Stemde je bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen op de VVD, dan kreeg je één duidelijke belofte mee: geen zaken met Pro. Vrijdagavond ging Dilan Yeşilgöz na een bijeenkomst in Veghel om. Ze stelde eerst een voorwaarde, en liet daarna nog een uitzondering open.
Haar woorden kwamen uit een interview met de NOS. Dat dit eerder ook haar ambitie om opnieuw lijsttrekker te worden bevestigde, kwam al aan bod, net als de kritiek in het stuk "Yesilgöz wil weer lijsttrekker worden, maar De Telegraaf wil dat helemaal niet". Hier gaat het om iets anders: hoe haar lijn over Pro in één avond twee keer verschoof.
Volgens de NOS had Yeşilgöz tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen haar kiezers beloofd niet met deze in haar ogen te linkse partij in zee te gaan. Die belofte botste al snel met de realiteit. D66, VVD en CDA sloten in januari een akkoord op hoofdlijnen voor een minderheidskabinet, dat voor elk plan steun buiten de coalitie moet zoeken, schrijft TPO.
En de grootste oppositiepartij is Pro. Al in de zomer schreef de NOS dat het kabinet de geplande bezuinigingen zonder steun van de grootste oppositiepartij, Pro, niet door de Tweede en Eerste Kamer kan krijgen.
De onrust in de partij liep vorige week op, toen de kabinetsplannen van het kabinet-Jetten flink werden aangepast op aandringen van Pro en de vakbonden. Een van de verwijten, zo meldt de NOS: de partij zou te snel hebben toegegeven aan de druk van Pro-leider Klaver.
VVD-kiezers waren er duidelijk niet blij mee. Uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel bleek dat ze het gebaar richting PRO massaal onacceptabel vonden. Van de D66- en CDA-kiezers was ongeveer de helft positief over het pakket, tegenover 19 procent van de VVD-kiezers.
Eén belofte, drie posities: niet met Pro, wel met Pro plus JA21, en misschien Pro alleen.
Ze stond niet tegenover een makkelijke zaal. Volgens TPO beantwoordde ze samen met fractievoorzitter Ruben Brekelmans twee uur lang vragen van ongeveer 150 kritische VVD-leden uit Noord-Brabant. Ze vond dat ten onrechte het beeld is ontstaan dat de VVD „een linkse agenda aan het uitrollen was”.
Na afloop zei ze tegen de NOS dat ze wel met Pro wil samenwerken, maar alleen als de rechtse partij JA21 ook meedoet. Zelf zei ze het zo:
We willen wel met Pro, maar dan niet zonder rechts.
Daar bleef het niet bij. Volgens de NOS zei ze direct daarna dat samenwerking alleen met Pro op "onderdelen" misschien wel kan, zoals bij de stikstofplannen. TPO omschreef het als een moment waarop ze de deur toch op een kier hield.
Dat stikstof het voorbeeld is, ligt voor de hand. Daar werkt het kabinet al met Pro. Het pakket werd op 26 juni gepresenteerd en daarna zegde Pro zijn steun toe. Volgens de NOS kwamen de 20 zetels van Pro en de 66 van de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA samen op 86 van de 150 zetels. In de Eerste Kamer hadden coalitie en Pro 36 van de benodigde 38 zetels.
Een brede steun met JA21 erbij lukte niet. Premier Jetten hoopte in juni nog op ongeveer honderd zetels, waarvoor hij niet alleen PRO nodig (20 zetels) maar bijvoorbeeld ook JA21 (9 zetels) had, meldde het ANP via Nieuws.nl. Volgens EenVandaag zagen PRO en JA21 dat allebei als praktisch onmogelijk.
Pro stelde daarbij een harde eis. Bij de Algemene Politieke Beschouwingen in september zei Klaver volgens Boerderij: "We steunen hem volledig, maar we willen absoluut geen afzwakking van de plannen." Jetten zegde toe dat de stikstofplannen niet worden afgezwakt.
Haar uitzondering voor stikstof beschrijft vooral een samenwerking die er al is.
Bronnen: NOS, TPO, EenVandaag, NOS, NOS, Nieuws.nl, EenVandaag, Boerderij