Als de bomen in je straat hun blad verliezen, zie je ze ineens hangen: grote, ronde bollen hoog tussen de takken. Het kan een nest zijn van de Aziatische hoornaar, die tegenwoordig officieel geelpoothoornaar heet. Hangt zo'n nest in je eigen tuin, dan moet je het vaak zelf laten weghalen en ook zelf betalen.
Hoe snel de soort oprukt, is goed te zien in Almere. Volgens Almere DEZE WEEK zijn daar in 2026 al zeker 311 meldingen gedaan van een of meer hoornaars. Op waarneming.nl staan 26 nesten geregistreerd. Twee jaar geleden sloegen imkers nog alarm na vijf meldingen en riepen ze op om de verspreiding een halt toe te roepen. Daarvoor lijkt het nu te laat, schrijft de krant. Volgens de krant zeggen de cijfers ook niet alles: meer aandacht en enthousiaste melders kunnen het aantal registraties opdrijven.
Landelijk gaat het nog harder. Volgens DuurzaamNieuws zijn in 2025 in Nederland meer dan 10.000 nesten gemeld, tegen 2.204 een jaar eerder. Staatsbosbeheer laat in Almere weten dat het niet verbaasd is over de aantallen.
Wij doen overigens niets met de meldingen. Voor insecten in de natuur, anders dan voor gehouden honingbijen, brengt de geelpoothoornaar geen schade met zich mee.
De geelpoothoornaar maakt twee nesten per jaar. In het voorjaar bouwt de koningin een klein nest, ongeveer zo groot als een tennisbal, in een schuur, een haag of onder een dak. Daarna verhuist de kolonie naar een zomernest. Dat is het nest dat je nu ziet. De NVWA beschrijft het zo:
- Het hangt meestal hoog in een boom, vlak onder de top.
- Het is meestal rond, soms peervormig met een ronde onderkant.
- In de herfst is het ongeveer zo groot als een skippybal.
- Van buiten lijkt het op een grijsbruine papieren bal. Vaak hangt het op tien tot twintig meter hoogte.
De hoornaar zelf herken je aan het overwegend zwarte lijf, een geeloranje band op het achterlijf en de gele uiteinden van de poten. Daarmee verschilt hij van de inheemse Europese hoornaar, die rode pootjes heeft. Dat zei coördinator Leontine Uijthof twee jaar geleden al tegen Almere DEZE WEEK: de Europese soort noemde zij "totaal ongevaarlijk".
Elk nest dat niet gevonden wordt, levert het jaar daarop zeven tot acht nieuwe nesten op.
Die snelle groei is precies de reden dat provincies stoppen met het opsporen van alle nesten. De provincie Utrecht liet tot vorig jaar elk nest zoeken en verwijderen. Volgens DUIC zouden de kosten in 2026 oplopen tot ruim 300.000 euro en in 2027 tot ruim een half miljoen, zonder dat uitroeien in zicht kwam. "Er is niet tegenop te bestrijden", zei een woordvoerder van de provincie.
Dit jaar grijpt Utrecht alleen nog in bij nesten op drukbezochte plekken, zoals speeltuinen en sportvelden, of als er acuut steekgevaar is. Vanaf 2027 gaat die taak over naar de gemeenten. Limburg, Noord-Brabant, Zeeland, Gelderland, Zuid-Holland en Noord-Holland werken al op die manier. Noord-Brabant haalt bijvoorbeeld alleen nog nesten weg langs provinciale wegen en op eigen terrein, als ze lager hangen dan 10 meter of binnen 10 meter van een gebouw.
Elke gemeente bepaalt zelf welke nesten ze aanpakt, en de verschillen zijn groot. Sint-Michielsgestel schrijft op de eigen website dat nesten op particulier terrein niet door de gemeente worden verwijderd en dat de kosten voor de eigenaar zijn. In Maasgouw ben je ook zelf verantwoordelijk voor een nest op eigen grond, maar daar halen imkers kleine nesten gratis weg. Volgens de provincie Noord-Brabant betaal je de bestrijding in veel gevallen zelf, al zijn er gemeenten die ook nesten op particulier terrein aanpakken.
Hoe gevoelig dat ligt, blijkt in Rijswijk. Volgens Feel Good Nieuws zijn daar in twee weken twaalf nesten gevonden. De gemeente haalt alleen nog nesten weg die als gevaarlijk worden gezien en die via de BuitenBeter-app zijn gemeld. "De overlast van de Aziatische hoornaar is een relatief nieuw probleem, dat betekent dat specifiek beleid nog in ontwikkeling is", zegt de gemeente. D66 stelt er donderdag 1 oktober mondelinge vragen over in de gemeenteraad, meldt InRijswijk. De fractie wil onder meer weten wanneer een nest als gevaarlijk geldt.
Een bestrijder inhuren kan meevallen of flink in de papieren lopen. Sommige bedrijven noemen een vaste prijs van rond de 95 euro voor een hoornaarsnest. Volgens Rijnmond kan het verwijderen van een nest oplopen tot 1500 euro.
Zelf aan de slag gaan wordt overal afgeraden. Een steek is niet dodelijk, maar wel pijnlijk, en wie dicht bij een nest komt, loopt het risico dat de hoornaars agressief worden. Ook de opening dichtspuiten helpt niet: de hoornaars knagen zich gewoon een nieuwe uitgang. De brandweer haalt in principe geen hoornaarsnesten weg.
Wacht ook niet te lang met melden. Rond deze tijd van het jaar brengt een nest nieuwe koninginnen voort, per nest tussen de 50 en 500. Ontdek je het nest pas als alle bladeren gevallen zijn, dan is het vaak al leeg. Een verlaten nest wordt het volgende seizoen niet opnieuw gebruikt.
- Houd afstand van het nest en laat het met rust.
- Maak van een veilige afstand een duidelijke foto en meld het nest via waarneming.nl.
- Kijk op de website van je gemeente hoe je een nest meldt: per app, formulier of telefoon. De regels verschillen per gemeente.
- Hangt het nest bij of boven een provinciale weg (met een N-nummer)? Meld het dan bij de provincie.
- Moet je zelf een bestrijder inschakelen? Vraag vooraf een prijs op, zeker als het nest hoog in een boom hangt.
- Ga je hagen of struiken snoeien? Kijk eerst of er hoornaars steeds op dezelfde plek in en uit vliegen.
Bronnen: Almere DEZE WEEK, NVWA, DUIC, Provincie Noord-Brabant, Gemeente Sint-Michielsgestel, Gemeente Maasgouw, Feel Good Nieuws, InRijswijk, Rijnmond, DuurzaamNieuws, De Digitale Stad Nieuwegein, Gemeente Noord-Beveland, Hornaar.nl, Sento Plaagdierbeheersing, Ongediertetips, Gemeente Landgraaf, Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
