is de temperatuur op anderhalve meter hoogte. Op je ruit kan het op datzelfde moment gewoon vriezen.
Het vroor dus wél, alleen niet op de hoogte waar de thermometer hangt.
Het KNMI spreekt officieel pas van vorst als het onder nul wordt op anderhalve meter boven een grasveld. Daar hangt de thermometer van een weerstation, en dat getal zie je in je app terug. Zakt de temperatuur alleen op 10 centimeter hoogte onder nul, dan noemt het KNMI dat vorst aan de grond, ook wel nachtvorst.
Die paar decimeter maken veel uit. Volgens MAX Vandaag kan het in een heldere nacht met weinig wind op 10 centimeter hoogte zomaar 5 graden kouder zijn dan op meethoogte. De bodem koelt als eerste af en de luchtlagen daarboven volgen pas later. Koude lucht is ook zwaarder en zakt naar beneden. Buienradar zag dat eind september al gebeuren, bij de eerste grondvorst van dit najaar: aan de grond vroor het licht, terwijl het op 1,5 meter rond 2 of 3 graden was.
En een auto is geen grasveld. Metaal en glas koelen sneller af dan de lucht eromheen, vooral de horizontale delen zoals de voorruit en het dak, legt de Vlaamse weerman Bram Verbruggen uit in Eos Wetenschap. Bij een heldere hemel straalt die warmte ongehinderd de ruimte in. Een wolkendek werkt juist als een deken en houdt een deel van die warmte vast.
Wordt de ruit kouder dan het dauwpunt, dan slaat er vocht uit de lucht op neer. Is het glas dan ook onder nul, dan krijg je ijs. Blijft het net boven nul, dan wordt je ruit alleen nat. Door hetzelfde mechanisme kunnen je ramen thuis aan de buitenkant beslaan. Dat lieten we eerder zien in Ramen aan de buitenkant beslagen na een heldere nacht? Dan doet je glas het juist goed.
De KNMI-app geeft voor de nacht naar donderdag een minimum van 3 graden en voor de nacht naar vrijdag 1 graad. Op papier blijft het dus boven nul. Toch verwacht NH-weerman Jan Visser dat het in de nacht van donderdag op vrijdag, en misschien ook in de nacht van vrijdag op zaterdag, op verschillende plaatsen aan de grond gaat vriezen. Volgens RTV Papendrecht kan het in de nacht naar donderdag al op veel plaatsen tot vorst aan de grond komen. Overdag wordt het niet warmer dan ongeveer 9 graden.
Zo lees je het minimum in je app:
- Minimum van 3 tot 4 graden of lager, en de lucht komt niet uit het droge oosten: dan moet er volgens Verbruggen een belletje gaan rinkelen.
- Minimum van 2 tot 3 graden bij een luchtvochtigheid van 80 tot 100 procent: volgens Bestelmooiweer.nl moet je dan misschien krabben, vooral na een heldere nacht.
- Heldere lucht en weinig wind maken de kans op ijs groter. Wind mengt de luchtlagen, waardoor het verschil tussen 10 centimeter en anderhalve meter klein blijft.
Voor deze week is er Ă©Ă©n kanttekening. Zonder vocht ontstaat er geen ijs. Is de landlucht droog, met een lage luchtvochtigheid, dan vriest een autoruit volgens Eos Wetenschap niet aan, ook al is het glas koud genoeg. MAX Vandaag zegt hetzelfde: als de lucht heel droog is, hoef je soms niet te krabben terwijl het flink vriest. De komende dagen waait er een oosten- tot noordoostenwind. Een koude nacht zonder krabben is dus ook mogelijk. Kijk daarom niet alleen naar de temperatuur, maar ook naar de luchtvochtigheid, als je app die laat zien.
Een bevroren ruit bij plus 2 is meer dan een ergernis. Ook het wegdek straalt in een heldere nacht warmte uit en kan onder nul zakken terwijl de lucht op 1,5 meter warmer blijft. Volgens Weeronline kan de weg spekglad zijn terwijl je auto plus 2,5 graden aangeeft, schrijft Bicycling. Wims Meteo vergelijkt een autoruit met een bruggetje: allebei koelen ze door uitstraling snel af, dus ijs op je ruit is een goede eerste waarschuwing voor gladheid in de buurt.
Moest je krabben bij plus 2? Rijd dan ook alsof het vriest.
Staat je auto in een garage of onder een carport, dan koelt hij veel minder af dan op een open parkeerplaats. Wordt er een heldere nacht van een paar graden boven nul verwacht, dan kan een afdekhoes volgens Autobahn toch de moeite waard zijn. Meer tips voor de ruit, zoals waarom je geen warm water gebruikt en waarom een schone ruit minder snel bevriest, gaven we al in Eerste nachtvorst op komst: buitenkraan, kuipplanten en nog 3 klussen die je vóór dinsdag regelt.
Bronnen: KNMI, KNMI (verwachtingen), NH Nieuws, RTV Papendrecht, MAX Vandaag, Buienradar, Eos Wetenschap, Weerstation Wichelen, Bestelmooiweer.nl, InfoNu, Bicycling, Wims Meteo, Autobahn
