De Griekse kustwacht trof zondag en maandag zeker 21 doden aan op verschillende schepen in de buurt van Kreta. De boten waren waarschijnlijk al dagen op zee, waar harde wind hen parten speelden.
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/11/09141654/091126VER_2038390563_1.jpg)
Al vijftien jaar lang zoeken kabinetten steun voor hun voorstellen bij oppositiepartijen, schrijft Simon Otjes. Nieuw is wel dat de coalitiepartijen weigeren om serieus te onderhandelen.
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/11/09121301/091126OPI_2038376985_otjes.jpg)
Four women attacked by disgraced comedian say they were left ‘traumatised’, ‘humiliated’ and feeling unsafe, in statements read out in court
Victims of Russell Brand have described the lasting impact of his crimes in statements read out at Southwark crown court by the prosecutor, Riel Karmy-Jones, on Monday. Here are the abbreviated words of the four women, one of whom read out her own statement from behind a screen.
Continue reading...Dark Forestry. “What defense against this onslaught of talking machines? Craft, and ‘the nobility of a day’s work’, once-proud heraldry against inconsiderate design and careless release cycles, are threadbare banners in winter winds.”
NEW YORK (ANP/BLOOMBERG) - De olieprijzen gingen maandagmiddag flink omlaag door toenemende hoop op een diplomatieke oplossing voor de oorlog in het Midden-Oosten. Daarmee wordt de forse daling van de olieprijzen van vorige week doorgezet.
De prijs van Brent, ruwe olie uit Europa en het Midden-Oosten, zakte bijna 5 procent tot 93,53 dollar per vat en Amerikaanse olie werd ruim 4 procent goedkoper op minder dan 87 dollar per vat. De grote Democratische verkiezingsoverwinning bij de midterms van vorige week voedt de hoop op een doorbraak in de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran doordat de druk op Washington om een akkoord te sluiten groter zou zijn geworden.
Verder meldde de Israëlische krant Israel Hayom dat Iran zijn eisen voor controle voor de Straat van Hormuz en het collecteren van betalingen voor doorvaart van schepen door de zeeroute zou hebben laten vallen. Die berichten konden niet worden bevestigd door persbureau Bloomberg.
Het roodborstje dat in je tuin ronddartelt, kan waarschijnlijk iets zien waar wij het menselijk oog geen flauw benul van heeft: het magnetisch veld van de aarde.
Zijn kompas zit vermoedelijk in zijn oog. En het werkt volgens de bizarre regels van de kwantumfysica.
Daarover schrijft het Britse natuurblad Countryfile, op basis van een studie in Nature van de universiteiten van Oldenburg en Oxford.
Het kompas zit in een eiwit in het netvlies
De onderzoekers keken naar cryptochroom 4 (CRY4), een lichtgevoelig eiwit in het netvlies, de laag cellen achter in het oog. Promovenda Jingjing Xu maakte het eiwit van het roodborstje in grote hoeveelheden na met bacteriën. Daarna testte het team hoe het reageerde op magneetvelden.
De versie van het roodborstje bleek veel gevoeliger voor magnetisme dan die van de kip en de duif. Het roodborstje is een trekvogel, de kip blijft thuis. Dat wijst erop dat juist dit eiwit trekvogels helpt de weg te vinden.
Feiten op een rij
- Het CRY4-eiwit van het roodborstje bestaat uit 527 aminozuren.
- Vier daarvan, tryptofanen, zijn volgens de berekeningen nodig voor de magnetische werking.
- De proeven gebeurden met losse eiwitten in het lab en met magneetvelden die sterker zijn dan dat van de aarde.
- Duitse onderzoekers lieten al in de jaren 60 zien dat roodborstjes zich op het magnetisch veld richten.
Duitse proef met een kooi bracht het aan het licht
Roodborstjes die trekken, vliegen meestal ’s nachts, met weinig herkenningspunten onder zich. In de jaren 60 zetten Duitse onderzoekers roodborstjes in een speciale kooi en draaiden ze de richting van het magneetveld om de vogels heen. De vogels draaiden mee.
Het was een van de eerste proeven die lieten zien dat een dier het aardmagnetisch veld als kompas gebruikt. Waar dat kompas zat, bleef een raadsel. Later zagen biologen dat het vermogen afhing van de kleur van het licht om de vogels heen. Dat wees naar de ogen.
Als we kunnen bewijzen dat cryptochroom 4 de magneetsensor is, hebben we een mechanisme aangetoond dat in de kern kwantummechanisch is.
Eenzame elektronen voelen het magnetisch veld
Hier wordt het kwantumfysica, de natuurkunde van de allerkleinste deeltjes. Elektronen zitten graag in paren. Valt er blauw licht op CRY4, dan ontstaan moleculen met een ongepaard elektron. Zo’n eenzaam elektron heeft een eigenschap die spin heet. Die laat zich beïnvloeden door een magneetveld.
“Elektronen die na activering door blauw licht door het molecuul kunnen bewegen, spelen een cruciale rol”, zegt Henrik Mouritsen, die de onderzoeksgroep in Oldenburg leidt. Het magnetisch veld van de aarde verandert dus de chemie in het eiwit. Dat kan de vogel vertellen in welke richting hij vliegt.
Wie al eens las waarom je geen vetbolletjes moet ophangen voor vogeltjes, weet dat tuinvogels meer verrassingen in petto hebben.
Ziet het roodborstje een schaduw over de wereld?
Omdat de reactie in het oog plaatsvindt, ziet het roodborstje het magnetisch veld misschien wel echt voor zijn snavel materialiseren. Niet als lijnen op een kaart, schrijft Countryfile, maar mogelijk als een vage vlek of schaduw over zijn gewone beeld heen.
Bewezen is dat nog niet. “Het moet nog worden aangetoond dat dit in de ogen van vogels gebeurt”, zegt Mouritsen. Zijn groep liet wel voor het eerst zien dat een molecuul uit het oog van een trekvogel gevoelig is voor magneetvelden.
Ze laten voor het eerst zien dat een molecuul uit het gezichtsvermogen van een trekvogel gevoelig is voor magneetvelden.
Het roodborstje hoort bij de vogels die het vaakst in Nederlandse tuinen worden geteld; bij de laatste tuinvogeltelling verloor de huismus zijn koppositie. Het vogeltje op je schop navigeert misschien op een natuurkunde die wetenschappers zelf nog maar half begrijpen.
Meer weten?
Bronnen: Countryfile, ScienceDaily, Nature
AALSMEER (ANP) - Kwaadwillenden hebben persoonlijke gegevens van klanten van de websites Topgeschenken.nl, Topbloemen.nl en Toptaarten.nl in handen gekregen. Topgeschenken.nl meldt dat vorige week is vastgesteld dat onbevoegden toegang hebben gekregen tot zijn IT-omgeving. Uit voorlopig onderzoek blijkt volgens de site dat onbevoegden toegang hadden tot systemen waarin bedrijfs- en persoonsgegevens stonden. Een deel van de gegevens is gekopieerd en geëxporteerd.
Het gaat volgens de website om naam- en adresgegevens, e-mailadressen, geboortedatum, geslacht en telefoonnummers van klanten en ontvangers. Financiële gegevens, zoals IBAN-nummers en creditcardgegevens, zouden wel veilig zijn, omdat die informatie niet door Topgeschenken.nl wordt opgeslagen.
Momenteel onderzoekt het bedrijf nog welke personen en organisaties precies door het cyberveiligheidsincident zijn geraakt en wat de exacte omvang is. Topgeschenken.nl stelt betrokkenen te informeren zodra er meer duidelijkheid is.
